Η μοναξιά των γυναικών στα ΔΣ των εταιρειών

Στις αρχές Μαρτίου, η Πέτρα Σάρνερ-Βολφ ανέλαβε τη θέση της διευθύνουσας συμβούλου του γερμανικού ομίλου Otto Group. Στη Γερμανία, η Otto είναι μια εμβληματική εταιρεία που είναι περισσότερο γνωστή για τους πυκνούς καταλόγους ταχυδρομικών παραγγελιών, οι οποίοι ήταν σταθερά παρόντες σε πολλά γερμανικά νοικοκυριά για δεκαετίες. Στην ακμή του, ο κατάλογος της Otto εκδιδόταν δύο φορές τον χρόνο, ξεπερνούσε τις 1000 σελίδες και περιείχε τα πάντα, από ρούχα και παιχνίδια μέχρι πλήρη έπιπλα κρεβατοκάμαρας.

Σήμερα, η Otto δεν εκτυπώνει πλέον τον κατάλογό της, αλλά έχει εξελιχθεί σε μία από τις μεγαλύτερες πλατφόρμες ηλεκτρονικού εμπορίου στον κόσμο. Το 2024, η ιδιωτική εταιρεία με περίπου 38.500 υπαλλήλους πραγματοποίησε κύκλο εργασιών ύψους 15 δισεκατομμυρίων ευρώ (15,7 δις δολαρίων ΗΠΑ). Η ομώνυμη διαδικτυακή πλατφόρμα Otto προσφέρει 18 εκατομμύρια αντικείμενα προς πώληση.

Η αλλαγή στη διοίκηση σημαίνει ότι για πρώτη φορά στην ιστορία της εταιρείας, η οικογένεια Otto δεν θα είναι πλέον άμεσα υπεύθυνη. Ο διορισμός της Σάρνερ-Βολφ αποτελεί επίσης μια μικρή νίκη για την ισότητα στον ανδροκρατούμενο επιχειρηματικό κόσμο της χώρας.

Η Γερμανία υστερεί

Ένας τρόπος καταμέτρησης της ισότητας των φύλων είναι ο αριθμός των γυναικών σε διευθυντικές θέσεις σε επιχειρήσεις. Αν και πρόκειται για μια μάλλον ατελή μέθοδο, επειδή δεν καταμετρώνται όλες οι γυναίκες στην αγορά εργασίας ούτε λαμβάνονται υπόψη οι μισθολογικές διαφορές μεταξύ των δύο φύλων, η ιδέα έχει επικρατήσει.

Σύμφωνα με έκθεση του Ιδρύματος AllBright, μιας σουηδο-γερμανικής μη κερδοσκοπικής οργάνωσης που διεξάγει εκστρατείες για περισσότερες γυναίκες και πολυμορφία στις επιχειρήσεις, τον Μάρτιο του 2025 το 19,7% των διευθυντικών στελεχών και το 37,4% των μελών του διοικητικού συμβουλίου σε 160 μεγάλες εισηγμένες εταιρείες στη Γερμανία ήταν γυναίκες. Συνολικά, 561 άνδρες και 138 γυναίκες εκπροσωπούνταν στις διοικητικές ομάδες.

Από τις 40 μεγαλύτερες εταιρείες του DAX, μόνο οκτώ είχαν τρεις ή περισσότερες γυναίκες στη διοικητική τους ομάδα. Η Porsche Holding είναι η μόνη εταιρεία που δεν έχει καν γυναίκα διευθύνουσα σύμβουλο.

Μέρος του προβλήματος έγκειται στη συντηρητική εταιρική κουλτούρα της χώρας, λέει η Βίμπκε Άνκερσεν, συνδιευθύντρια του Ιδρύματος AllBright.

Έμφυλες νόρμες στην αγορά εργασίας

Υπάρχουν και άλλα προβλήματα, όπως οι φορολογικές ρυθμίσεις, που εμποδίζουν τις παντρεμένες γυναίκες να εργαστούν. «Υπάρχει επίσης έλλειψη δεκάδων χιλιάδων θέσεων φροντίδας παιδιών. Ως αποτέλεσμα, οι γυναίκες στη Γερμανία συχνά εργάζονται μόνο λίγες ώρες την εβδομάδα ή κάτω από το επίπεδο των προσόντων τους και δεν επιδιώκουν καν καριέρα στη διοίκηση».

«Ένας βασικός παράγοντας είναι οι επικρατούσες έμφυλες νόρμες στην αγορά εργασίας», λέει η Καταρίνα Βρόλιχ, η οποία είναι καθηγήτρια Δημόσιας Οικονομίας, Φύλου και Οικογενειακών Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο του Πότσνταμ. «Η στάση της κοινωνίας απέναντι στην πλήρη απασχόληση των μητέρων με μικρά παιδιά είναι συχνά αρνητική, γεγονός που έχει αρνητικό αντίκτυπο στις πιθανότητες των γυναικών σε διευθυντικές θέσεις».

Αυτά τα βαθιά ριζωμένα στερεότυπα των φύλων στην εταιρική κουλτούρα αποτελούν συχνό εμπόδιο. «Τόσο οι πατέρες όσο και οι μητέρες θα πρέπει να μπορούν να παίρνουν άδεια για οικογενειακούς λόγους και να έχουν τη δυνατότητα να εργάζονται με μερική απασχόληση», δήλωσε η Βρόλιχ στην DW. Στη συνέχεια, είναι σημαντικό οι εταιρείες να τις ενθαρρύνουν να επιστρέψουν στην εργασία τους με πλήρη απασχόληση.

Η Γερμανία ακολούθησε τη νομοθετική οδό

Η Βρόλιχ έχει παρατηρήσει κάποιες βελτιώσεις τις τελευταίες δύο δεκαετίες, αλλά η Γερμανία απέχει ακόμη πολύ από την επίτευξη της ισότητας των φύλων. Κοιτάζοντας μπροστά, ωστόσο, «παραμένει αβέβαιο αν θα δούμε θετικές εξελίξεις στο μέλλον», λέει.

Με τους σημερινούς ρυθμούς, θα χρειαστούν άλλα 15 χρόνια μέχρι να υπάρχουν τόσες γυναίκες όσοι και άνδρες σε διευθυντικές θέσεις και θέσεις λήψης αποφάσεων στις γερμανικές εταιρείες. «Απλώς δεν μπορούμε να περιμένουμε τόσο πολύ», τονίζει η Άνκερσεν.

Η χώρα έχει δύο νόμους που προβλέπουν ποσοστώσεις φύλου για τις περισσότερες εισηγμένες εταιρείες. Ο πρώτος, ο οποίος τέθηκε σε ισχύ το 2015, ορίζει ότι τουλάχιστον το 30% των εποπτικών συμβουλίων πρέπει να αποτελείται από γυναίκες.

Μια δεύτερη νομοθεσία, η οποία τέθηκε σε ισχύ το 2021, ορίζει ότι τουλάχιστον μία γυναίκα πρέπει να εκπροσωπείται στα διοικητικά συμβούλια των εισηγμένων εταιρειών με περισσότερα από τρία μέλη. Οι εταιρείες αυτές πρέπει επίσης να θέσουν στόχους για την αύξηση του ποσοστού των γυναικών σε άλλα διοικητικά επίπεδα.

Η ΕΕ αναλαμβάνει δράση

Σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, υπάρχουν παρόμοιοι κανονισμοί για την προώθηση της ισότητας των φύλων στις διοικητικές θέσεις, οι οποίοι θα τεθούν σε ισχύ τον Ιούνιο του 2026.

Από το 2010, η εκπροσώπηση των γυναικών στα διοικητικά συμβούλια εταιρειών έχει βελτιωθεί στα περισσότερα κράτη-μέλη της ΕΕ, αλλά η πρόοδος ποικίλλει από χώρα σε χώρα.

«Στο τέλος του 2024 οι γυναίκες θα αποτελούν το 39,6% των μελών των διοικητικών συμβουλίων των μεγαλύτερων εισηγμένων εταιρειών στις χώρες με υποχρεωτικές ποσοστώσεις φύλου, σε σύγκριση με το 33,8% στις χώρες με ήπια μέτρα και μόνο 17% στις χώρες που δεν έχουν λάβει καθόλου μέτρα», υπολόγιζε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Ο Otto είναι γνωστό όνομα στη Γερμανία

Καθώς οι περισσότεροι κανονισμοί για την ισότητα των φύλων ισχύουν για τις δημόσιες εταιρείες, οι οικογενειακές επιχειρήσεις στη Γερμανία είναι ελαφρώς λιγότερο επιτυχημένες στο να φέρνουν γυναίκες σε διοικητικές θέσεις, σύμφωνα με άλλη μελέτη του Ιδρύματος AllBright που δημοσιεύθηκε τον Μάιο του 2024.

Οι γυναίκες αποτελούν μόνο το 12,6% των διοικητικών ομάδων στις 100 μεγαλύτερες οικογενειακές επιχειρήσεις στη Γερμανία. Περισσότερες από τις μισές από τις 100 μεγαλύτερες οικογενειακές επιχειρήσεις (53) δεν είχαν καθόλου γυναίκες στις διοικητικές τους ομάδες.

Από αυτή την άποψη, ο Όμιλος Otto είναι καλύτερος από τον μέσο όρο. Η νέα διευθύνουσα σύμβουλος συμμετέχει στο εκτελεστικό συμβούλιο από το 2015. Την προηγούμενη θέση της ως Οικονομικής Διευθύντριας θα αναλάβει η Κάτι Ρέβερ, μια άλλη γυναίκα και καλή γνώστρια της εταιρείας. Το εξαμελές διοικητικό συμβούλιο αποτελείται πλέον από δύο γυναίκες και τέσσερις άνδρες.

Η Ρέβερ έχει ήδη τετραήμερη εβδομάδα εργασίας, προκειμένου να έχει καλύτερη ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής ως πολυάσχολη μητέρα, και θέλει να διατηρήσει αυτό το καθεστώς και στον νέο της ρόλο.

Επιμέλεια: Κώστας Αργυρός