Η Ουκρανία μετατρέπει τη Θάλασσα του Αζόφ στο «Στενό του Ορμούζ» της Ρωσίας

Η Ρωσία φαίνεται να χάνει τον έλεγχο της βασικής θαλάσσιας πύλης της προς τη Μαύρη Θάλασσα, καθώς οι ουκρανικές επιθέσεις ανάγκασαν τη Μόσχα να αναστείλει αυτή την εβδομάδα τη ναυσιπλοΐα σε έναν κρίσιμο θαλάσσιο διάδρομο, περιορίζοντας τη δυνατότητά της να διατηρεί εμπορικές συνδέσεις με τον υπόλοιπο κόσμο.

Η εξέλιξη αυτή σηματοδοτεί μια σημαντική ανατροπή για τη Ρωσία, καθώς η Θάλασσα του Αζόφ βρισκόταν επί χρόνια εκτός της εμβέλειας του Κιέβου, αποτελώντας μια ασφαλή βάση για επιχειρήσεις εναντίον της Ουκρανίας και έναν βασικό δίαυλο που συνέδεε μεγάλες περιοχές της νότιας Ρωσίας με τις παγκόσμιες θαλάσσιες οδούς.

Ωστόσο, οι πρόσφατες εξελίξεις στο ουκρανικό πρόγραμμα μη επανδρωμένων αεροσκαφών φαίνεται να έχουν αλλάξει τα δεδομένα. Ο διοικητής των ουκρανικών δυνάμεων drones, Ρόμπερτ Μπρόβντι, δήλωσε την Τετάρτη ότι η Ουκρανία έπληξε 116 ρωσικά πλοία στη Θάλασσα του Αζόφ μόνο τις τελευταίες εννέα ημέρες, κάνοντας λόγο για κατακόρυφη αύξηση των επιθέσεων.

Μέχρι πρότινος, τα ουκρανικά πλήγματα στόχευαν κυρίως πλοία του λεγόμενου «σκιώδους στόλου» και ρωσικά πολεμικά σκάφη. Το CNN επισημαίνει ότι δεν μπορεί να επιβεβαιώσει ανεξάρτητα τον ισχυρισμό του Μπρόβντι, ωστόσο βίντεο που έδωσαν στη δημοσιότητα ουκρανικές αρχές δείχνουν άμεσα πλήγματα σε ρωσικά πλοία.

Οι συνεχείς επιθέσεις ανάγκασαν τη Ρωσία να αναστείλει τη ναυσιπλοΐα στη Θάλασσα του Αζόφ, κλείνοντας τα δύο βασικά θαλάσσια περάσματα της περιοχής: το κανάλι Ντον-Αζόφ, που συνδέει τη θάλασσα με το εσωτερικό δίκτυο πλωτών οδών της Ρωσίας, και το Στενό του Κερτς, που τη συνδέει με τη Μαύρη Θάλασσα.

Δορυφορικές εικόνες και στοιχεία από υπηρεσίες παρακολούθησης πλοίων δείχνουν μεγάλες ουρές πλοίων να έχουν σχηματιστεί και στις δύο πλευρές της Θάλασσας του Αζόφ, καθώς η διακοπή της ναυσιπλοΐας έχει προκαλέσει σοβαρές καθυστερήσεις στις διελεύσεις.

Η Ουκρανία έχει πραγματοποιήσει με επιτυχία στις επιθέσεις κατά του λεγόμενου «σκιώδους στόλου» της Ρωσίας, δηλαδή των δεξαμενόπλοιων που μεταφέρουν πετρέλαιο υπό καθεστώς διεθνών κυρώσεων.

Ωστόσο, ο αποκλεισμός της Θάλασσας του Αζόφ ενδέχεται να έχει πολύ ευρύτερες συνέπειες, επηρεάζοντας και τις εξαγωγές προϊόντων που δεν υπόκεινται σε κυρώσεις, όπως το σιτάρι και το ηλιέλαιο.

Το αμερικανικό Ινστιτούτο για τη Μελέτη του Πολέμου (Institute for the Study of War – ISW) εκτίμησε την Τρίτη ότι τα ουκρανικά πλήγματα στη Θάλασσα του Αζόφ «σηματοδοτούν μια νέα φάση των προσπαθειών της Ουκρανίας να απομονώσει την κατεχόμενη Κριμαία από το ρωσικό δίκτυο εφοδιασμού και να διαταράξει τις ρωσικές θαλάσσιες εμπορικές διαδρομές, ιδιαίτερα εκείνες που χρησιμοποιούνται για τη μεταφορά πετρελαϊκών προϊόντων και σιτηρών».

Η Ρωσία είναι ο μεγαλύτερος εξαγωγέας σιτηρών στον κόσμο, καλύπτοντας περίπου το 20% των παγκόσμιων εξαγωγών σιταριού, σύμφωνα με την Υπηρεσία Γεωργικών Αγορών του αμερικανικού υπουργείου Γεωργίας (USDA).

Περίπου το ένα τέταρτο των ρωσικών εξαγωγών σιταριού διακινείται μέσω της Θάλασσας του Αζόφ, σύμφωνα με τον Αντρέι Σίζοφ, έναν από τους κορυφαίους αναλυτές της αγοράς αγροτικών προϊόντων της περιοχής της Μαύρης Θάλασσας.

«Για την αγορά του σιταριού, η Μαύρη Θάλασσα είναι ό,τι ακριβώς είναι ο Περσικός Κόλπος για την αγορά του αργού πετρελαίου. Η Μαύρη Θάλασσα είναι με διαφορά ο σημαντικότερος προμηθευτής σιταριού στην παγκόσμια αγορά», δήλωσε ο Αντρέι Σίζοφ, προειδοποιώντας ότι, εάν η κατάσταση συνεχιστεί, οι οικονομικές απώλειες της Ρωσίας θα μπορούσαν να ανέλθουν σε δισεκατομμύρια δολάρια.

Οι τιμές των συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης του σιταριού, βασικός δείκτης των προσδοκιών της αγοράς, έχουν αυξηθεί τις τελευταίες ημέρες, εν μέρει λόγω της κρίσης στη Θάλασσα του Αζόφ.

Η Ρωσία υποστηρίζει ότι μπορεί να παρακάμψει τη Θάλασσα του Αζόφ και να διοχετεύσει το σύνολο των εξαγωγών σιτηρών μέσω άλλων τερματικών σταθμών της Μαύρης Θάλασσας. Ωστόσο, ο Σίζοφ εκτιμά ότι αυτό δεν είναι εφικτό κατά την περίοδο αιχμής των εξαγωγών, όταν οι συνολικές ποσότητες ρωσικών σιτηρών υπερβαίνουν κατά πολύ τη δυναμικότητα των συγκεκριμένων λιμένων.

Η Ρωσία, η οποία έχει επανειλημμένα πλήξει ουκρανικές μη στρατιωτικές υποδομές, κατηγορεί το Κίεβο για τρομοκρατία και έχει εξαπολύσει επιθέσεις εναντίον του λιμανιού της Οδησσού, καθώς και άλλων στόχων στη νότια Ουκρανία.

Ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ χαρακτήρισε την Τετάρτη τις ουκρανικές επιχειρήσεις στη Θάλασσα του Αζόφ «χειρότερες ακόμη και από την πειρατεία».

«Οι πειρατές τουλάχιστον ληστεύουν και κρατούν τα λάφυρα για τον εαυτό τους. Εδώ, όμως, ισχύει το “ούτε για τους ίδιους ούτε για κανέναν άλλο” – ο στόχος είναι απλώς να προκληθεί ζημιά και να καλλιεργηθεί ο φόβος. Πρόκειται για τρομοκρατία», δήλωσε.

Από την πλευρά της, η Ουκρανία επιμένει ότι τα πλήγματά της στοχεύουν αποκλειστικά στρατιωτικές εγκαταστάσεις και μέσα.
Η ουκρανική εκστρατεία στη Θάλασσα του Αζόφ ξεκίνησε με στόχο την απομόνωση της Κριμαίας, της ουκρανικής χερσονήσου που προσαρτήθηκε παράνομα από τη Ρωσία το 2014.

Τον περασμένο μήνα, οι φιλορωσικές αρχές στην Κριμαία κήρυξαν κατάσταση έκτακτης ανάγκης, μετά τα ουκρανικά πλήγματα που προκάλεσαν εκτεταμένες διακοπές ηλεκτροδότησης και ελλείψεις καυσίμων.

Στη συνέχεια, το Κίεβο ενέτεινε τις επιθέσεις του σε γέφυρες, αυτοκινητοδρόμους και σιδηροδρομικές γραμμές, επιδιώκοντας να στερήσει από τη Ρωσία τη δυνατότητα μεταφοράς ανθρώπων και εμπορευμάτων μέσω της λεγόμενης «χερσαίας γέφυρας», που συνδέει την Κριμαία με τη ρωσική επικράτεια μέσω των κατεχόμενων περιοχών της νότιας Ουκρανίας.

Παράλληλα, στοχοποιεί ρωσικά πλοία που επιχειρούν να μεταφέρουν καύσιμα προς την Κριμαία.

Το όνειρο του Μεγάλου Πέτρου

Η Θάλασσα του Αζόφ είναι μια εσωτερική θάλασσα που βρίσκεται ανάμεσα στις νότιες ακτές της Ουκρανίας και της Ρωσίας, αποτελώντας ουσιαστικά προέκταση της ευρύτερης λεκάνης της Μαύρης Θάλασσας.

Μετά την ανεξαρτησία της Ουκρανίας από τη Σοβιετική Ένωση, Μόσχα και Κίεβο υπέγραψαν το 2003 συμφωνία για την κοινή χρήση της Θάλασσας του Αζόφ.

Ωστόσο, σύμφωνα με το δημοσίευμα, το Κρεμλίνο παραβίασε επανειλημμένα τη συμφωνία μετά το ξέσπασμα του πολέμου στην ανατολική Ουκρανία το 2014 και την παράνομη προσάρτηση της Κριμαίας.

Μετά την έναρξη της ρωσικής εισβολής πλήρους κλίμακας τον Φεβρουάριο του 2022, η Ρωσία κατέλαβε ολόκληρη την ουκρανική ακτογραμμή της Θάλασσας του Αζόφ, στερώντας από το Κίεβο την πρόσβαση στα ύδατά της.

Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν έφτασε μάλιστα να υποστηρίξει ότι η Θάλασσα του Αζόφ αποτελεί εσωτερική θαλάσσια οδό της Ρωσίας.

Αν και πρόκειται για μια σχετικά μικρή και ρηχή θάλασσα, η Θάλασσα του Αζόφ διαδραματίζει κομβικό ρόλο για τη ρωσική οικονομία.

Αποτελεί βασικό κρίκο ενός εκτεταμένου δικτύου εσωτερικών ποταμών και καναλιών, μέσω του οποίου μεταφέρονται πετρέλαιο, σιτηρά, φυτικά προϊόντα, χάλυβας και άλλα εμπορεύματα από μεγάλες περιοχές της νότιας Ρωσίας προς τη Μαύρη Θάλασσα και από εκεί στις διεθνείς αγορές.

Το δίκτυο αυτό κατασκευάστηκε κατά τη σοβιετική περίοδο, ωστόσο οι πρώτες προσπάθειες σύνδεσης της Θάλασσας του Αζόφ με το εσωτερικό υδάτινο δίκτυο της Ρωσίας ανάγονται στα τέλη του 17ου αιώνα, επί της βασιλείας του Μεγάλου Πέτρου.

Μετά την έναρξη της εισβολής πλήρους κλίμακας στην Ουκρανία το 2022, η Ρωσία απέκτησε τον πλήρη έλεγχο της Θάλασσας του Αζόφ, χρησιμοποιώντας την ως ορμητήριο για επιχειρήσεις εναντίον των στρατηγικής σημασίας ουκρανικών λιμανιών της Μαριούπολης, της Μελιτόπολης και του Μπερντιάνσκ.
 

Πηγή: skai.gr