Του James Stavridis*
Το Στενό του Ορμούζ δεν είναι το μόνο θαλάσσιο πέρασμα της Μέσης Ανατολής που απειλείται. Στην Ερυθρά Θάλασσα, οι επιθέσεις των Χούθι της Υεμένης, οι οποίοι υποστηρίζονται από το Ιράν, συνεχίζουν να διαταράσσουν τη ζωτικής σημασίας διεθνή ναυσιπλοΐα. Τώρα, η Σαουδική Αραβία, η χώρα η οποία πλήττεται περισσότερο από τις απειλές των Χούθι κατά της εμπορικής ναυτιλίας, συγκροτεί μια ναυτική συμμαχία για να αποκαταστήσει την τάξη στη θαλάσσια περιοχή.
Πώς θα είναι, όμως, αυτή η νέα συμμαχία και ποιες θα είναι οι επιχειρησιακές της δυνατότητες; Θα καταφέρει να αποδειχθεί πιο αποτελεσματική στο να κρατήσει ανοιχτή την Ερυθρά Θάλασσα, απ’ ό,τι ήταν οι ΗΠΑ στην προστασία των πλοίων στο Στενό του Ορμούζ; Και, τελικά, θα είναι αναπόφευκτη η εμπλοκή των Ηνωμένων Πολιτειών και των Ευρωπαίων συμμάχων της;
Θα καταφέρει να αποδειχθεί πιο αποτελεσματική στην προστασία της Ερυθράς Θάλασσας από ό,τι φάνηκαν οι ΗΠΑ στην προσπάθεια να κρατήσουν ανοιχτά τα στενά του Ορμούζ; Επίσης θα αναγκαστούν οι ΗΠΑ και οι Ευρωπαίοι της σύμμαχοι να διαδραματίσουν κάποιον ρόλο στην επιχείρηση;
ΆλλαΣχετικά άρθρα
Ο εμφύλιος πόλεμος στην Υεμένη μαίνεται εδώ και πάνω από μια δεκαετία και η Σαουδική Αραβία (καθώς και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα) εμπλέκονται κατά διαστήματα σε μάχες εναντίον των Χούθι. Πλέον, το Ιράν επιδιώκει να ασκήσει μεγαλύτερη πίεση στη Σαουδική Αραβία, τις ΗΠΑ και το Ισραήλ. Έτσι, ενθαρρύνει τους Χούθι να επιβάλλουν αποκλεισμό και να απειλούν με επιθέσεις τα σαουδαραβικά υπερδεξαμενόπλοια που μεταφέρουν αργό πετρέλαιο προς τα νότια μέσω του Στενού Μπαμπ ελ-Μαντέμπ ή προς τα βόρεια μέσω της Διώρυγας του Σουέζ. Τα εν λόγω πλοία μεταφέρουν σημαντικό ποσοστό των παγκόσμιων πετρελαϊκών προϊόντων, που φτάνει έως και το 15% από την έναρξη της κρίσης στο Στενό του Ορμούζ, ενώ από τη συγκεκριμένη διαδρομή διέρχεται έως και το 30% της παγκόσμιας διακίνησης εμπορευματοκιβωτίων.
Έχω πλεύσει πολλές φορές στην Ερυθρά Θάλασσα. Συνήθως αποτελεί ένα ήσυχο τμήμα της διαδρομής κατά τη διέλευση από τη Μεσόγειο προς τον πολυσύχναστο και γεμάτο ένταση Περσικό Κόλπο. Όταν ήμουν πλοίαρχος αντιτορπιλικού, τη δεκαετία του 1990, τα 1.300 ναυτικά μίλια γύρω από την Αραβική Χερσόνησο αποτελούσαν μια εξαιρετική ευκαιρία για σχεδιασμό και εκπαίδευση εν όψει μάχης. Ήταν δύσκολο να φανταστεί κανείς ότι κάποια μέρα αυτά τα νερά θα γίνονταν τόσο επικίνδυνα.
Η Σαουδική συμμαχία έχει συγκεντρώσει έναν ενδιαφέροντα συνδυασμό εταίρων. Σύμφωνα με ανακοίνωση που ακολούθησε συνάντηση την περασμένη εβδομάδα στο Ριάντ, 14 από τις σχεδόν 50 χώρες και οργανισμούς που συμμετείχαν στη σύσκεψη υπέγραψαν τη συμφωνία. Πρόκειται τόσο για μεγάλες ναυτικές δυνάμεις, όπως η Αίγυπτος, η Τουρκία και το Πακιστάν, όσο και για μικρές αλλά ικανές δυνάμεις που προέρχονται από αραβικά κράτη, όπως το Κουβέιτ, το Μπαχρέιν, το Κατάρ και η Ιορδανία.
Οι στόλοι των αραβικών κρατών του Κόλπου έχουν αποδείξει, σε ασκήσεις υπό την ηγεσία των ΗΠΑ και σε επιχειρήσεις του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου, ότι μπορούν να συνεργάζονται αποτελεσματικά. Ωστόσο, εν προκειμένω, οι Σαουδάραβες είναι εκείνοι που θα πρέπει να ηγηθούν του εγχειρήματος και η υλικοτεχνική υποστήριξη από τις βάσεις τους στην Ερυθρά Θάλασσα θα αποτελέσει τη ραχοκοκαλιά της επιχείρησης.
Η Σαουδική Αραβία διαθέτει περισσότερα από 30 σύγχρονα πολεμικά πλοία μεταξύ των οποίων φρεγάτες με κατευθυνόμενους πυραύλους, κορβέτες και περιπολικά σκάφη, ενώ ο στόλος της είναι επανδρωμένος με καλά εκπαιδευμένο πλήρωμα. Η πολεμική αεροπορία της διαθέτει ειδική ναυτική μονάδα και ισχυρή δύναμη ελικοπτέρων. Το πρόβλημα, ωστόσο, είναι ότι τα σαουδαραβικά πλοία είναι κατανεμημένα μεταξύ ενός ανατολικού στόλου στον Περσικό Κόλπο και ενός δυτικού στόλου με βάση την Τζέντα στην Ερυθρά Θάλασσα. Προς το παρόν η Σαουδική Αραβία θα πρέπει να αρκεστεί στον δυτικό στόλο.
Η Αίγυπτος, η οποία έχει μεγάλο συμφέρον να διατηρήσει ανοιχτές τις κερδοφόρες θαλάσσιες διαδρομές μέσω της Διώρυγας του Σουέζ, διαθέτει ίσως τον μεγαλύτερο ναυτικό στόλο στον αραβικό κόσμο, συμπεριλαμβανομένων δύο ελικοπτεροφόρων κλάσης Mistral και οκτώ υποβρυχίων.
Η Τουρκία διαθέτει έναν πολύ σύγχρονο στόλο ανοικτής θαλάσσης, με τουλάχιστον 10 συμβατικά υποβρύχια, 17 φρεγάτες και εννέα κορβέτες. Το τεράστιο πλοίο αμφίβιων επιχειρήσεων, το TCG Anadolu, θεωρείται το πρώτο επιχειρησιακό αεροπλανοφόρο μη επανδρωμένων αεροσκαφών (drones) στον κόσμο και διαθέτει σημαντικές δυνατότητες διοίκησης και ελέγχου. Θα μπορούσε να αναπτυχθεί γρήγορα μέσω της Διώρυγας του Σουέζ για να λειτουργήσει ως ναυαρχίδα της επιχείρησης στην Ερυθρά Θάλασσα.
Το Πακιστάν, το οποίο συνεργάζεται συχνά με τα αραβικά κράτη του Κόλπου σε στρατιωτικά και άλλα ζητήματα, διαθέτει περίπου 10 φρεγάτες σημαντικού μεγέθους με δυνατότητα αεράμυνας, πέντε σύγχρονα συμβατικά υποβρύχια και μια ισχυρή μονάδα θαλάσσιας περιπολίας.
Όμως το Κουβέιτ, με έναν σημαντικό στόλο ταχύπλοων σκαφών περιπολίας και το Μπαχρέιν, το οποίο διαθέτει δύο φρεγάτες κλάσης Oliver Hazard Perry, που παλαιότερα ανήκαν στο Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ, περιορίζονται λόγω των αποκλεισμών στο Ορμούζ.
Αξιοσημείωτη είναι η απουσία των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων από τη συμμαχία, τα οποία διαθέτουν αρκετές δεκάδες πολεμικά πλοία, μεταξύ των οποίων προηγμένες κορβέτες και περιπολικά σκάφη κατάλληλα για περιπολία στην Ερυθρά Θάλασσα. Η Σαουδική Αραβία και τα Εμιράτα βρίσκονται σε διαμάχη εδώ και αρκετά χρόνια, ενώ τα ΗΑΕ, στην παρούσα φάση, είναι επιφορτισμένα με την αντιμετώπιση των επιθέσεων με ιρανικά drones και πυραύλους. Το Ομάν, το οποίο συχνά αναλαμβάνει ρόλο μεσολαβητή σε συγκρούσεις της Μέσης Ανατολής, επίσης δεν έχει προσχωρήσει στη συμμαχία.
Πώς θα μπορούσε, λοιπόν, να λειτουργήσει αυτή η συμμαχία; Το πρώτο βήμα θα ήταν μια εκτεταμένη επιχείρηση συλλογής πληροφοριών, με στόχο τη χαρτογράφηση του τρόπου δράσης των Χούθι από το στενό Μπαμπ ελ-Μαντέμπ έως την κεντρική Ερυθρά Θάλασσα, καθώς και την παρακολούθηση των εκτοξεύσεων πυραύλων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών τους. Η προσπάθεια αυτή θα μπορούσε να υποστηριχθεί αποτελεσματικότερα από το αμερικανικό δορυφορικό δίκτυο και την ευρωπαϊκή ναυτική αποστολή στην περιοχή, την Επιχείρηση «Ασπίδες».
Το επόμενο βήμα θα ήταν η δημιουργία ενός κέντρου επιχειρήσεων πληροφοριών, είτε επί του τουρκικού πλοίου Anadolu είτε στη ναυτική βάση της Σαουδικής Αραβίας στην Τζέντα. Το κέντρο αυτό θα μπορούσε να στελεχωθεί από έμπειρους αξιωματικούς του Πολεμικού Ναυτικού και των Πεζοναυτών από όλες τις χώρες της συμμαχίας, με τις ΗΠΑ και την Ευρωπαϊκή Ένωση να διαθέτουν αξιωματικούς για τον καλύτερο συντονισμό του πολυεθνικού επιτελείου. Ένα τέτοιο επιχειρησιακό κέντρο θα ήταν υπεύθυνο τόσο για τον συντονισμό των άμεσων επιχειρησιακών αντιδράσεων όσο και για τον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό, ενώ θα αναλάμβανε και τον συντονισμό της εναέριας κυκλοφορίας των αεροσκαφών ναυτικής επιτήρησης.
Έπειτα ακολουθεί το πιο πρακτικό βήμα: η ανάπτυξη ταχύπλοων περιπολικών σκαφών για τη συνοδεία των μεγάλων δεξαμενόπλοιων σε νηοπομπές. Κάθε νηοπομπή θα συνοδεύεται επίσης από τουλάχιστον μία φρεγάτα κατευθυνόμενων βλημάτων. Παράλληλα, τα ίδια τα εμπορικά πλοία θα μπορούσαν να φιλοξενούν μικρές ομάδες ασφαλείας – περίπου δώδεκα ναύτες ή πεζοναύτες υπό τη διοίκηση ενός υπολοχαγού ή ανθυποπλοιάρχου – εξοπλισμένες με φορητά αντιαεροπορικά συστήματα και πολυβόλα διαμετρήματος 0,50 ιντσών, ώστε να μπορούν να αποκρούουν τυχόν απόπειρες για ρεσάλτο.
Αυτή η απρόσμενη συμμαχία θα πρέπει να είναι σε θέση να φέρει εις πέρας όλες αυτές τις αποστολές, εφόσον τεθεί υπό αποτελεσματική ηγεσία των Σαουδαράβων, με κάποια υποστήριξη από τις ΗΠΑ και την Ευρωπαϊκή Ένωση. Το ερώτημα, ωστόσο, είναι αν μια τέτοια καθαρά ναυτική προσέγγιση θα αρκούσε για να αποτρέψει τους Χούθι και τους Ιρανούς υποστηρικτές τους. Αν όχι, το επόμενο βήμα θα ήταν η διεξαγωγή αεροπορικών επιδρομών εναντίον των βάσεων των Χούθι στην ξηρά, μια επιλογή που ενέχει τον κίνδυνο αντιποίνων και περαιτέρω κλιμάκωσης. Το μέτωπο του πολέμου με το Ιράν γίνεται ολοένα πιο θερμό. Το ερώτημα είναι αν η Σαουδική Αραβία και οι νέοι εταίροι της μπορούν να περιορίσουν την ένταση αρκετά, ώστε να παραμείνει ανοιχτή η Ερυθρά Θάλασσα.
*Ο James Stavridis είναι αρθρογράφος της στήλης Bloomberg Opinion, απόστρατος ναύαρχος του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ, πρώην ανώτατος διοικητής των συμμαχικών δυνάμεων του ΝΑΤΟ και αντιπρόεδρος της Carlyle.
Πηγή: The Washington Post
