Η στρατηγική σημασία του Κουρσκ για τον Πούτιν – Πώς επηρεάζει τις διαπραγματεύσεις

Η εκδίωξη των ουκρανικών στρατευμάτων από την περιοχή του Κουρσκ σηματοδοτεί το τέλος της μεγαλύτερης εισβολής σε ρωσικό έδαφος από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, αλλά ταυτόχρονα αφαιρεί και ένα ακόμα εμπόδιο για την επίτευξη ειρηνευτικής συμφωνίας, την οποία η Μόσχα δίσταζε να συνάψει όσο βρίσκονταν εχθρικά στρατεύματα στο έδαφός της.

Την επομένη της ανακοίνωσης της ολοκλήρωσης της επιχείρησης στο Κουρσκ, ο Ρώσος πρόεδρος, Βλαντίμιρ Πούτιν, κήρυξε μονομερή τριήμερη κατάπαυση του πυρός για να τιμήσει την 80ή επέτειο της νίκης της Σοβιετικής Ένωσης και των συμμάχων της στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Δύο ρωσικές πηγές δήλωσαν στο Reuters, υπό τον όρο της ανωνυμίας, ότι για το Κρεμλίνο δεν ήταν αποδεκτό να προχωρήσει σε διευθέτηση του πολέμου ενώ ουκρανικά στρατεύματα βρίσκονταν στο Κουρσκ.

Μόλις δύο χρόνια μετά την εισβολή της Ρωσίας το 2022, η Ουκρανία εξαπέλυσε στις 6 Αυγούστου την πιο τολμηρή επίθεσή της, διασπώντας τα ρωσικά σύνορα και εισβάλλοντα στην περιοχή του Κουρσκ, υποστηριζόμενη από σμήνη drones και βαρύ δυτικό οπλισμό.

Στο αποκορύφωμα της επίθεσης, οι ουκρανικές δυνάμεις είχαν καταλάβει σχεδόν 1.400 τετραγωνικά χιλιόμετρα στην περιοχή του Κουρσκ, αλλά η επίθεση αποδείχθηκε δαπανηρή για το Κίεβο.

Έκτοτε, η Ρωσία έχει καταλάβει περίπου 2.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα στην Ουκρανία και ελέγχει πλέον μια περιοχή σχεδόν ίση σε μέγεθος με την πολιτεία της Πενσυλβάνια στις Ηνωμένες Πολιτείες, σύμφωνα με χάρτες ανοιχτού κώδικα.

Ορισμένοι αναλυτές εκτιμούν ότι η επιτάχυνση της ρωσικής προέλασης, κυρίως στην ανατολική Ουκρανία, υποβοηθήθηκε από τη μετακίνηση ουκρανικών δυνάμεων προς το Κουρσκ.

«Ουσιαστικά, η Ουκρανία αντάλλαξε εδάφη που θα ήθελε περισσότερο -τα δικά της- με εδάφη που δεν θα ήθελε και δεν μπορούσε να διατηρήσει για πάντα», δήλωσε ο Κρίστοφερ ΜακΚάλιον, ερευνητής στο Defense Priorities, ένα think tank στην Ουάσιγκτον.

Η Ουκρανία, η οποία υποχωρεί εδώ και εβδομάδες αλλά εξακολουθεί να δηλώνει ότι διατηρεί κάποιες δυνάμεις ενεργές στο Κουρσκ, υποστηρίζει ότι η εισβολή απέσπασε την προσοχή της Ρωσίας και την περαιτέρω προέλασή της στο ανατολικό μέτωπο, καθώς υποχρέωσε  τη Μόσχα να δεσμεύσει στρατεύματα αλλού. Το Κίεβο έχει επίσης δηλώσει ότι στόχοι της επιχείρησης ήταν η προστασία της συνοριακής περιοχής του Σούμι και η απόκτηση εδάφους που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί σε μελλοντικές ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις.

Οι διαπραγματεύσεις, οι οποίες προωθούνται μέσω της διαμεσολάβησης των Ηνωμένων Πολιτειών, βρίσκονται πλέον σε εξέλιξη, χωρίς όμως το διαπραγματευτικό πλεονέκτημα που ήλπιζε να έχει η Ουκρανία.

Ωστόσο, τεράστιες διαφορές παραμένουν και θα μπορούσαν να τινάξουν στον αέρα την ειρηνευτική προσπάθεια του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ. Αν οι συνομιλίες αποτύχουν, οι ρωσικές δυνάμεις θα συνεχίσουν τις επιχειρήσεις, ανέφερε μία από τις πηγές.

Τις τελευταίες εβδομάδες, η Ρωσία έχει εντείνει τις επιθέσεις στην περιοχή του Σούμι, απέναντι από το Κουρσκ, σύμφωνα με τοπικούς αξιωματούχους. Στις 14 Απριλίου, ρωσική πυραυλική επίθεση σκότωσε 35 άτομα στην πρωτεύουσα της περιοχής του Σούμι. Η Ρωσία δήλωσε ότι είχε στόχο συγκέντρωση Ουκρανών στρατιωτών.

Παρά τις αμφιβολίες στην Ουκρανία για το αν άξιζε η επιχείρηση στο Κουρσκ, ο πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι παραδέχθηκε ότι ουκρανικές δυνάμεις επιχειρούν πλέον και στη ρωσική περιοχή του Μπέλγκοροντ, στα σύνορα, περιγράφοντας την κίνηση αυτή ως προσπάθεια για την προστασία ουκρανικών πόλεων.

Η Ρωσία κατέχει τμήματα εδάφους απέναντι από το Μπέλγκοροντ, στην περιοχή του Χάρκοβο. Σύμφωνα με τις προτάσεις των ΗΠΑ, η Ουκρανία θα μπορούσε να ανακτήσει πλήρως τον έλεγχο του Χαρκόβου στο πλαίσιο μιας ειρηνευτικής συμφωνίας, ενώ η Ρωσία θα διατηρούσε σχεδόν το ένα πέμπτο της ουκρανικής επικράτειας.

Η μάχη του Κουρσκ 

Για το Κρεμλίνο, η εισβολή στο Κουρσκ, περιοχή στην οποία διεξήχθη η μεγαλύτερη μάχη αρμάτων στην ιστορία, μεταξύ των σοβιετικών δυνάμεων και της ναζιστικής Γερμανίας το 1943, ήταν προσβολή.

Η ανακοίνωση της νίκης επί των ουκρανικών στρατευμάτων έρχεται λίγο πριν από την 80ή επέτειο της νίκης της Σοβιετικής Ένωσης επί των Ναζί, στις 9 Μαΐου. Προσφέρει στον Πούτιν μία νίκη που μπορεί να επιδείξει ενώπιον των προσκεκλημένων αξιωματούχων, συμπεριλαμβανομένων του Σι Τζινπίνγκ της Κίνας και του Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα της Βραζιλίας.

Παρά τις προειδοποιήσεις ότι ενδέχεται να γίνει επίθεση, οι ρωσικές δυνάμεις αιφνιδιάστηκαν από την ουκρανική επίθεση, σύμφωνα με ρωσικές πηγές.

Ρώσοι αξιωματούχοι τότε μιλούσαν για χάος, καθώς Ρώσοι πολίτες έφευγαν ανατολικά και οι συνοριοφύλακες και ο στρατός προσπαθούσαν να αντιμετωπίσουν μικρές, εξαιρετικά κινητικές ουκρανικές μονάδες που κινούνταν γρήγορα στους επαρχιακούς δρόμους του Κουρσκ με δυτικά όπλα και οχήματα.

Τουλάχιστον 120.000 άνθρωποι εκκενώθηκαν και ένας εμφανώς εκνευρισμένος Πούτιν εμφανίστηκε δημόσια να επιπλήττει τον τότε κυβερνήτη του Κουρσκ, Αλεξέι Σμιρνόφ, ο οποίος συνελήφθη τον Απρίλιο με κατηγορίες για υπεξαίρεση κονδυλίων που προορίζονταν για την άμυνα των συνόρων. Ο ίδιος αρνείται τις κατηγορίες.

Όταν το Reuters επισκέφθηκε το Κουρσκ τον Μάρτιο, το μέγεθος της ρωσικής στρατιωτικής επιχείρησης ήταν εντυπωσιακό: τανκς, συστήματα πυραύλων και χιλιάδες στρατιώτες επιχειρούσαν, ενώ οι πολίτες μιλούσαν υπό τον ήχο σειρήνων αεροπορικής επιδρομής για τον φόβο επιθέσεων με drones και πυραύλους.

Οβίδες και στρατιώτες από τη Βόρεια Κορέα βοήθησαν τη Ρωσία να αντεπιτεθεί στο Κουρσκ. Ο Πούτιν έχει εκφράσει προσωπικά τις ευχαριστίες του στον ηγέτη της Βόρειας Κορέας, Κιμ Γιονγκ Ουν, για τη βοήθεια των στρατευμάτων του.

Το ρωσικό υπουργείο Άμυνας αναφέρει ότι οι απώλειες των ουκρανικών δυνάμεων έφτασαν περισσότερους από 76.000 νεκρούς και τραυματίες στο Κουρσκ, ενώ έχασαν περισσότερα από 412 άρματα μάχης, μεταξύ χιλιάδων άλλων στρατιωτικών οχημάτων. Η Ουκρανία από την πλευρά της ισχυρίζεται ότι η Ρωσία είχε περισσότερους από 62.000 νεκρούς και τραυματίες κατά τις επιχειρήσεις.

Καμία πλευρά δεν έχει δημοσιοποιήσει επίσημα αριθμούς για τις δικές της απώλειες. Και οι δύο πλευρές αμφισβητούν τα νούμερα.

Στο πεδίο της μάχης

Καθώς οι ουκρανικές δυνάμεις ξεκίνησαν τον Αύγουστο να επεκτείνουν τα εδάφη τους στο Κουρσκ, η Ρωσία έσπευσε να αναπτύξει μονάδες στην περιοχή για να επιβραδύνει την προέλαση και να αποτρέψει τις ουκρανικές δυνάμεις από το να φτάσουν στον πυρηνικό σταθμό του Κουρτσάτοφ, ο οποίος παρέχει ένα σημαντικό ποσοστό ηλεκτρικής ενέργειας στη νότια Ρωσία.

Μέσα σε έναν μήνα, το μέτωπο σταθεροποιήθηκε και η Ρωσία μπόρεσε να αντεπιτεθεί.

«Πιθανότατα υπήρχαν αρκετοί Ρώσοι στρατηγοί που ντράπηκαν, αλλά ήταν μια απολύτως χαοτική εισβολή από την πλευρά των Ουκρανών, ειλικρινά, ήταν παράλογο», δήλωσε ο Ντέιβιντ Τζ. Μπετς, καθηγητής πολέμου στον σύγχρονο κόσμο στο King’s College του Λονδίνου, στο Reuters.

«Η Ρωσία έχει ισχυρή παράδοση επιτυχημένης αυτοάμυνας, αλλά σε αντίθεση με πιο τυχερές χώρες που προστατεύονται γεωγραφικά, η Ρωσία συνήθως πρέπει να αμύνεται σε απόσταση και ρίχνοντας στη μάχη ανθρώπινα σώματα», πρόσθεσε.

Οι ρωσικές δυνάμεις άρχισαν σταδιακά να καταστρέφουν τις ουκρανικές άμυνες, ενώ η Μόσχα ανέπτυξε χιλιάδες drones οπτικών ινών, τα οποία είναι πολύ πιο δύσκολο να δεχτούν παρεμβολές σε σύγκριση με άλλα drones, σύμφωνα με ρωσικές και δυτικές πηγές.

Μέσα σε τρεις μήνες, η Ρωσία είχε μειώσει περισσότερο από το ήμισυ την έκταση που κατείχαν οι Ουκρανοί και μέχρι τις 6 Φεβρουαρίου η περιοχή που βρισκόταν υπό ουκρανικό έλεγχο είχε συρρικνωθεί στα 428 τετραγωνικά χιλιόμετρα, σύμφωνα με ουκρανικούς χάρτες.

Για την τρίτη επέτειο της εισβολής στην Ουκρανία, καθώς οι ρωσικές δυνάμεις εξαπέλυαν επιθέσεις, ο Πούτιν φόρεσε στρατιωτική στολή και πραγματοποίησε αιφνιδιαστική επίσκεψη στο Κουρσκ, δίνοντας εντολή στην ανώτατη ηγεσία να συνεχίσει την προέλαση και προτείνοντας τη δημιουργία μιας ζώνης ασφαλείας κατά μήκος των ουκρανικών συνόρων.

Τον Μάρτιο, η Ουκρανία έχασε πάνω από 300 τετραγωνικά χιλιόμετρα εδάφους που κατείχε στο Κουρσκ.

Ο Βαλέρι Γκερασίμοφ, ο ανώτατος Ρώσος στρατηγός που διευθύνει τον πόλεμο, ανέφερε την Κυριακή στον Πούτιν ότι οι ρωσικές δυνάμεις είχαν εκκαθαρίσει το Κουρσκ όταν οι τελευταίες ουκρανικές μονάδες εκδιώχθηκαν από το χωριό Γκόρναλ, κοντά στα σύνορα.

Είπε ότι η Ουκρανία είχε σταθμεύσει 60.000 στρατιώτες στο Κουρσκ στην κορύφωση της επιχείρησης, αποδυναμώνοντας έτσι τις υπόλοιπες δυνάμεις της, και επαίνεσε τους Βορειοκορεάτες στρατιώτες που πολέμησαν «ώμο με ώμο» με τους Ρώσους συμμάχους τους στο Κουρσκ.

Ο Γκερασίμοφ ενημέρωσε επίσης τον Πούτιν ότι, σύμφωνα με τις διαταγές του, οι ρωσικές δυνάμεις «συνεχίζουν» να δημιουργούν ζώνη ασφαλείας και έχουν καταλάβει 90 τετραγωνικά χιλιόμετρα της ουκρανικής περιοχής του Σούμι.

Ουκρανοί αξιωματούχοι είχαν προηγουμένως αναφέρει ότι ρωσικές ομάδες εφόδου δραστηριοποιούνται στο Σούμι.

Πηγή: skai.gr