Η νόσος του Lyme δεν αποτελεί πλέον απειλή μόνο για τις περιοχές των βορειοανατολικών ΗΠΑ όπου ήταν επί δεκαετίες ιδιαίτερα διαδεδομένη.
Νέα έρευνα δείχνει ότι τα τσιμπούρια που μεταδίδουν τη νόσο έχουν εγκατασταθεί σε περιοχές όπου μέχρι πρόσφατα ο κίνδυνος θεωρούνταν πολύ μικρότερος, με τους γιατρούς να καλούνται να είναι πλέον περισσότερο υποψιασμένοι.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του Οχάιο. Ερευνητές του Ohio State University διαπίστωσαν ότι το ποσοστό των τσιμπουριών που έφεραν το βακτήριο Borrelia burgdorferi, το οποίο προκαλεί τη Lyme, έφτασε έως και το 47,6%, ενώ σε μικρά θηλαστικά που εξετάστηκαν το ποσοστό έφτασε το 60,4%.
ΆλλαΣχετικά άρθρα
Από σπάνια παρουσία σε κίνδυνο αντίστοιχο με το Κονέκτικατ
Η αλλαγή στο Οχάιο είναι ιδιαίτερα εντυπωσιακή. Περίπου μία δεκαετία πριν, οι ερευνητές είχαν εντοπίσει το βακτήριο μόλις στο 2,4% των τσιμπουριών που είχαν συλλέξει στην περιοχή.
Σήμερα, σύμφωνα με τη νέα μελέτη, η κατάσταση έχει αλλάξει δραματικά. Το Ixodes scapularis, γνωστό ως μαυροπόδαρο ή «τσιμπούρι των ελαφιών», έχει πλέον καταγραφεί και στις 88 κομητείες του Οχάιο, ενώ οι ερευνητές εκτιμούν ότι ο κίνδυνος για Lyme στην πολιτεία είναι πλέον συγκρίσιμος με εκείνον του Κονέκτικατ, μιας από τις παραδοσιακά ενδημικές περιοχές των ΗΠΑ.
Τα στοιχεία για το 2026 ενισχύουν την εικόνα. Στο Κονέκτικατ, οι υπηρεσίες υγείας έχουν δεχθεί φέτος τον μεγαλύτερο αριθμό δειγμάτων τσιμπουριών εδώ και σχεδόν μία δεκαετία. Από 3.181 τσιμπούρια που είχαν εξεταστεί έως τις αρχές Αυγούστου, τα 1.081 ήταν θετικά για Lyme.
Γιατί εξαπλώνονται τα τσιμπούρια
Η εξάπλωση δεν οφείλεται σε έναν μόνο παράγοντα. Οι επιστήμονες εξετάζουν τον συνδυασμό υψηλότερων θερμοκρασιών, αλλαγών στα οικοσυστήματα και στη χρήση γης, μεγαλύτερης διαθεσιμότητας ξενιστών, όπως τα ελάφια, αλλά και της επέκτασης των ανθρώπινων οικισμών σε δασικές περιοχές.
Η κλιματική αλλαγή μπορεί να επηρεάζει τη γεωγραφική κατανομή και την εποχικότητα των τσιμπουριών, όμως οι ειδικοί αποφεύγουν να αποδώσουν την εξάπλωση αποκλειστικά στην άνοδο της θερμοκρασίας.
Η Lyme είναι και ευρωπαϊκή υπόθεση
Η νόσος του Lyme δεν είναι αμερικανικό φαινόμενο. Είναι μία από τις σημαντικότερες ασθένειες που μεταδίδονται από τσιμπούρια στην Ευρώπη.
Στην Ευρώπη ο βασικός φορέας είναι το Ixodes ricinus, ένα διαφορετικό είδος από το κυρίαρχο Ixodes scapularis της ανατολικής Βόρειας Αμερικής. Το βακτήριο ανήκει στο σύμπλεγμα Borrelia burgdorferi sensu lato, με αρκετά διαφορετικά είδη και γενετικές παραλλαγές να κυκλοφορούν στην Ευρώπη.
Και ο ευρωπαϊκός χάρτης δεν μένει σταθερός. Το ECDC επικαιροποίησε τον Απρίλιο του 2026 την κατανομή του Ixodes ricinus και κατέγραψε 16 νέες διοικητικές περιοχές όπου το είδος είναι πλέον γνωστό ότι υπάρχει, καθώς και 11 περιοχές όπου αναφέρθηκε για πρώτη φορά η παρουσία του.
Ευρωπαϊκή μελέτη που συγκέντρωσε δεδομένα από πολλές χώρες υπολόγισε συνολικό ποσοστό μόλυνσης των νυμφών Ixodes ricinus από Borrelia burgdorferi sensu lato περίπου 11,1%, με σημαντικές διαφορές μεταξύ των χωρών και υψηλότερα ποσοστά στην ανατολική Ευρώπη.
Και στην Ελλάδα
Η Ελλάδα δεν βρίσκεται εκτός αυτού του χάρτη.
Το Ixodes ricinus έχει καταγραφεί στη χώρα και ελληνικές επιστημονικές μελέτες έχουν εξετάσει την παρουσία παθογόνων στα συγκεκριμένα τσιμπούρια.
Μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2024 εξέτασε 398 Ixodes ricinus στην Ελλάδα για μια σειρά παθογόνων, μεταξύ αυτών και βακτήρια του γένους Borrelia.
Η εικόνα, πάντως, είναι διαφορετική από εκείνη της Κεντρικής και Βόρειας Ευρώπης. Οι διαθέσιμες ελληνικές μελέτες δείχνουν ότι η νόσος του Lyme δεν έχει την ίδια συχνότητα στη χώρα, ενώ η περιορισμένη καταγραφή περιστατικών μπορεί να σχετίζεται τόσο με τις οικολογικές συνθήκες που απαιτούνται για την εγκατάσταση του Ixodes ricinus όσο και με πιθανή υποδιάγνωση.
Αυτό σημαίνει ότι η Ελλάδα δεν μπορεί να θεωρηθεί χώρα χωρίς Lyme, αλλά ούτε και να συγκριθεί επιδημιολογικά με περιοχές όπου η νόσος είναι ιδιαίτερα διαδεδομένη.
Από ένα τσίμπημα σε σοβαρή λοίμωξη
Η Lyme προκαλείται από βακτήρια και μεταδίδεται στον άνθρωπο μέσω του τσιμπήματος μολυσμένου τσιμπουριού. Τα τσιμπούρια, παρότι συχνά αποκαλούνται «έντομα», είναι στην πραγματικότητα αραχνοειδή, όπως οι αράχνες.
Τα πρώτα συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν πυρετό, πονοκέφαλο, κόπωση, μυϊκούς και αρθρικούς πόνους. Χαρακτηριστικό σύμπτωμα είναι σε αρκετές περιπτώσεις το ερύθημα μεταναστευτικό, ένα εξάνθημα που μεγαλώνει γύρω από το σημείο του τσιμπήματος.
Εάν δεν αντιμετωπιστεί, η λοίμωξη μπορεί να επηρεάσει τις αρθρώσεις, το νευρικό σύστημα, την καρδιά και άλλα όργανα. Η νόσος αντιμετωπίζεται με αντιβιοτικά και η έγκαιρη διάγνωση έχει καθοριστική σημασία.
Ο χάρτης αλλάζει
Από το Οχάιο μέχρι την Ευρώπη, τα στοιχεία δείχνουν ότι η γεωγραφία των τσιμπουριών και των παθογόνων που μεταφέρουν δεν είναι στατική.
Στις ΗΠΑ, μια περιοχή όπως το Οχάιο έχει πλέον επίπεδα κινδύνου που προσεγγίζουν παραδοσιακά ενδημικές περιοχές. Στην Ευρώπη, το ECDC συνεχίζει να καταγράφει την παρουσία του Ixodes ricinus σε νέες περιοχές, ενώ στην Ελλάδα το είδος και παθογόνα που συνδέονται με νοσήματα που μεταδίδονται από τσιμπούρια έχουν επίσης αποτελέσει αντικείμενο επιστημονικής έρευνας.
Για τους γιατρούς, το μήνυμα είναι σαφές: η γεωγραφία δεν πρέπει από μόνη της να αποκλείει πλέον τη νόσο του Lyme από τη διαφορική διάγνωση, ιδιαίτερα σε ασθενείς που έχουν εκτεθεί σε τσιμπούρια και εμφανίζουν συμβατά συμπτώματα.
Για τους πολίτες, η βασική προστασία παραμένει η αποφυγή τσιμπημάτων, ο έλεγχος του σώματος μετά την παραμονή σε δασώδεις ή χορταριασμένες περιοχές και η όσο το δυνατόν ταχύτερη αφαίρεση ενός προσκολλημένου τσιμπουριού.
Πηγή: skai.gr
