Κλιμακώνεται η ένταση μεταξύ Ουκρανίας και Ουγγαρίας

Η Βουδαπέστη κατέσχεσε ένα ουκρανικό φορτίο αποστολής μετρητών και πιέζει το Κίεβο να επαναλάβει τις παραδόσεις πετρελαίου. Ο Ζελένσκι καταδικάζει τη «ληστεία» και ζητά πίσω τα χρήματα. Ρεπορτάζ DW.Καθώς η Ουγγαρία μπαίνει στον τελευταίο μήνα της προεκλογικής της εκστρατείας, οι εντάσεις με την Ουκρανία φαίνεται να φτάνουν σε νέα ύψη κάθε μέρα. Το κυβερνών κόμμα Fidesz της Ουγγαρίας έχει καταστήσει τις επιθέσεις κατά της Ουκρανίας βασικό πυλώνα της εκστρατείας του, ισχυριζόμενο ότι η Ουκρανία θα μπορούσε να παρέμβει στις εκλογές και ακόμη και να επιτεθεί στην Ουγγαρία.

Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, από την άλλη πλευρά, κατηγόρησε τον Ούγγρο πρωθυπουργό Βίκτορ Όρμπαν ότι υποστηρίζει τη Ρωσία με όλα τα μέσα που έχει στη διάθεσή του, εκτός από το να «επιτεθεί με πυραύλους ή drones». Ενώ οι μεταφορές ρωσικού πετρελαίου στην Ουγγαρία μέσω Ουκρανίας παραμένουν παγωμένες, η Ουγγαρία μπλοκάρει την απαραίτητη βοήθεια της ΕΕ για τη γείτονά της. Και η Βουδαπέστη αυξάνει την πίεση.

Επιβολή του νόμου ή «ληστεία»;

Στις 5 Μαρτίου, οι ουγγρικές ειδικές δυνάμεις σταμάτησαν δύο φορτηγά ασφαλείας που ανήκαν στην Oschadbank της Ουκρανίας και μετέφεραν μετρητά και χρυσό από τη Βιέννη στην Ουκρανία μέσω Ουγγαρίας. Επίσης συνέλαβαν προσωρινά επτά Ουκρανούς πολίτες. Οι ουγγρικές αρχές λένε ότι ενήργησαν με την υποψία για ξέπλυμα χρήματος. Η ουκρανική τράπεζα και ο αυστριακός επιχειρηματικός εταίρος της υποστηρίζουν ότι επρόκειτο για νόμιμη, τακτική μεταφορά μετρητών, γεγονός που ώθησε τον πρόεδρο Ζελένσκι να κατηγορήσει την Ουγγαρία για «ληστεία».

Οι συλληφθέντες Ουκρανοί έχουν έκτοτε αφεθεί ελεύθεροι και απελαθεί από την Ουγγαρία. Ενώ τα φορτηγά επιστράφηκαν στην Oschadbank, το πολύτιμο φορτίο τους – μετρητά ύψους περίπου 70 εκατομμυρίων ευρώ σε χαρτονομίσματα ευρώ και δολαρίων και 9 κιλά (20 λίβρες) χρυσού – παραμένουν στα χέρια των ουγγρικών αρχών και είναι απίθανο να επιστραφούν σύντομα. Ένα κυβερνητικό διάταγμα που εκδόθηκε στις 9 Μαρτίου διέταξε τη φύλαξη των μετρητών και του χρυσού για τουλάχιστον 60 ημέρες, έτσι ώστε να διεξαχθεί έρευνα για την «προέλευση, τον προορισμό, τη χρήση και τον σκοπό» των περιουσιακών στοιχείων.

Την επόμενη μέρα, το ουγγρικό κοινοβούλιο, όπου το κόμμα Fidesz του Όρμπαν κατέχει επί του παρόντος ενισχυμένη πλειοψηφία, ψήφισε έναν νόμο με το ίδιο αποτέλεσμα.

Νομικοί αμφισβητούν τους ισχυρισμούς της Ουγγαρίας

Από την αρχή κιόλας, υπήρχαν ανησυχίες σχετικά με τη νομιμότητα της κατάσχεσης των περιουσιακών στοιχείων και την κατηγορία για ξέπλυμα χρήματος. Η DW έθεσε το σχετικό ερώτημα στις ουγγρικές αρχές, χωρίς να λάβει καμία απάντηση μέχρι τη στιγμή της δημοσίευσης.

Ο Μίκλος Λίγκετι, επικεφαλής νομικών υποθέσεων στο παράρτημα της Βουδαπέστης της μη κυβερνητική οργάνωσης κατά της διαφθοράς Transparency International, δήλωσε στην DW ότι ήταν επιφυλακτικός σχετικά με τους ισχυρισμούς για ξέπλυμα χρήματος.

«Αν επρόκειτο για μια πραγματική επιχείρηση νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, τότε θα έπρεπε να είχαν εντοπίσει ύποπτες μεταφορές ή αλυσίδες συναλλαγών που στόχευαν στην απόκρυψη της προέλευσης των χρημάτων», είπε. «Εδώ, κανείς δεν ήθελε να αποκρύψει τίποτα για αυτά τα χρήματα».

Αναδρομική νομιμοποίηση των ενεργειών της Ουγγαρίας;

Ο Λίγκετι και άλλοι νομικοί εμπειρογνώμονες υποψιάζονται επίσης ότι η ουγγρική κυβέρνηση μπορεί να προσπαθεί να νομιμοποιήσει τις δικές της ενέργειες εκ των υστέρων. «Προσπαθούν να καλύψουν παράνομες, αβάσιμες διαδικασίες κατά μιας συμπεριφοράς που δεν ήταν παράνομη με κανέναν τρόπο, αποκαλώντας αυτή τη μεταφορά απειλή για την εθνική ασφάλεια της Ουγγαρίας», δήλωσε.

Η Γιούλια Πότσε, νομικός και ερευνήτρια στο Κέντρο Μελετών Ευρωπαϊκής Πολιτικής με έδρα τις Βρυξέλλες, εκδηλώνει παρόμοιες ανησυχίες. «Δεν μπορείς απλώς να δημιουργήσεις μια νομική βάση αναδρομικά για να κατασχέσεις αυτό το φορτίο. Αυτή είναι μια θεμελιώδης αρχή του δικαίου».

Παραβίαση των αρχών του κράτους δικαίου;

Η Πότσε είναι πεπεισμένη ότι οι ενέργειες της Ουγγαρίας παραβιάζουν τις αρχές της ΕΕ για το κράτος δικαίου. Όταν ρωτήθηκε από την DW για τη νέα νομοθεσία, έεκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δήλωσε ότι «συνέχισε να εξετάζει την κατάσταση προσεκτικά». Οι σχέσεις μεταξύ Ουκρανίας και Ουγγαρίας είναι τεταμένες από τότε που οι παραδόσεις ρωσικού πετρελαίου στην Ουγγαρία μέσω Ουκρανίας ανεστάλησαν, μετά από ρωσική επίθεση στον αγωγό Ντρούζμπα στα τέλη Ιανουαρίου.

Η Βουδαπέστη κατηγορεί την Ουκρανία ότι εμποδίζει σκόπιμα τις παραδόσεις πετρελαίου ως μέσο παρέμβασης στις ουγγρικές εκλογές. Η κατάσχεση των περιουσιακών στοιχείων φαίνεται να συνδέεται άμεσα με αυτή τη διαμάχη.

Οφθαλμός αντί οφθαλμού

«Προφανώς τα βήματά μας δεν ήταν ανεξάρτητα από το κλείσιμο του αγωγού», δήλωσε ο υπουργός Μεταφορών της Ουγγαρίας Γιάνος Λάζαρ σε δημόσια εκδήλωση στις 9 Μαρτίου που μεταδόθηκε ζωντανά στο κανάλι του στο YouTube. Τέτοια σχόλια θέτουν υπό αμφισβήτηση τη νομική λογική πίσω από την κατάσχεση περιουσιακών στοιχείων. «Η δήλωση ότι εάν η Ουκρανία εκβιάσει την Ουγγαρία μέσω του αγωγού Ντρούζμπα, η Ουγγαρία θα ανταποδώσει, δείχνει ξεκάθαρα ότι η κυβέρνηση παίζει πολιτικό παιχνίδι», πιστεύει ο Μίκλος Λίγκετι της Διεθνούς Διαφάνειας.

Η Ουκρανία έχει αποδώσει τις καθυστερήσεις στην επισκευή στον συνεχιζόμενο πόλεμο και ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι έχει δηλώσει ευθέως ότι έχει εκφράσει στους Ευρωπαίους ηγέτες την απροθυμία του να επισκευάσει τον αγωγό, λέγοντας ότι οι επισκευές θα ήταν δυνατές μόνο κατά τη διάρκεια μιας εκεχειρίας.

Ο παράγοντας εκλογές

Με τον Όρμπαν και το κόμμα του να υστερούν στις δημοσκοπήσεις ενόψει των βουλευτικών εκλογών του Απριλίου, η κυβέρνηση επενδύει σε μια εικόνα της Ουκρανίας ως απειλής για την ενεργειακή ασφάλεια της Ουγγαρίας. Η κυβέρνηση Όρμπαν απέστειλε αυτό που αποκαλεί αποστολή διερεύνησης στην Ουκρανία για να αξιολογήσει την κατάσταση του αγωγού Ντρούζμπα. Η Ουκρανία, από την άλλη πλευρά, λέει ότι δεν έχουν προγραμματιστεί επίσημες επισκέψεις και ότι, κατά συνέπεια, αντιμετωπίζει τα μέλη της αποστολής ως «τουρίστες», σύμφωνα με δημοσιεύματα στα ουκρανικά μέσα ενημέρωσης.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δήλωσε ότι δεν συμμετείχε στον σχεδιασμό της αποστολής, αλλά εργάζεται η ίδια για τη σύσταση μιας ομάδας διερεύνησης των γεγονότων, στην οποία θα συμμετέχουν όλα τα εμπλεκόμενα μέρη. Καθώς και οι δύο πλευρές συνεχίζουν να εντείνουν τη ρητορική τους, η πραγματική κατάσταση του αγωγού Ντρούζμπα και η τύχη τόσο των κατασχεμένων περιουσιακών στοιχείων της Ουκρανίας όσο και του σχεδιαζόμενου αμυντικού δανείου της ΕΕ προς την Ουκρανία παραμένουν ασαφείς – τουλάχιστον προς το παρόν.

Επιμέλεια: Κώστας Αργυρός

Πηγή: Deutsche Welle