Τα τελευταία χρόνια και ιδιαίτερα την περίοδο μετά την πανδημία, το πεδίο των εξαρτήσεων μεταβάλλεται σημαντικά, τόσο στην Ελλάδα όσο και διεθνώς, εμφανίζοντας σημαντικές αναδυόμενες προκλήσεις, που αφορούν τους ενήλικες και τους εφήβους. Η χρήση ηρωίνης εμφανίζει υποχώρηση, ωστόσο αυξάνονται οι εξαρτήσεις από συνθετικά ναρκωτικά, τα οποία χαρακτηρίζονται ιδιαίτερα επικίνδυνα. Παράλληλα, ενισχύονται οι νέες μορφές εξάρτησης που σχετίζονται με το διαδίκτυο, τον τζόγο και το αλκοόλ, με το τελευταίο να αποτελεί ιδιαίτερη πρόκληση στην περιφέρεια, όπου πολλές φορές η κατανάλωσή του αντιμετωπίζεται ως κοινωνικά αποδεκτή συμπεριφορά.
Σύμφωνα με τα όσα είχε αναφέρει στα «Ρεθεμνιώτικα Νέα», ο Αθανάσιος Θεοχάρης, πρόεδρος του ΔΣ του Εθνικού Οργανισμού Πρόληψης και Αντιμετώπισης Εξαρτήσεων (ΕΟΠΑΕ), ένας στους οκτώ εφήβους (13%) δηλώνει ότι έχει δοκιμάσει κάποια παράνομη ψυχοδραστική ουσία, ενώ η κάνναβη παραμένει η συχνότερη ουσία χρήσης, με ποσοστό 11%. Παράλληλα, ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και η μη ιατρική χρήση ψυχοδραστικών φαρμάκων και οπιοειδών παυσίπονων, η οποία αγγίζει το 15%. Εξίσου προβληματική είναι και η αύξηση της χρήσης κοκαΐνης, καθώς, σε αντίθεση με την εξάρτηση από οπιοειδή, όπου υπάρχει η δυνατότητα θεραπείας μέσω προγραμμάτων υποκατάστασης, για την κοκαΐνη τα διαθέσιμα θεραπευτικά εργαλεία παραμένουν περιορισμένα και βασίζονται κυρίως σε ψυχοθεραπευτικές παρεμβάσεις. Επιπλέον, τα τελευταία χρόνια έχει αναπτυχθεί στο πλαίσιο της αναμόρφωσης των εθνικών προγραμμάτων πρόληψης και αντιμετώπισης των εξαρτήσεων, περισσότερο η προσέγγιση της μείωσης της βλάβης, μέσω των Κέντρων Ημέρας και των Χώρων Εποπτευόμενης Χρήσης, οι οποίοι ωστόσο λειτουργούν σήμερα μόνο στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη. Η εξάρτηση παραμένει ένα σύνθετο κοινωνικό και βιολογικό φαινόμενο, που δεν αφορά μόνο το άτομο που αντιμετωπίζει το πρόβλημα, αλλά επηρεάζει συνολικά το οικογενειακό και κοινωνικό περιβάλλον. Ιδιαίτερα στην περίπτωση του αλκοόλ, καταγράφονται συχνά σοβαρές κοινωνικές επιπτώσεις, με περιστατικά που συνδέονται ακόμη και με ενδοοικογενειακή βία, αναδεικνύοντας τη σύνθετη διάσταση του προβλήματος.
«Με το αλκοόλ υπάρχει μεγάλο θέμα στην Περιφέρεια»
Σημαντικό πρόβλημα που εντοπίζεται κυρίως στην Περιφέρεια είναι αυτό της υπερβολικής κατανάλωσης αλκοόλ, σύμφωνα με όσα ανέφερε μεταξύ άλλων στα «Ρεθεμνιώτικα Νέα», ο Κώστας Παπαδόπουλος, πρόεδρος του Πανελλήνιου Συλλόγου Εργαζομένων ΕΟΠΑΕ. Με βάση της εμπειρία του από τις δομές απεξάρτησης και την καθημερινή του επαφή με περιστατικά, ο κ. Παπαδόπουλος σχολίασε αναφορικά με τις αναδυόμενες προκλήσεις των εξαρτήσεων σήμερα: «Έχουμε υποχώρηση κυρίως των εξαρτήσεων με την ηρωίνη, έχουμε αύξηση των συνθετικών ναρκωτικών, που είναι πολύ πιο επικίνδυνα και πρέπει να δούμε πώς θα το αντιμετωπίσουμε και έχουμε τις νέες εξαρτήσεις στο διαδίκτυο, στον τζόγο και στο αλκοόλ κυρίως στην Περιφέρεια. Με το αλκοόλ υπάρχει μεγάλο θέμα στην Περιφέρεια, γιατί πολλές φορές η χρήση του θεωρείται φυσιολογική. Δυστυχώς η εξάρτηση πραγματικά είναι κοινωνικό φαινόμενο, αλλά σχετίζονται και με βιολογικούς παράγοντες, οι οποίοι δυστυχώς καταστρέφουν όχι μόνο τον ασθενή, αλλά επηρεάζουν και όλη την οικογένεια». Μάλιστα, σύμφωνα με τον ίδιο, περιστατικά ενδοοικογενειακής βίας σχετίζονται πιο συχνά με την κατανάλωση αλκοόλ, παρά με την κατανάλωση άλλων ουσιών. «Εκεί που έχουμε μεγάλο πρόβλημα και το βλέπουμε μέσα από τα προγράμματα είναι η αύξηση της κοκαΐνης για παράδειγμα, για το οποίο δυστυχώς αυτήν τη στιγμή είναι πολύ περιορισμένα τα εργαλεία μας για την αντιμετώπιση αυτής και υπάρχει μόνο εξειδικευμένη θεραπεία και όχι κάποιο άλλο εργαλείο, όπως για παράδειγμα το υποκατάστατο που υπάρχει για την ηρωίνη», κατέληξε.
ΆλλαΣχετικά άρθρα
«Έχει αλλάξει η λειτουργία των δομών απεξάρτησης μετά την ενοποίηση»
Σχεδόν ενάμιση χρόνο μετά την ίδρυση του ΕΟΠΑΕ, οι δομές αντιμετώπισης των εξαρτήσεων στην Κρήτη λειτουργούν υπό μία φιλοσοφία ενοποίησης και με διαλειτουργικές, διοικητικές και οργανωτικές αλλαγές. Η ενοποίηση των πρώην φορέων, όπως το ΚΕΘΕΑ, ο ΟΚΑΝΑ, υπό μία ενιαία διοίκηση στον ΕΟΠΑΕ, που τέθηκε σε εφαρμογή την 1η Φεβρουαρίου 2025 στο πλαίσιο της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης, επί της ουσίας δεν άλλαξε τις βασικές θεραπευτικές διαδικασίες των προγραμμάτων απεξάρτησης, αλλά κυρίως τη λειτουργική διασύνδεση μεταξύ των δομών και των εργαζομένων. Στο Ρέθυμνο λειτουργεί η Μονάδα Ολοκληρωμένης Θεραπείας της Εξάρτησης (ΜΟΘΕ), η οποία αποτελεί τη μονάδα υποκατέστησε τον ΟΚΑΝΑ και στεγάζεται δίπλα στο Γενικό Νοσοκομείο Ρεθύμνου, η Κινητή Μονάδα που παρεμβαίνει εξωτερικά σε περιοχές εντός και εκτός του αστικού ιστού, καθώς και το Πολυδύναμο Κέντρο για τις οξείες εξαρτήσεις. Η μετάβαση στο νέο διοικητικό μοντέλο πραγματοποιήθηκε με μία σειρά από δυσκολίες, με ένα από τα σημεία που προκαλούν αντιδράσεις από τους εργαζομένους, κυρίως του πρώην ΚΕΘΕΑ, να είναι η μεγαλύτερη συγκέντρωση των κεντρικών υπηρεσιών στην Αθήνα, καθώς το προηγούμενο μοντέλο λειτουργίας διακρίνονταν από μεγαλύτερη αποκέντρωση και αυτονομία. Γενικότερα, η ψυχιατρική μεταρρύθμιση άλλαξε ριζικά τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζονται οι ψυχικές διαταραχές στην Ελλάδα, μεταφέροντας το βάρος από τα μεγάλα ψυχιατρικά ιδρύματα στις κοινοτικές δομές και τα γενικά νοσοκομεία. Ωστόσο, εργαζόμενοι και επιστημονικοί φορείς έχουν επισημάνει κατά καιρούς ελλείψεις σε προσωπικό, ανεπαρκή χρηματοδότηση, δυσκολίες στον συντονισμό των υπηρεσιών και κενά στη συνέχεια της φροντίδας. Παράλληλα, υπάρχει κριτική ότι σε αρκετές περιπτώσεις η κατάργηση των παλιών δομών δεν συνοδεύτηκε από την ανάπτυξη ενός πλήρους και επαρκούς δικτύου κοινοτικών υπηρεσιών, καθώς και ότι η μεταρρύθμιση ναι μεν δημιούργησε ένα νέο μοντέλο ψυχικής υγείας, αλλά η εφαρμογή του παραμένει πεδίο συζήτησης και αντιπαράθεσης.
Όπως ανέφερε μεταξύ άλλων στα «Ρ.Ν.», ο κ. Παπαδόπουλος, αναφορικά με το υφιστάμενο τοπίο στις δομές εξάρτησης Πανελλαδικά: «Δεν έχουν αλλάξει πολλά. Οι διαδικασίες στα προγράμματα απεξάρτησης είναι ίδιες. Σε επίπεδο Κρήτης, όλες οι δομές έχουν παραμείνει ανοικτές. Δεν έχουν κλείσει οι πρώην δομές του πρώην ΚΕΘΕΑ, πρώην ΟΚΑΝΑ, το μόνο που έχει αλλάξει είναι ο τρόπος λειτουργίας τους. Πλέον υπάρχει αυτή η διασυνδεσιμότητα, που εξυπηρετεί τη δυνατότητα των συναδέλφων να μιλούν μεταξύ τους, σε διαφορετικούς φορείς. Υπάρχουν προβλήματα προσαρμογής στην καινούργια πραγματικότητα. Αυτό ήταν αναμενόμενο για έναν οργανισμό που είναι ο μεγαλύτερος εποπτευόμενος φορέας του υπουργείου Υγείας, να υπάρχουν αυτές οι δυσλειτουργίες, οι οποίες όμως σταδιακά εξαλείφονται». Σύμφωνα με τον κ. Παπαδόπουλο, στόχος της ενοποίησης είναι ο καλύτερος συντονισμός, ενώ στο Ρέθυμνο όπως επεσήμανε ο ίδιος οι μονάδες σε αυτήν τη φάση είναι επαρκώς στελεχωμένες, παρά την αποχώρηση δύο εργαζομένων το τελευταίο χρονικό διάστημα. «Πολλοί εργαζόμενοι από το πρώην ΚΕΘΕΑ, που ήταν πιο αποκεντρωμένο, παραπονιούνται γιατί πλέον όλες οι κεντρικές υπηρεσίες είναι στην Αθήνα. Αλλά αυτό το μοντέλο υπήρχε ουσιαστικά και στον ΟΚΑΝΑ. Η ενοποίηση έγινε για τον καλύτερο συντονισμό. Αυτήν την στιγμή δεν υπάρχει ούτε ΟΚΑΝΑ, ούτε 18+, όλα έχουν ενωθεί κάτω από μία ενιαία διοίκηση στην Αθήνα, την διοίκηση του ΕΟΠΑΕ. Έχει αλλάξει η διάρθρωση των προγραμμάτων, ως προς τη λειτουργία, έχουν αλλάξει ονομασίες προγραμμάτων, η διαλειτουργικότητα από την μία δομή στην άλλη, κυρίως εσωτερικά και λειτουργικής φύσης θέματα. Πάντως οι δομές του Ρεθύμνου είναι επαρκώς στελεχωμένες». τόνισε.
