toggle
- Τα αντικαταθλιπτικά SSRIs, όπως το Prozac, το Zoloft και το Lexapro, είναι από τα πιο συχνά συνταγογραφούμενα φάρμακα για την κατάθλιψη και τις αγχώδεις διαταραχές παγκοσμίως.
- Υπάρχει ανησυχία από ειδικούς, όπως ο Άλεν Φράνσις, ότι υπάρχει υπερβολική εξάρτηση από αυτά τα φάρμακα, με αποτέλεσμα τη ιατρικοποίηση της συναισθηματικής δυσφορίας και της συνηθισμένης θλίψης.
- Το 80% των αντικαταθλιπτικών στις ΗΠΑ συνταγογραφούνται αλόγιστα από γιατρούς που έχουν χρονικούς περιορισμούς, υποδεικνύοντας ότι δεν υπάρχει «χάπι για κάθε ψυχολογικό και κοινωνικό πρόβλημα».
Φάρμακα όπως το Prozac, το Zoloft και το Lexapro (εσιταλοπράμη) χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία της κατάθλιψης και των αγχωδών διαταραχών σε εκατομμύρια ανθρώπους. Ωστόσο, ορισμένοι ειδικοί πιστεύουν ότι έχουμε γίνει υπερβολικά εξαρτημένοι από τέτοια φάρμακα και ότι αυτό έχει οδηγήσει ορισμένους γιατρούς να αντιμετωπίζουν τη συνηθισμένη θλίψη και ψυχική δυσφορία ως ιατρική ασθένεια.
«Έχουμε ιατρικοποιήσει κάθε συναισθηματική δυσφορία», δήλωσε ο Άλεν Φράνσις, ομότιμος καθηγητής Ψυχιατρικής στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Ντιουκ στις ΗΠΑ. «Το 80% των αντικαταθλιπτικών στις ΗΠΑ συνταγογραφείται αλόγιστα από γιατρούς που πιέζονται χρονικά», δήλωσε ο Φράνσις στην DW και πρόσθεσε ότι «δεν υπάρχει χάπι για κάθε ψυχολογικό και κοινωνικό πρόβλημα».
Πώς δρουν τα αντικαταθλιπτικά SSRI;
Όπως υποδηλώνει και το όνομά τους, οι SSRI αναστέλλουν ή μπλοκάρουν την επαναπρόσληψη -γνωστή και ως «απορρόφηση»- της σεροτονίνης. Η αναστολή της επαναπρόσληψης της σεροτονίνης αυξάνει τα επίπεδά της στον οργανισμό. Όταν τα επίπεδα σεροτονίνης είναι χαμηλά, μπορεί να διαταραχθεί η συναισθηματική ευεξία ενός ατόμου.
ΆλλαΣχετικά άρθρα
Η σεροτονίνη είναι ένας νευροδιαβιβαστής, ένας χημικός αγγελιοφόρος που μεταφέρει σήματα μεταξύ των νευρικών κυττάρων σε όλο το σώμα. Είναι μία από τις τέσσερις λεγόμενες «ορμόνες της ευτυχίας» και αυτή που σχετίζεται περισσότερο με τη σταθεροποίηση της διάθεσης. Ρυθμίζει το άγχος και τους κύκλους ύπνου και δημιουργεί μια συνολική αίσθηση ευεξίας.
«Γνωρίζουμε ότι στην κατάθλιψη, η χρήση SSRI αυξάνει την ποσότητα σεροτονίνης, μιας χημικής ουσίας που χρησιμοποιούν τα εγκεφαλικά κύτταρα για να επικοινωνούν μεταξύ τους. Είναι ιδιαίτερα σημαντική για τα συναισθήματα», δήλωσε η Κάρμιν Παριάντε, καθηγήτρια Βιολογικής Ψυχιατρικής στο Βασιλικό Κολέγιο του Λονδίνου. Έτσι, η διατήρηση ενός υγιούς επιπέδου σεροτονίνης θεωρείται απαραίτητη για την αντιμετώπιση ή τη διαχείριση της κατάθλιψης. Αλλά ορισμένοι ειδικοί διατείνονται ότι η κατάθλιψη περιλαμβάνει περισσότερους παράγοντες από αυτήν τη χημική ανισορροπία, δηλαδή τα χαμηλά επίπεδα σεροτονίνης στον εγκέφαλο.
Υπερβολική συνταγογράφηση αντικαταθλιπτικών;
Η Τζοάνα Μόνκριφ υποστηρίζει εδώ και καιρό ότι οι SSRI υπερσυνταγογραφούνται. «Η Ψυχιατρική επέτρεψε στους ανθρώπους να πιστεύουν ότι η κατάθλιψη ήταν αποτέλεσμα ανεπάρκειας σεροτονίνης και ότι τα αντικαταθλιπτικά το ανέστρεψαν αυτό, παρόλο που αυτό δεν είχε αποδειχθεί», δήλωσε η Μόνκριφ, καθηγήτρια Κριτικής και Κοινωνικής Ψυχιατρικής στο Βασιλικό Κολέγιο του Λονδίνου, προσθέτοντας ότι η φαινομενική τους αποτελεσματικότητα μπορεί να προκύπτει από το φαινόμενο placebo.
Οι περισσότεροι ψυχίατροι και οργανισμοί, όπως η Αμερικανική Ψυχιατρική Εταιρεία, απορρίπτουν την ιδέα ότι οι SSRI είναι κυρίως αποτελεσματικοί ως εικονικό φάρμακο. Η Παριάντε είναι μεταξύ αυτών. «Υπάρχουν συντριπτικά στοιχεία που δείχνουν ότι τα αντικαταθλιπτικά είναι αποτελεσματικά στη μείωση των συμπτωμάτων κατάθλιψης και, ειδικότερα, των βασικών συμπτωμάτων της κατάθλιψης», δήλωσε η Παριάντε, παραδεχόμενη ωστόσο ότι η σεροτονίνη είναι μόνο ένας παράγοντας στην κατάθλιψη.
Σύμφωνα με την Παριάντε, οι SSRI θα πρέπει να συνταγογραφούνται μόνο σε άτομα που πάσχουν από κλινική κατάθλιψη, έναν «αστερισμό συμπτωμάτων» που υπερβαίνει τη συνηθισμένη θλίψη. «Πρέπει να υπάρχει μια επίδραση στη ζωή που να ξεπερνά το να αισθάνονται απλώς θλίψη για λίγες ημέρες ή μερικές εβδομάδες εξαιτίας κάποιου γεγονότος. Η ζωή τους πρέπει να επιδεινώνεται λόγω της κατάθλιψης», δήλωσε η Παριάντε. «Για παράδειγμα, δεν μπορούν να επιστρέψουν στην εργασία ή οι σχέσεις μέσα στην οικογένεια αρχίζουν να διαλύονται».
Οι SSRI δεν βοηθούν πάντα
Οι SSRI δεν λειτουργούν πάντα, ούτε αμέσως, ούτε συνεχώς. Εξαρτάται από τον ασθενή – και είναι σημαντικό να λάβει τη βέλτιστη ιατρική βοήθεια. Σε περίπου το ένα τρίτο των περιπτώσεων, το πρώτο SSRI που δοκιμάζει ένα άτομο δεν θα το βοηθήσει. Η δοκιμή ενός δεύτερου τύπου SSRI μπορεί να βοηθήσει, αλλά στο 70-80% των περιπτώσεων είναι αναποτελεσματικά.
«Δεν υπάρχει τρόπος προς το παρόν να προβλέψουμε ποιος θα ανταποκριθεί και ποιος όχι στα αντικαταθλιπτικά, ή στα SSRI ειδικότερα, ή σε κάποιο συγκεκριμένο SSRI. Δεν λειτουργούν σε όλους. Υπάρχει ένα φάσμα αντιδράσεων. Είναι μία διαδικασία δοκιμής και σφάλματος, αλλά εξακολουθεί να είναι η καλύτερη επιλογή που έχουμε αυτήν τη στιγμή μέχρι να βρούμε κάτι που θα μας επιτρέπει να εξατομικεύσουμε την παρέμβαση», δήλωσε η Παριάντε.
«Ελαχιστοποίηση της χρήσης SSRI»
Η Μόνκριφ υπογράμμισε ότι οι κίνδυνοι και οι παρενέργειες των SSRI συχνά υποτιμώνται. «Είναι ένα φάρμακο που παρεμβαίνει στη χημεία του εγκεφάλου μας και σε άλλα βιολογικά συστήματα». Οι παρενέργειες μπορεί να περιλαμβάνουν σεξουαλική δυσλειτουργία, εξάρτηση, οστεοπόρωση, αύξηση βάρους, αιμορραγία και επιπλοκές εγκυμοσύνης. «Πραγματικά θα πρέπει να ελαχιστοποιήσουμε τη χρήση τους», δήλωσε.
Οι SSRI μπορεί επίσης να μετριάσουν σε μεγάλο βαθμό τις συναισθηματικές αντιδράσεις – προκαλώντας ένα γενικό συναισθηματικό μούδιασμα, το οποίο ορισμένοι άνθρωποι βρίσκουν χρήσιμο. Αλλά «σε πολλούς δεν αρέσει», σύμφωνα με τη Μόνκριφ.
Η Παριάντε συμφωνεί ότι η χρήση των SSRI θα πρέπει να είναι περιορισμένη: Όταν λειτουργούν, δεν θα πρέπει να χρησιμοποιούνται επ’ αόριστον. «Σε ένα ιδανικό σενάριο, για το πρώτο επεισόδιο κατάθλιψης, ξεκινάτε με το αντικαταθλιπτικό – ίσως αρχίσετε να αισθάνεστε καλύτερα μετά από έξι έως οκτώ εβδομάδες. Στη συνέχεια, έξι, εννέα μήνες, το πολύ έναν χρόνο αργότερα, το αντικαταθλιπτικό θα πρέπει να μειώνεται σταδιακά και στη συνέχεια να διακόπτεται. Κάποιος δεν χρειάζεται να παίρνει αντικαταθλιπτικά εφ’ όρου ζωής μόνο και μόνο επειδή είχε ένα καταθλιπτικό επεισόδιο».
Επιμέλεια: Ιοκάστη Κροντήρη
Πηγή: Deutsche Welle
