Η ΕΕ παλεύει να καταλήξει στο σχέδιο δανειοδότησης της Ουκρανίας μέσω των παγωμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων, καθώς το βέτο του Βελγίου, οι φόβοι για τους νομικούς κινδύνους και οι πολιτικές αντιθέσεις απειλούν να τινάξουν στον αέρα τη μόνη βιώσιμη λύση χρηματοδότησης, την ώρα που το Κίεβο βρίσκεται αντιμέτωπο με δημοσιονομικό κενό και η Μόσχα προειδοποιεί για αντίποινα.
Οι αξιωματούχοι της Ευρωπαϊκής Ένωσης εδώ και μήνες έχουν επικεντρωθεί σε ένα σχέδιο που θα επιτρέψει τη χρήση των παγωμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων για τη χορήγηση δανείου στην Ουκρανία, προκειμένου να βοηθηθεί το Κίεβο στην επόμενη φάση του πολέμου.
Όλο και περισσότερο, ωστόσο, γίνεται σαφές ότι το μπλοκ δεν έχει παρά μόνο κακές εναλλακτικές, σε περίπτωση που το σχέδιο αποτύχει.
ΆλλαΣχετικά άρθρα
Το σχέδιο προβλέπει τη χρήση των περιουσιακών στοιχείων της ρωσικής κεντρικής τράπεζας που βρίσκονται στο Βέλγιο, προκειμένου η ΕΕ να διοχετεύσει 140 δισεκατομμύρια ευρώ (περίπου 160 δισ. δολάρια) στην Ουκρανία. Η συμφωνία αναμενόταν να προχωρήσει στη σύνοδο του περασμένου μήνα. Αντ’ αυτού, το Βέλγιο την μπλόκαρε την τελευταία στιγμή.
Βέλγοι αξιωματούχοι λένε ότι φοβούνται πως η χώρα ενδέχεται να βρεθεί νομικά εκτεθειμένη, εάν η Ρωσία καταθέσει αγωγή ή απαιτήσει την επιστροφή των χρημάτων. Για να μειωθεί αυτός ο κίνδυνος, ζητούν από άλλα κράτη της ΕΕ να δεσμευτούν ότι θα αναλάβουν μέρος του βάρους μέσω εγγυήσεων, πρόταση που έχει συναντήσει αντιδράσεις, κυρίως από τη Σλοβακία. Παράλληλα, πιέζουν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εξετάσει άλλες εναλλακτικές χρηματοδότησης της Ουκρανίας.
Η Επιτροπή παρουσίασε αυτές τις επιλογές σε επιστολή που εστάλη τη Δευτέρα στις πρωτεύουσες των κρατών-μελών, σύμφωνα με τους New York Times. Μία λύση θα ήταν η έκδοση κοινού ευρωπαϊκού χρέους, ώστε να συγκεντρωθούν τα χρήματα που χρειάζεται η Ουκρανία. Μια άλλη λύση θα ήταν οι άμεσες επιχορηγήσεις από τα κράτη-μέλη. Ωστόσο, και οι δύο επιλογές είναι προβληματικές, καθώς η κοινή έκδοση χρέους θα ήταν ακριβή λόγω των τόκων, ενώ οι άμεσες επιχορηγήσεις θα επιβάρυναν περαιτέρω τους ήδη χρεωμένους εθνικούς προϋπολογισμούς.
Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής, οι διπλωμάτες και οι ειδικοί στις Βρυξέλλες δηλώνουν συχνά αισιόδοξοι ότι το σχέδιο για δάνειο μέσω των παγωμένων ρωσικών assets τελικά θα προχωρήσει, όχι επειδή είναι χωρίς προβλήματα, αλλά επειδή οι εναλλακτικές λύσεις είναι εξαιρετικά ανεπιθύμητες σε μια στιγμή όπου διακυβεύονται τόσα πολλά.
«Αυτό που είναι ξεκάθαρο είναι ότι το Σχέδιο Β είναι χειρότερο από το Σχέδιο Α», δήλωσε ο Nicolas Véron, συνιδρυτής του Bruegel στις Βρυξέλλες και ερευνητής στο Peterson Institute for International Economics στην Ουάσιγκτον. «Είναι η μη παροχή χρημάτων στην Ουκρανία μια επιλογή; Η απάντηση είναι όχι».
Η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ότι, παρότι υπάρχουν και άλλες δύο επιλογές, το δάνειο με τη χρήση των παγωμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων «είναι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος για να στηριχθεί η άμυνα και η οικονομία της Ουκρανίας».
Το σχέδιο για δάνειο μέσω των παγωμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων έχει σημαντικά πλεονεκτήματα. Η ΕΕ θα μπορούσε να χορηγήσει στην Ουκρανία ένα άτοκο δάνειο, το οποίο θα έπρεπε να αποπληρωθεί μόνο εφόσον η Ρωσία καταβάλει πολεμικές αποζημιώσεις. Επιπλέον, θα επέτρεπε μια μεγάλη, εντυπωσιακή χρηματοδότηση που θα έστελνε σαφές μήνυμα στο Κρεμλίνο ότι η Ουκρανία διαθέτει τους πόρους για να συνεχίσει τον πόλεμο.
Οι εναλλακτικές λύσεις όχι μόνο θα ήταν οικονομικά πιο επιβαρυντικές, αλλά πιθανότατα θα οδηγούσαν και σε μικρότερες, πιο σταδιακές ροές χρημάτων προς την Ουκρανία.
Αν η Ευρωπαϊκή Ένωση αναγκαζόταν να στραφεί σε μία από αυτές τις επιλογές, «θα ενίσχυε την αντίληψη στο μυαλό του Πούτιν ότι ο χρόνος είναι με το μέρος του», δήλωσε ο Μουτζτάμπα Ραχμάν, διευθύνων σύμβουλος για την Ευρώπη στην Eurasia Group, εταιρείας ανάλυσης πολιτικού ρίσκου.
Ωστόσο, ορισμένες χώρες της ΕΕ διστάζουν να δώσουν στις Βρυξέλλες το είδος της διαβεβαίωσης που ζητά το Βέλγιο για να αποδεχθεί το σχέδιο δανείου μέσω των παγωμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων. Ο πρωθυπουργός της Σλοβακίας, Ρόμπερτ Φίτσο, έχει προειδοποιήσει ότι η χώρα του θα αντιταχθεί σε μια τέτοια συμφωνία, αν τα χρήματα χρησιμοποιηθούν για στρατιωτικούς σκοπούς.
Την περασμένη εβδομάδα, η Ρωσία προειδοποίησε εκ νέου μέσω κρατικών μέσων ότι θα μπορούσε να στραφεί εναντίον του Βελγίου εάν τα περιουσιακά στοιχεία κατασχεθούν. Παρότι οι αξιωματούχοι της ΕΕ έχουν καταστήσει σαφές ότι ένα δάνειο έναντι των παγωμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων δεν συνιστά κατάσχεση, η Μόσχα δεν αναγνωρίζει αυτήν τη διάκριση.
Ακόμη και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στην επιστολή της τη Δευτέρα, παραδέχεται ότι υπάρχει ο κίνδυνος το σχέδιο δανείου να «εκληφθεί εσφαλμένα» ως κατάσχεση των ρωσικών αποθεματικών, κάτι που θα μπορούσε να ανησυχήσει διεθνείς επενδυτές που διατηρούν κεφάλαια στην Ευρώπη.
Παρόλα αυτά, η Επιτροπή προειδοποίησε επίσης κατά της «αναζήτησης τέλειων ή απλών λύσεων, διότι αυτές δεν υπάρχουν».
Ο χρόνος για την επίτευξη συμφωνίας μπορεί να εξαντλείται. Σύμφωνα με το Bloomberg, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο εκτιμά ότι το δημοσιονομικό κενό της Ουκρανίας ανέρχεται σε περίπου 65 δισεκατομμύρια δολάρια για το 2026 και το 2027.
Αξιωματούχοι της ΕΕ προειδοποιούν συχνά ότι η Ουκρανία θα χρειαστεί νέα χρηματοδότηση έως τον Μάρτιο ή Απρίλιο. Ωστόσο, παραμένει αβέβαιο αν θα μπορέσουν να υπάρξουν οι απαραίτητες συναινέσεις μέχρι τις 18 Δεκεμβρίου, όταν θα συνεδριάσουν ξανά οι Ευρωπαίοι ηγέτες.
Εάν το δάνειο καθυστερήσει υπερβολικά, ο επίτροπος Οικονομίας, Βάλντις Ντομπρόβσκις, έχει αφήσει να εννοηθεί ότι η ΕΕ ίσως χρειαστεί να εξετάσει λύσεις για να καλύψει προσωρινά το χρηματοδοτικό κενό την άνοιξη. Η επιστολή της Επιτροπής αυτής της εβδομάδας αναφέρει ότι οι επιλογές θα μπορούσαν να συνδυαστούν, ή να χρησιμοποιηθούν «προσωρινά», ώστε να διασφαλιστεί ότι η Ουκρανία θα λάβει εγκαίρως τα απαραίτητα χρήματα.
Την κατάσταση περιπλέκει ακόμη περισσότερο η εσωτερική πολιτική συγκυρία στο Βέλγιο. Η κυβέρνηση του πρωθυπουργού Μπαρτ ντε Βέβερ δυσκολεύεται εδώ και μήνες να εγκρίνει προϋπολογισμό, και δεν αποκλείεται ο κυβερνητικός συνασπισμός να καταρρεύσει εάν δεν υπάρξει συμφωνία έως το τέλος Δεκεμβρίου.
Ορισμένοι στην ΕΕ ελπίζουν σε μια εξωτερική ενίσχυση που θα καταστήσει το σχέδιο δανείου πιο αποδεκτό. Η Νορβηγία, η οποία δεν είναι μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά συνδέεται στενά οικονομικά με αυτήν, έχει ωφεληθεί οικονομικά από τον πόλεμο, καθώς οι τιμές της ενέργειας, και συνεπώς τα έσοδα της χώρας που διαθέτει σημαντικούς φυσικούς πόρους, εκτοξεύθηκαν. Λαμβάνοντας αυτό υπόψη, δύο Νορβηγοί οικονομολόγοι έχουν υποστηρίξει ότι η χώρα θα πρέπει να βοηθήσει στην παροχή εγγυήσεων για το ευρωπαϊκό δάνειο.
«Ποια θα ήταν η χρησιμότητα του κρατικού επενδυτικού μας ταμείου για τις μελλοντικές γενιές αν ζούσαμε ως σκλάβοι της Ρωσίας;» δήλωσε ο Κνουτ Άντον Μορκ, ένας από τους οικονομολόγους.
Νορβηγοί βουλευτές εμφανίζονται ανοικτοί στην ιδέα. Ωστόσο, η χώρα δεν θα ήθελε να είναι ο μοναδικός εγγυητής του δανείου που θα βασίζεται στα παγωμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία, όπως δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ο υπουργός Οικονομικών της Νορβηγίας, Γενς Στόλτενμπεργκ.
Το συμπέρασμα; Οι Ευρωπαίοι ηγέτες έχουν μπροστά τους εβδομάδες σκληρών διαπραγματεύσεων για να καταφέρουν να προχωρήσουν το σχέδιο αξιοποίησης των παγωμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων και αντιμετωπίζουν σοβαρούς κινδύνους εάν αποτύχουν.
Πηγή: skai.gr
