Έχουν περάσει σχεδόν τρεις δεκαετίες από τότε που ο Γκάρι Κασπάροφ, ένας από τους κορυφαίους σκακιστές όλων των εποχών, ηττήθηκε από τον υπερυπολογιστή, Deep Blue, της IBM. Πρόσφατα συνομίλησε με τον δημοσιογράφο Νταμίρ Μάρουσιτς για το μέλλον της τεχνητής νοημοσύνηςκαι για το αν οι μηχανές μπορούν ποτέ να αντικαταστήσουν τον άνθρωπο.
Νταμίρ Μάρουσιτς: Στο βιβλίο σας Deep Thinking (2017), πριν ακόμη ξεσπάσει η σημερινή έκρηξη ενδιαφέροντος για την τεχνητή νοημοσύνη, υποστηρίζατε ότι η ανθρώπινη και η μηχανική νοημοσύνη διαφέρουν ποιοτικά και όχι απλώς ως προς τον βαθμό ανάπτυξής τους. Είχατε επίσης γράψει ότι πρέπει να μας απασχολεί λιγότερο το τι μπορούν να κάνουν οι μηχανές και περισσότερο το τι εξακολουθούν να μην μπορούν να κάνουν. Οι πρόσφατες εξελίξεις σάς έκαναν να αναθεωρήσετε αυτή τη θέση;
Γκάρι Κασπάροφ: Αντιθέτως. Τους τελευταίους έξι μήνες αισθάνομαι όλο και περισσότερο ότι η αρχική μου εκτίμηση επιβεβαιώνεται.
ΆλλαΣχετικά άρθρα
Στην επιστημονική φαντασία υπήρχαν δύο κυρίαρχες εικόνες του μέλλοντος: είτε ρομπότ με περιορισμένες γνωστικές δυνατότητες είτε μηχανές που είχαν ουσιαστικά αναπαράγει τον ανθρώπινο τρόπο σκέψης. Σήμερα γνωρίζουμε ότι η δεύτερη εκδοχή ήταν λανθασμένη.
Εδώ ισχύει το παράδοξο του Μόραβεκ: όσα θεωρούμε δύσκολα – όπως οι πολύπλοκοι υπολογισμοί ή το σκάκι – αποδείχθηκαν σχετικά εύκολα για τις μηχανές. Αντίθετα, πράγματα που ένα μικρό παιδί κάνει αβίαστα, όπως να περπατά, να αναγνωρίζει πρόσωπα ή να πιάνει αντικείμενα, παραμένουν εξαιρετικά δύσκολο να αυτοματοποιηθούν.
Οι πρωτοπόροι της τεχνητής νοημοσύνης πίστευαν στη δεύτερη εκδοχή. Δεν μπορούσαν καν να φανταστούν την τεράστια υπολογιστική ισχύ που διαθέτουμε σήμερα. Πριν από πενήντα χρόνια, ένας υπερυπολογιστής Cray θεωρούνταν τεχνολογικό θαύμα. Σήμερα, τα κινητά τηλέφωνα που έχουμε στην τσέπη μας είναι χιλιάδες φορές ισχυρότερα. Η πρόοδος της τεχνητής νοημοσύνης στηρίχθηκε κυρίως σε αυτήν την αλματώδη αύξηση της υπολογιστικής ισχύος.
Και όμως, αυτό δεν αρκεί.
Όταν μιλάμε για «AI», πρέπει πρώτα να εξετάσουμε τι σημαίνει το γράμμα «Ι». η νοημοσύνη. Τι ακριβώς είναι η νοημοσύνη; Κατανοούμε πραγματικά πώς λειτουργεί; Από τον 17ο αιώνα ακόμη, ο Ρενέ Ντεκάρτ και ο Μπαρούχ Σπινόζα αναρωτιούνταν αν ο νους μπορεί να υπάρξει ανεξάρτητα από το σώμα.
Δεν έχω οριστική απάντηση. Το πρόβλημα όμως είναι ότι ούτε όσοι προφητεύουν την έλευση της υπερνοημοσύνης έχουν.
Μάρουσιτς: Δηλαδή λέτε ότι ακόμη και οι μεγάλοι οραματιστές της AI δεν γνωρίζουν;
Κασπάροφ: Ακριβώς.
Στις αρχές της δεκαετίας του 2010 ήμουν επισκέπτης ερευνητής στο Martin School του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης. Εκεί γνώρισα το Future of Humanity Institute, με επικεφαλής τότε τον Νικ Μπόστρομ, ο οποίος ετοίμαζε το βιβλίο του Superintelligence. Με πίεζαν έντονα, ρωτώντας γιατί ήμουν τόσο επιφυλακτικός. Υποστήριζαν ότι η υπερνοημοσύνη θα είχε εμφανιστεί μέχρι το τέλος εκείνης της δεκαετίας. Εγώ απαντούσα: «Όχι τόσο γρήγορα».
Πλησιάζουμε πλέον στο τέλος αυτής της δεκαετίας και σήμερα ακόμη και άνθρωποι όπως ο Ντέμις Χασάμπις της DeepMind ή ο Γιαν ΛεΚούν επισημαίνουν ότι υπάρχουν θεμελιώδη προβλήματα τα οποία οι μηχανές δεν έχουν λύσει και ίσως δεν μπορέσουν να λύσουν εύκολα.
Δεν πρέπει να περιμένουμε από μια μηχανή να προσφέρει κάτι που δεν μπορεί να προσφέρει. Η τεχνητή νοημοσύνη είναι ένα σπουδαίο, σχεδόν εκπληκτικό εργαλείο. Δεν είναι όμως ούτε προάγγελος της ουτοπίας ούτε της δυστοπίας. Δεν εξασφαλίζει τον παράδεισο, αλλά ούτε ανοίγει αυτόματα τις πύλες της κόλασης.
Μάρουσιτς: Πρέπει να φοβόμαστε ότι οι μηχανές θα μας αντικαταστήσουν;
Κασπάροφ: Είναι δύσκολο να αποδεχτούμε ότι περίπου το 95% της καθημερινής μας εργασίας είναι επαναλαμβανόμενο και επομένως ιδανικό για τις μηχανές. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι μπορούμε να αναθέσουμε κάθε απόφαση σε μια μηχανή.
Η ηθική μιας μηχανής βασίζεται σε αριθμούς. Δεν μπορεί να αποφασίσει ποιο είναι το ιερότερο βιβλίο, η Βίβλος ή το Κοράνι. Θα καταλήξει σε λανθασμένα συμπεράσματα ή σε «παραισθήσεις», επειδή τα δεδομένα που χρησιμοποιεί είναι εγγενώς ατελή. Και αυτό είναι φυσιολογικό, γιατί η ανθρώπινη γνώση δεν οδηγεί ποτέ σε μία και μοναδική τελική απάντηση.
Θυμάστε το «42» από το Γυρίστε τον Γαλαξία με Ωτοστόπ; Ήταν η απάντηση του υπερυπολογιστή στο «μεγάλο ερώτημα για τη ζωή, το σύμπαν και τα πάντα». Το αστείο ήταν ότι η μηχανή αναρωτήθηκε αν οι άνθρωποι γνώριζαν καν ποια ήταν η σωστή ερώτηση.
Εκεί ακριβώς βρίσκεται η ανθρώπινη υπεροχή: στο να διατυπώνει τα σωστά ερωτήματα.
Μάρουσιτς: Δεν σας ανησυχεί η ταχύτητα με την οποία εξελίσσεται η AI; Τις τελευταίες εβδομάδες ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ άσκησε πιέσεις στην Anthropic και την OpenAI σχετικά με τη δημοσίευση των πιο προηγμένων μοντέλων τους.
Κασπάροφ: Προσέξτε όμως ότι στη διατύπωσή σας υπάρχει μια σημαντική λέξη: «Τραμπ». Το πρόβλημα εξακολουθεί να αφορά τους ανθρώπους και όχι τις μηχανές.
Οι μηχανές εξελίσσονται, αλλά ο πραγματικός κίνδυνος προέρχεται από τους κακόβουλους ανθρώπους. Το μονοπώλιο του κακού εξακολουθεί να το έχουν οι άνθρωποι.
Υπάρχουν σοβαροί κίνδυνοι; Βεβαίως. Όμως δεν προέρχονται από κάποιον «Εξολοθρευτή». Προέρχονται από τα κοινωνικά προβλήματα που ήδη υπάρχουν και επιδεινώνονται.
Η μηχανή λειτουργεί ως πολλαπλασιαστής. Μπορεί να ενισχύσει τόσο το καλό όσο και το κακό. Και, όπως γνωρίζουμε, είναι πάντοτε ευκολότερο να καταστρέψεις παρά να δημιουργήσεις. Γι’ αυτό και σήμερα μία από τις αποτελεσματικότερες εφαρμογές της τεχνολογίας είναι τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη στον πόλεμο.
Το θετικό είναι ότι οι ελεύθερες κοινωνίες διατηρούν τελικά πλεονέκτημα στην ανάπτυξη νέων τεχνολογιών.
Μάρουσιτς: Πιστεύετε λοιπόν ότι οι ελεύθερες κοινωνίες θα υπερέχουν μόνιμα απέναντι σε χώρες όπως η Κίνα;
Κασπάροφ: Η τεχνολογία απαιτεί δημιουργικότητα και η δημιουργικότητα προϋποθέτει την ελευθερία να κάνεις λάθη. Χρειάζεται ευελιξία.
Τα αυταρχικά συστήματα θέλουν να γνωρίζουν εκ των προτέρων ποια από τις χίλιες νέες εταιρείες θα γίνει η επόμενη Google. Αυτό όμως είναι αδύνατο. Γι’ αυτό θεωρώ ότι οι πιθανότητες είναι υπέρ των ελεύθερων κοινωνιών.
Αν θέλει κανείς ένα σχεδόν ιδανικό ιστορικό πείραμα σύγκρισης ελεύθερων και ανελεύθερων συστημάτων, αρκεί να εξετάσει τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Οι δύο σημαντικότερες τεχνολογικές συνεισφορές στο μέλλον ήταν το Bletchley Park και το Manhattan Project. Και η μεγάλη ειρωνεία είναι ότι ο ίδιος ο Χίτλερ είχε διώξει πολλούς από τους κορυφαίους επιστήμονες που συνέβαλαν τελικά στη νίκη των αντιπάλων του.
Αυτό δείχνει πως τα αυταρχικά καθεστώτα κουβαλούν μέσα τους τις ίδιες τις αδυναμίες τους.
Μάρουσιτς: Είστε αισιόδοξος για τις πιθανότητες της Ουκρανίας;
Κασπάροφ: Αν μέσα στους επόμενους μήνες η Ουκρανία καταφέρει, με τα δικά της drones και πυραυλικά συστήματα, να απομονώσει στρατιωτικά την Κριμαία, αυτό μπορεί να αποτελέσει την αρχή του τέλους για το καθεστώς του Βλαντίμιρ Πούτιν.
Η Κριμαία δεν είναι απλώς ένα κομμάτι γης. Δεν είναι σαν το Ντονμπάς. Αποτελεί ένα βαθιά συμβολικό στοιχείο της ρωσικής αυτοκρατορικής αντίληψης. Γι’ αυτό και η επιθετικότητα του Πούτιν ξεκίνησε από εκεί. Είναι ένας ιδεολογικός ομφάλιος λώρος.
Αν χαθεί η Κριμαία, όλα αλλάζουν.
Και ίσως, ειρωνικά, η επιθυμία της κυβέρνησης Τραμπ να τερματίσει τον πόλεμο κατά τη διάρκεια της θητείας της να πραγματοποιηθεί, όχι όμως με τον τρόπο που η ίδια είχε φανταστεί.
Πηγή: skai.gr
