Για μια δεκαετία, η πολιτική κυριαρχία του Ινδού πρωθυπουργού, Ναρέντρα Μόντι, στηριζόταν σε δύο ακλόνητες παραδοχές. Πρώτον, ότι είναι σχεδόν ανίκητος στις εκλογές. Και δεύτερον, ότι οι νεότεροι ψηφοφόροι της Ινδίας είναι πολιτικά αδιάφοροι. Την περασμένη εβδομάδα, και οι δύο αυτές παραδοχές άρχισαν να καταρρέουν.
Της Rana Ayyub, Ινδής αρθρογράφου
Αυτό που ξεκίνησε ως αγανάκτηση για τις δυσλειτουργίες στο σύστημα των πανεπιστημιακών εξετάσεων εξελίχθηκε σε κάτι πολύ μεγαλύτερο: το πρώτο διαρκές, νεανικό κίνημα των τελευταίων ετών που ανάγκασε την ισχυρή κεντρική κυβέρνηση της Ινδίας να κάνει πραγματικές παραχωρήσεις.
Δείτε πώς φοιτητικές οργανώσεις, όπως η All India Students’ Association, μαζί με το πολιτικό «κίνημα Κατσαρίδα» – όνομα που προέρχεται από έναν προσβλητικό χαρακτηρισμό που χρησιμοποιήθηκε για τη νεολαία της Ινδίας – έφεραν την κυβέρνηση σε δύσκολη θέση.
Επισκέφθηκα τις διαδηλώσεις από τις 18 Ιουλίου στο Νέο Δελχί και στη συνέχεια, την περασμένη Παρασκευή και Κυριακή, στη Βομβάη. Αυτό που είδα ήταν νέοι και νέες, οι περισσότεροι στις αρχές της τρίτης δεκαετίας της ζωής τους, που είχαν περπατήσει ξυπόλητοι από χωριά και μικρές πόλεις, έχοντας στις αποσκευές τους μόνο λίγες μπανάνες ή φιστίκια. Αποφασισμένοι να ακουστεί η φωνή τους, κοιμούνταν στους δρόμους και στοιβάζονταν σε τρένα και λεωφορεία.
Τα γεγονότα κλιμακώθηκαν δραματικά στις 20 Ιουλίου. Οι φοιτητές πραγματοποίησαν πορεία προς το Κοινοβούλιο την πρώτη ημέρα της θερινής κοινοβουλευτικής συνόδου και η αστυνομία του Δελχί απάντησε με σκληρή καταστολή, χρησιμοποιώντας πλαστικές σφαίρες, ηλεκτρικά όπλα ακινητοποίησης, δακρυγόνα και ακόμη και γκλομπ με καρφιά. Δεκάδες διαδηλωτές τραυματίστηκαν. Ένας φοιτητής εξακολουθεί να νοσηλεύεται σε μονάδα εντατικής θεραπείας σε νοσοκομείο του Δελχί. Ο ηγέτης της αντιπολίτευσης Ραχούλ Γκάντι, ο οποίος συμμετείχε σε διαμαρτυρία κατά της αστυνομικής βίας την επόμενη ημέρα, συνελήφθη βίαια από την αστυνομία. Στη βόρεια πολιτεία Μπιχάρ, οι αστυνομικές δυνάμεις χρησιμοποίησαν υδροβόλα, ενώ αργότερα μέσα στην εβδομάδα ένας αστυνομικός καταγράφηκε σε βίντεο να πυροβολεί προς τους διαδηλωτές με τυφέκιο AK-47 – ένα όπλο πολέμου.
Τέτοιες εικόνες προκαλούν σοκ στη σημερινή Ινδία του Μόντι. Εδώ και δώδεκα χρόνια, η κυβέρνηση αυτή έμοιαζε να έχει τοποθετήσει τον εαυτό της υπεράνω κάθε αμφισβήτησης. Σε αυτό συνέβαλε και ένα μεγάλο μέρος των κυρίαρχων μέσων ενημέρωσης, που σταδιακά μετατράπηκαν σε προέκταση της κυβερνητικής εξουσίας. Ωστόσο, οι διαδηλωτές της Generation Z εντόπισαν ένα «κενό» σε αυτό το αυτοτροφοδοτούμενο σύστημα: μέσα από αναρτήσεις που έγιναν viral σε πλατφόρμες όπως το Instagram και το X, επικοινώνησαν απευθείας με την κοινή γνώμη, λειτουργώντας ως πολίτες-δημοσιογράφοι και καταγράφοντας τη βία που δέχονταν.
Μέχρι το ίδιο βράδυ, μεγάλο μέρος της χώρας – ακόμη και ορισμένοι ένθερμοι υποστηρικτές του Μόντι – είχε κατακλύσει τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης εκφράζοντας την αποδοκιμασία του για τις εικόνες που έβλεπε. Ανάμεσά τους βρίσκονταν και γνωστές προσωπικότητες του κινηματογράφου και του αθλητισμού, οι οποίες σπάνια ασκούν δημόσια κριτική στην κυβέρνηση Μόντι. Αυτή τη φορά, όμως, στάθηκαν αλληλέγγυες στους διαδηλωτές.
Η δυναμική συνέχισε να αυξάνεται. Οι δρόμοι γέμισαν από πολίτες που κρατούσαν την εθνική σημαία και τραγουδούσαν πατριωτικά τραγούδια. Φώναζαν συνθήματα που στόχευαν ευθέως τον πρωθυπουργό. Ένα από αυτά έλεγε: “Jab-jab Modi darta hai, police ko aage karta hai” («Κάθε φορά που ο Μόντι φοβάται, βάζει μπροστά την αστυνομία»). Ένα άλλο, αναφερόμενο στην αιφνίδια παραίτηση του υπουργού Παιδείας, έλεγε: “Dharmendra Pradhan toh jhanki hai, Modi-Amit Shah baaki hai” («Ο Νταρμέντρα Πραντάν είναι μόνο η αρχή· ακολουθούν ο Μόντι και ο Αμίτ Σαχ»). Ο Σαχ, υπουργός Εσωτερικών, θεωρείται ο δεύτερος ισχυρότερος άνθρωπος στην Ινδία. Μιμίδια που παρουσίαζαν τον Μόντι ως δειλό εμφανίστηκαν σε μπλουζάκια, πλακάτ και βίντεο στο Instagram.
Σε μια πρωτοφανή κίνηση, ο Μόντι δημοσίευσε λίγο μετά τα μεσάνυχτα δύο μηνύματα στο Instagram, υποσχόμενος λύσεις στα προβλήματα που αντιμετωπίζει η Generation Z. Ωστόσο, οι νέοι διαδηλωτές δεν υποχώρησαν.
Έχουν υπάρξει και στο παρελθόν σπάνιες περιπτώσεις όπου νέοι στην Ινδία επέκριναν δημόσια τον Μόντι. Όμως η μαζική κινητοποίηση της περασμένης εβδομάδας ήταν κάτι εντελώς διαφορετικό. Καμία προηγούμενη διαμαρτυρία – ούτε οι κινητοποιήσεις κατά του νόμου περί ιθαγένειας το 2019 ούτε οι αγροτικές διαδηλώσεις του 2020-2021 – δεν κατάφερε να μετατρέψει τον ίδιο τον Μόντι σε αντικείμενο χλευασμού και σάτιρας στον βαθμό που το πέτυχαν αυτοί οι νέοι.
Υπάρχει όμως πάντα ένα «αλλά» όταν πρόκειται για έναν τόσο έμπειρο και εδραιωμένο πολιτικό όπως ο Μόντι.
Την Κυριακή, ενώ σε όλη την Ινδία πραγματοποιούνταν συγκεντρώσεις για να γιορταστεί η παραίτηση του Πραντάν, οι αρχές άρχισαν να συλλαμβάνουν φοιτητές. Τη Δευτέρα κυκλοφόρησαν πληροφορίες ότι στάλθηκαν ειδοποιήσεις σε πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης με αίτημα να αφαιρεθούν αναρτήσεις επικριτικές προς τον πρωθυπουργό. Την ίδια ημέρα, ο απερχόμενος υπουργός Παιδείας επαινέθηκε στο Κοινοβούλιο. Όλα αυτά ίσως δείχνουν ότι η επιστροφή στο προηγούμενο καθεστώς έχει ήδη αρχίσει. Ωστόσο, δεν το πιστεύω. Τα γεγονότα της περασμένης εβδομάδας άλλαξαν κάτι βαθύτερο.
Για χρόνια, η ινδική πολιτική βασιζόταν στην αντίληψη ότι οι νέοι ψηφοφόροι είτε θα στήριζαν το εθνικιστικό ινδουιστικό κόμμα του Μόντι, το Bharatiya Janata Party (BJP), είτε θα παρέμεναν αμέτοχοι. Πολλοί σχολιαστές χαρακτήριζαν τη Generation Z πολιτικά αδιάφορη, απορροφημένη από τους influencers και τους αλγορίθμους – «κατσαρίδες», όπως τους αποκαλούσαν περιφρονητικά. Οι διαδηλώσεις αυτές διέλυσαν οριστικά αυτό το στερεότυπο.
Οι συλλήψεις ίσως καταφέρουν να εκφοβίσουν ορισμένους διαδηλωτές. Οι εταιρείες κοινωνικής δικτύωσης ίσως συμμορφωθούν με τα αιτήματα αφαίρεσης περιεχομένου. Ο Μόντι εξακολουθεί να διαθέτει τεράστια θεσμική ισχύ και το κόμμα του παραμένει ιδιαίτερα ισχυρό εκλογικά. Τίποτα από αυτά δεν έχει αλλάξει. Εκείνο που έχει αλλάξει είναι ότι η εικόνα της αδιαμφισβήτητης και ατρόμητης εξουσίας του έχει πλέον ραγίσει. Και οι κυβερνήσεις σπάνια καταφέρνουν να ανακτήσουν την αύρα της παντοδυναμίας τους, όταν αυτή έχει δημόσια καταρρεύσει.
Πηγή: skai.gr
