Ο Τραμπ στο Πεκίνο: «Big deals» για ΗΠΑ και Κίνα

Αυτή τη φορά η επίσκεψη Τραμπ στο Πεκίνο θα γίνει κανονικά. Ο Αμερικανός πρόεδρος είναι υπό πίεση εντός και εκτός συνόρων, ενώ ο Κινέζος ομόλογός του τον υποδέχεται με χαλαρή διάθεση.Τον Απρίλιο η επίσκεψη του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ είχε αναβληθεί, αλλά φαίνεται πως ήρθε το πλήρωμα του χρόνου, για να γίνει κανονικά. Χωρίς μία υποτυπώδη συμφωνία μεταξύ των δύο μεγάλων δυνάμεων δύσκολα θα βρεθούν λύσεις για τις μεγάλες προκλήσεις της ανθρωπότητας, όπως η αναθέρμανση της διεθνούς οικονομίας και η αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής.

Οι ΗΠΑ είναι η μεγαλύτερη και η Κίνα η δεύτερη σε μέγεθος οικονομία του κόσμου. Την ίδια στιγμή η Κίνα έχει την πρωτιά σε εκπομπές «αερίων του θερμοκηπίου» που προκαλούν υπερθέρμανση του πλανήτη, ενώ οι ΗΠΑ ακολουθούν στη δεύτερη θέση. Κατά συνέπεια, ό,τι κι αν συμφωνήσουν οι δύο χώρες, θα έχει μία παγκόσμια διάσταση και εμβέλεια.

Τόσο ο Ντόναλντ Τραμπ, όσο και ο Κινέζος ομόλογός του Σι Τζινπίνγκ έχουν κάθε λόγο να επιδιώκουν συγκεκριμένα πολιτικά αποτελέσματα. Για να γίνει αυτό, ο Τραμπ ξέρει ότι μπορεί να υπολογίζει στο Πεκίνο, αρκεί να επιδείξει και ο ίδιος συμβιβαστική διάθεση. «Ο Τραμπ χρειάζεται επειγόντως καλές ειδήσεις στο πεδίο της εξωτερικής πολιτικής» λέει ο Τσου Γιν, πολιτικός επιστήμων και πρώην καθηγητής στο University of International Relations του Πεκίνου. Κι αυτό γιατί, όπως επισημαίνει, «λίγους μήνες πριν τις ενδιάμεσες εκλογές για το Κογκρέσο, οι δημοσκοπικές επιδόσεις του είναι χαμηλές. Είναι σαφές πως δεν έχει ευοδωθεί το σχέδιό του να γονατίσει μέσα σε λίγες μέρες το Ιράν- που είναι σύμμαχος της Κίνας- και να αξιοποιήσει τη νίκη ως διαπραγματευτικό όπλο απέναντι στο Πεκίνο».

«Κόκκινη γραμμή η Ταϊβάν»

Από την πλευρά του Πεκίνου πολλά θα εξαρτηθούν από το ζήτημα της Ταϊβάν, που θεωρείται «κόκκινη γραμμή» στην όποια διαπραγμάτευση με την Ουάσινγκτον. Στην Ταϊβάν ισχύει ακόμη το Σύνταγμα της «Δημοκρατίας της Κίνας», που χρονολογείται από το 1911. Ωστόσο, για το Πεκίνο η Ταϊβάν είναι απλώς μία επαρχία που αποσχίστηκε από τη «Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας», την οποία είχε εγκαθιδρύσει ο Μάο Τσε Τουνγκ το 1945. Μία επαρχία, η οποία δεν θα έπρεπε να υπάρχει καν ως ανεξάρτητο κράτος, με βάση την «Πολιτική της Μίας Κίνας», την οποία το Πεκίνο όχι μόνο πρεσβεύει, αλλά και έχει ανακηρύξει σε πρωταρχική προϋπόθεση για τη σύναψη διπλωματικών σχέσεων με οποιαδήποτε χώρα.

Στο ιστορικό Ανακοινωθέν της Σαγκάης, που υπέγραψαν το 1972 η Ουάσινγκτον με το Πεκίνο, βάζοντας τις βάσεις για την εξομάλυνση των σχέσεών τους, οι Αμερικανοί είχαν δηλώσει λακωνικά ότι «λαμβάνουν υπόψη» (aknowledge) την «Πολιτική της Μίας Κίνας», χωρίς να δηλώνουν ρητώς εάν εννοούν τη Λαϊκή Κίνα ή την Ταϊβάν. Πάντως το 1979 η αμερικανική κυβέρνηση εξέδωσε ειδική νομοθεσία, την Taiwan Relations Act, με βάση την οποία δικαιούται να προμηθεύει με «όπλα αμυντικού χαρακτήρα» την Ταϊβάν, προκειμένου να αποτραπεί «άσκηση βίας ή άλλης μορφής εξαναγκασμός που θα υπονόμευαν την ασφάλεια ή την οικονομική και κοινωνική συνοχή» της χώρας.

Μόνο κατά τη διάρκεια της δεύτερης θητείας Τραμπ στον Λευκό Οίκο η Ταϊβάν έχει καταβάλει στις ΗΠΑ το ποσό-ρεκό των 11,1 δισεκατομμυρίων δολαρίων για εξοπλισμούς. Την περασμένη Παρασκευή, λίγες ημέρες πριν την επίσκεψη Τραμπ στο Πεκίνο- το Κοινοβούλιο της Ταϊβάν ενέκρινε περαιτέρω αγορές αμερικανικού αμυντικού εξοπλισμού έναντι 25 δις δολαρίων μέχρι το 2033.

Ιράν και Ουκρανία στην «σκακιέρα»

Το Πεκίνο θα έκανε τα πάντα για μία δήλωση του Αμερικανού προέδρου που θα ερμηνευόταν ως πολιτική επιδοκιμασία στο ζήτημα της Ταϊβάν. Ως αντάλλαγμα, βάζει στο τραπέζι της διαπραγμάτευσης κάποια χαρτιά, που ενδιαφέρουν τον Αμερικανό πρόεδρο. «Οι ΗΠΑ χρειάζονται την στήριξη της Κίνας στο πόλεμο του Ιράν» εκτιμά ο Πέτερ Κιου, ιδρυτής και πρόεδρος του Κέντρου για την Παγκοσμιοποίηση, με έδρα το Χονγκ Κονγκ. Αλλά και για την ειρήνευση στην Ουκρανία η Κίνα αναμένεται να διααδραματίσει κομβικό ρόλο, καθώς μάλιστα μετά τον Ντόναλντ Τραμπ ετοιμάζεται να υποδεχθεί- το αργότερο τον Ιούνιο- και τον πρόεδρο της Ρωσίας Βλάντιμιρ Πούτιν.

Τόσο στην περίπτωση του Ιράν, όσο και της Ουκρανίας, η Κίνα ξεκαθαρίζει ότι δεν ανήκει στα εμπόλεμα μέρη, ενώ τηρεί με ευλάβεια τις κυρώσεις των Ηνωμένων Εθνών. Στο παρασκήνιο πάντως, η κινεζική διπλωματία είναι δραστήρια και διεξάγει εντατικές διαπραγματεύσεις κεκλεισμένων των θυρών τόσο με την Τεχεράνη, όσο και με τη Μόσχα.

Μόλις την περασμένη εβδομάδα επισκέφθηκε το Πεκίνο ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί. Ο Κινέζος ομόλογός του Γουάνγκ Γι εξέφρασε την ανησυχία του για τους κινδύνους που εγκυμονεί για την διεθνή ασφάλεια ο πόλεμος στο Ιράν, αλλά την ίδια στιγμή αναγνώρισε το δικαίωμα του Ιράν στην ειρηνική χρήση της πυρηνικής ενέργειας.

«Γρίφος» τα Στενά του Ορμούζ

Παράλληλα, ο επικεφαλής της κινεζικής διπλωματίας απηύθυνε έκκληση σε όλα τα εμπόλεμα μέρη «να αντιδράσουν θετικά στις προσδοκίες της διεθνούς κοινότητας για διασφάλιση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ». Υπό αυτό το πρίσμα, το Πεκίνο θεωρεί συνυπεύθυνες και τις ΗΠΑ, οι οποίες κατά καιρούς είχαν μπλοκάρει την πρόσβαση στον Περσικό Κόλπο.

Από την πλευρά του, ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο εστιάζει κατά κύριο λόγο στις ευθύνες του Ιράν και εκφράζει την ελπίδα ότι ο Πεκίνο θα στείλει στην Τεχεράνη ξεκάθαρο μήνυμα, «έστω και αν αυτό γίνει κεκλεισμένων των θυρών». Μέχρι την τελευταία στιγμή πάντως δεν ήταν καν σίγουρο αν ο Ρούμπιο συνοδεύει τον πρόεδρο Τραμπ στο Πεκίνο, καθώς η Κίνα έχει επιβάλει απαγόρευση εισόδου στον Μάρο Ρούμπιο εξαιτίας κάποιων «ενοχλητικών δηλώσεων» που είχε κάνει σχετικά με τα ανθρώπινα δικαιώματα στο Χονγκ Κονγκ και τη μουσουλμανική μειονότητα των Ουιγούρων την εποχή που εκλεγόταν ακόμη γερουσιαστής στην Φλόριντα.

(Μερική) συμφωνία για το εμπόριο;

Ένα ακόμη «αγκάθι» στις διμερείς σχέσεις είναι ο επαπειλούμενος εμπορικός πόλεμος. Το μήνυμα του Αμερικανού προέδρου είναι ότι αφενός ο κόσμος δεν μπορεί να αγοράζει μόνο κινεζικά προϊόντα και αφετέρου οι ίδιοι οι Κινέζοι πρέπει να αγοράσουν περισσότερα αμερικανικά προϊόντα, ώστε να μειωθεί το σημερινό εμπορικό πλεόνασμα υπέρ της Κίνας. Πέρσι ο Ντόναλντ Τραμπ είχε επιβάλει δασμούς στις εισαγωγές από την Κίνα, για να άρει ωστόσο στη συνέχεια μερικούς από αυτούς. Έκτοτε, οι διαπραγματευτές των δύο χωρών πασχίζουν να βρουν μία συμβιβαστική λύση- χωρίς αποτέλεσμα μέχρι στιγμής.

Σύμφωνα με στοιχεία του αμερικανικού υπουργείου Εμπορίου, παρά τους δασμούς που παραμένουν σε ισχύ, το πλεόνασμα της Κίνας στις εμπορικές συναλλαγές με τις ΗΠΑ για το 2025 ανέρχεται σε 202 δισεκατομμύρια δολάρια- ποσό που ισοδυναμεί με ολόκληρο το Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν (ΑΕΠ) της Ουγγαρίας! Όπως υποστηρίζει ο Πέτρ Κιου «η Κίνα είναι διατεθειμένη να αγοράσει περισσότερα αμερικανικά προϊόντα, αλλά για να συμβεί αυτό αναμένει και κάποια ανταλλάγματα. Για παράδειγμα να χαλαρώσουν οι απαγορεύσεις, που έχουν επιβάλει εδώ και χρόνια στην Κίνα οι ΗΠΑ για τις εξαγωγές ημιαγωγών που χρησιμοποιούνται στην Τεχνητή Νοημοσύνη».

Πρόκειται για ημιαγωγούς τελευταίας τεχνολογίας, που έχουν αναπτυχθεί με βάση περίπλοκους αλγορίθμους, με στόχο να διευκολύνουν τη Μηχανική Μάθηση των υπολογιστών και να εγκαινιάσουν μία νέα εποχή για την Τεχνητή Νοημοσύνη. Η Κίνα θέλει να κατακτήσει και αυτή την τεχνολογία, αλλά αυτό γίνεται με αργούς ρυθμούς, λόγω των αμερικανικών περιορισμών. Το συμπέρασμα του Πέτερ Κιου: «Αναμένω ένα Big Deal, που θα συμβιβάζει τα κρατικά συμφέροντα δύο μεγάλων εθνών».

Επιμέλεια: Γιάννης Παπαδημητρίου

Πηγή: Deutsche Welle