Οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης παραμένουν διχασμένοι ως προς το εάν θα πρέπει να αξιοποιηθούν τα παγωμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία, τα οποία φυλάσσονται κυρίως σε βελγικό οργανισμό εκκαθάρισης τίτλων, για τη χρηματοδότηση της πολεμικής προσπάθειας της Ουκρανίας.
Νομικοί και ακαδημαϊκοί επισημαίνουν ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κινείται σε αχαρτογράφητο νομικό έδαφος με την πρόταση για το λεγόμενο «δάνειο αποζημιώσεων» προς την Ουκρανία.
Το Βέλγιο αντιτίθεται στο σχέδιο, υποστηρίζοντας ότι θα βρεθεί εκτεθειμένο στον κίνδυνο να υποχρεωθεί να αποζημιώσει τη Ρωσία σε περίπτωση που η Μόσχα κερδίσει τυχόν νομικές προσφυγές.
ΆλλαΣχετικά άρθρα
Το προτεινόμενο δάνειο αποσκοπεί στη συγκέντρωση 90 δισ. ευρώ για τα έτη 2026 και 2027, προκειμένου να ενισχυθεί η δυνατότητα της Ουκρανίας να αμυνθεί απέναντι στη ρωσική επίθεση.
Οι δυτικές δυνάμεις προχώρησαν στο πάγωμα των ρωσικών κρατικών περιουσιακών στοιχείων λίγο μετά την έναρξη της πλήρους κλίμακας εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022. Από τα περίπου 300 δισ. ευρώ ρωσικών ξένων αποθεμάτων που έχουν δεσμευτεί διεθνώς, τα 210 δισ. ευρώ βρίσκονται στην Ευρώπη, κυρίως στο Βέλγιο, όπου φυλάσσονται στο κεντρικό αποθετήριο τίτλων Euroclear.
Ποιες είναι οι ανησυχίες του Βελγίου
Ο πρωθυπουργός του Βελγίου Μπαρτ ντε Βέβερ φοβάται ότι η χώρα του μπορεί να «θαφτεί σε δικαστικές διαμάχες».
Έχει επανειλημμένα εκφράσει την ανησυχία ότι οι Βρυξέλλες ενδέχεται να κληθούν να αποζημιώσουν τη Ρωσία σε περίπτωση που η Μόσχα κερδίσει κάποια νομική προσφυγή, και ζητά να συμμετάσχουν όλα τα κράτη-μέλη της ΕΕ στο σχήμα.
Εκφράζει επίσης ανησυχίες για ζητήματα ρευστότητας, εάν η Euroclear υποχρεωθεί να εξοφλήσει ταχέως οποιαδήποτε απαίτηση, υποστηρίζοντας ότι τα κράτη της ΕΕ θα πρέπει να καλύψουν συλλογικά τα νομικά έξοδα.
Προκειμένου να κατανεμηθεί ο κίνδυνος ρωσικών αντιποίνων, το Βέλγιο επιθυμεί και άλλες χώρες της G7 που κατέχουν ρωσικά κρατικά περιουσιακά στοιχεία -όπως η Βρετανία, ο Καναδάς ή η Ιαπωνία- να υιοθετήσουν αντίστοιχο σχήμα με αυτό της ΕΕ.
Το Βέλγιο φοβάται ότι η Ρωσία θα υλοποιήσει τις απειλές της για στοχοποίηση εταιρειών και ιδιωτών σε χώρες που θεωρεί φιλικές προς την Ευρώπη.
Ποιοι θα μπορούσαν να προσβάλουν νομικά το «δάνειο αποζημιώσεων»;
- Η Ρωσία
- Το Βέλγιο
- Η Euroclear
Πώς και πού θα μπορούσε να κατατεθεί μια νομική προσφυγή
Η Κεντρική Τράπεζα της Ρωσίας έχει ήδη καταθέσει αγωγή στη Μόσχα, διεκδικώντας 230 δισ. δολάρια σε αποζημιώσεις από την Euroclear. Πρόκειται για το πρώτο βήμα σε αυτό που το Κρεμλίνο έχει προειδοποιήσει ότι θα εξελιχθεί σε νομικό εφιάλτη για την ΕΕ, εάν προχωρήσει στη χρήση των παγωμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων για τη στήριξη της Ουκρανίας. Εφόσον η κεντρική τράπεζα δικαιωθεί, θα μπορούσε να επιδιώξει την εκτέλεση της απόφασης επί περιουσιακών στοιχείων της Euroclear σε άλλες δικαιοδοσίες, ιδίως σε εκείνες που η Ρωσία θεωρεί «φιλικές».
Η Ρωσία θα μπορούσε επίσης να προσφύγει στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ). Υπάρχει σχετικό προηγούμενο από το 2021, όταν το δικαστήριο έκρινε ότι τρίτη χώρα, όπως η Βενεζουέλα, μπορεί νομίμως να προσβάλει κυρώσεις ενώπιον του ΔΕΕ.
Επιπλέον, η Μόσχα θα μπορούσε να επιχειρήσει να αξιοποιήσει μια διμερή επενδυτική συμφωνία μεταξύ Βελγίου και Σοβιετικής Ένωσης, που υπεγράφη το 1989, κατά την περίοδο του Ψυχρού Πολέμου.
Βάσει της διατύπωσης της συμφωνίας, η Κεντρική Τράπεζα της Ρωσίας, παρότι κρατικός φορέας, θα μπορούσε να χαρακτηριστεί επενδυτής. Σε μια τέτοια περίπτωση, αρχικά θα συσταθεί μικτή επιτροπή εκπροσώπων των δύο πλευρών για την αξιολόγηση της υπόθεσης και, εφόσον δεν υπάρξει συμφωνία, η διαφορά θα παραπεμφθεί σε διαιτητικό δικαστήριο, με τη συμμετοχή διαιτητή από τρίτη χώρα.
Η υπόθεση θα μπορούσε να κλιμακωθεί στο Διαιτητικό Δικαστήριο της Στοκχόλμης ή σε όργανο του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών.
Παράλληλα, τόσο το Βέλγιο όσο και η Euroclear θα μπορούσαν να καταθέσουν προσφυγές σε βελγικό δικαστήριο ή απευθείας στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η Ρωσία δεν μπορεί να προσφύγει στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο ή στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, καθώς δεν είναι μέλος των αντίστοιχων θεσμών.
Τυχόν προσφυγές που αφορούν το «δάνειο αποζημιώσεων» δεν εμπίπτουν στη δικαιοδοσία του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης, ενώ η Ρωσία δεν αναγνωρίζει τη δικαιοδοσία του.
Οι νομικές προσφυγές διαρκούν χρόνια – Πώς θα επηρεάσουν το δάνειο;
Μια νομική προσφυγή δεν θα εμπόδιζε τη χρήση των περιουσιακών στοιχείων όσο οι διαδικασίες βρίσκονται σε εξέλιξη.
Στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ), η μέση διάρκεια μιας υπόθεσης, μαζί με την έφεση, υπερβαίνει τα τρία χρόνια.
Το όριο για τη χορήγηση προσωρινών μέτρων (ασφαλιστικών) από το ΔΕΕ είναι εξαιρετικά υψηλό. Ένας νομικός ειδικός το χαρακτήρισε «δρακόντειο», καθώς απαιτεί ανεξάρτητη τεκμηρίωση και εκτενή έρευνα.
Τι λένε οι νομικοί εμπειρογνώμονες για το πόσο ισχυρό είναι νομικά το σχέδιο
Νομικοί κύκλοι επισημαίνουν ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κινείται σε πρωτοφανές νομικό πεδίο, γεγονός που καθιστά δύσκολη την πρόβλεψη της έκβασης οποιασδήποτε προσφυγής.
Εκτιμούν ότι το Βέλγιο ή η Euroclear θα είχαν ισχυρότερη νομική βάση για να προσβάλουν το «δάνειο αποζημιώσεων» σε σχέση με τη Ρωσία. Ωστόσο, σε υποθέσεις που αφορούν κυρώσεις, το ΔΕΕ τείνει να στηρίζει τις επιλογές εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ.
Η ΕΕ έχει φροντίσει να αποφύγει την άμεση δήμευση των περιουσιακών στοιχείων. Το σχέδιο της Επιτροπής προβλέπει δανεισμό με εγγύηση τα ταμειακά διαθέσιμα που προκύπτουν από ώριμους τίτλους στους λογαριασμούς της Euroclear.
Ο πόλεμος της Μόσχας έχει χαρακτηριστεί παράνομος από διεθνή δικαστήρια, καθώς πρόκειται για απρόκλητη επίθεση. Υπό αυτό το πρίσμα, η Ρωσία δεν θα μπορούσε να αμφισβητήσει τη νομική βάση της δέσμευσης των περιουσιακών στοιχείων ως αντίμετρο.
Επιπλέον, ο μηχανισμός είναι προσωρινός και αναστρέψιμος, σε περίπτωση που η Ρωσία τερματίσει τον πόλεμο.
Ο ισχυρισμός της Ρωσίας ότι τα περιουσιακά στοιχεία έχουν κατασχεθεί δεν έχει ακόμη τεκμηριωθεί νομικά. Οι κυρώσεις υπερισχύουν των εμπορικών συμβάσεων και τίθεται το ερώτημα εάν τα κεφάλαια έχουν πράγματι δημευθεί ή θεωρητικά παραμένουν διαθέσιμα.
Πηγή: skai.gr
