Παρά τις εντυπωσιακές κατακτήσεις της σύγχρονης ιατρικής, ο 21ος αιώνας παρουσιάζει ένα παράδοξο φαινόμενο: πολλοί άνθρωποι επιστρέφουν σε αντιλήψεις και πρακτικές που θυμίζουν Μεσαίωνα.
Η επιστήμη κατάφερε να θεραπεύσει βακτηριακές λοιμώξεις που κάποτε ήταν θανατηφόρες, να επιτρέψει στους γιατρούς να εξετάζουν το εσωτερικό του ζωντανού ανθρώπινου σώματος, να μεταφέρει ανθρώπους αεροπορικώς από τη μία ήπειρο στην άλλη και ακόμη και στο φεγγάρι, να αποκαλύψει τη δομή του DNA και να εξηγήσει την κίνηση των ηπείρων.
Κι όμως, θεραπείες όπως τα «detox», η βοτανοθεραπεία, η ενεργειακή θεραπεία, οι διάφορες μορφές «εναλλακτικής» ιατρικής, αλλά και οι λεγόμενες «θεραπείες ομορφιάς», κερδίζουν δημοτικότητα, συχνά χωρίς να έχουν επιστημονικά τεκμηριωμένη αποτελεσματικότητα.
ΆλλαΣχετικά άρθρα
Πώς εξηγείται η επιστροφή στον «Μεσαίωνα»
Η τάση αυτή που παρατηρείται τελευταία, συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με την κρίση εμπιστοσύνης απέναντι στους θεσμούς και στους ειδικούς. Η πανδημία του Covid-19 έκανε περισσότερο εμφανή τη διαδικασία με την οποία λειτουργεί η επιστήμη: οι γνώσεις αλλάζουν, οι επιστήμονες μπορεί να κάνουν λάθη και οι απαντήσεις δεν είναι πάντα άμεσες.
Αυτή η αβεβαιότητα, σε συνδυασμό με την τεράστια ποσότητα πληροφοριών που υπάρχει στο διαδίκτυο, φαίνεται ότι οδήγησε αρκετούς ανθρώπους να αναζητούν συμβουλές από influencers, κοινωνικά δίκτυα και πλέον από εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης.
Κι όμως, ο 21ος αιώνας φαίνεται να κάνει μια στροφή προς ένα παρελθόν που βασιζόταν περισσότερο σε προ-ορθολογικές αντιλήψεις. Οι άνθρωποι επιστρέφουν σε ένα μοντέλο ευεξίας που μπορεί να θυμίζει τον Μεσαίωνα, μια εποχή κατά την οποία η αφαίμαξη, οι βεντούζες και οι καθάρσεις χρησιμοποιούνταν ευρέως για την αντιμετώπιση ασθενειών.
Οι ομοιότητες με τον Μεσαίωνα και τις προ-ορθολογικές αντιλήψεις είναι εντυπωσιακές. Τότε οι άνθρωποι πίστευαν ότι η υγεία εξαρτάται από την ισορροπία των σωματικών υγρών και χρησιμοποιούσαν πρακτικές όπως η αφαίμαξη και η κάθαρση. Σήμερα, αντίστοιχα, συναντάμε την πεποίθηση ότι το σώμα είναι γεμάτο «τοξίνες» που πρέπει να αποβληθούν ή ότι διάφορες ανεπιβεβαίωτες μέθοδοι μπορούν να το «καθαρίσουν».
Ωστόσο, οι ιστορικοί τονίζουν ότι οι μεσαιωνικές πρακτικές είχαν τη δική τους λογική μέσα στο τότε επιστημονικό πλαίσιο το οποίο σήμερα έχει κατά πολύ ξεπεραστεί καθώς οι άνθρωποι τότε δεν διέθεταν τις γνώσεις και την τεχνολογία που διαθέτουμε εμείς.
Το πρόβλημα στη σύγχρονη εποχή είναι ότι, ενώ έχουμε πρόσβαση σε τεράστιο όγκο επιστημονικής γνώσης, συχνά επιλέγουμε πληροφορίες που επιβεβαιώνουν όσα ήδη πιστεύουμε.
Ποιος έχει την ευθύνη
Η παραπληροφόρηση αναφορικά με εμβόλια, θεραπείες και διάφορες «θαυματουργές» μεθόδους διαδίδεται εύκολα στα κοινωνικά δίκτυα. Παράλληλα, η εμπορευματοποίηση της υγείας κάνει την κατάσταση ακόμη πιο δύσκολη, καθώς πολλές συμβουλές παρουσιάζονται ως λύσεις ενώ στην πραγματικότητα έχουν ως στόχο την πώληση προϊόντων ή υπηρεσιών.
Βέβαια, η ευθύνη δεν βρίσκεται αποκλειστικά στους πολίτες. Το σύστημα υγείας έχει κάνει λάθη και στο παρελθόν, ενώ φαινόμενα όπως η υπερβολική επιρροή της φαρμακοβιομηχανίας και η καθυστερημένη αναγνώριση ορισμένων κινδύνων έχουν επηρεάσει την εμπιστοσύνη των ανθρώπων.
Επομένως, η κριτική απέναντι στην ιατρική δεν είναι από μόνη της λανθασμένη. Το σημαντικό είναι η κριτική να βασίζεται σε στοιχεία και όχι σε φόβους ή αυθαίρετες θεωρίες.
Η ανάγκη για απλές και ξεκάθαρες απαντήσεις σχετικά με την υγεία είναι διαχρονική. Η μεγάλη διαφορά είναι ότι σήμερα διαθέτουμε τα εργαλεία για να εξετάζουμε επιστημονικά αυτές τις απαντήσεις.
Γι’ αυτό, αντί να επιστρέφουμε σε αντιλήψεις του παρελθόντος, χρειάζεται να ενισχύσουμε την επιστημονική παιδεία, την υπεύθυνη ενημέρωση και την εμπιστοσύνη στην επιστημονική διαδικασία. Η αμφισβήτηση είναι χρήσιμη όταν οδηγεί στην αναζήτηση της αλήθειας γίνεται επικίνδυνη όταν αντικαθιστά τα στοιχεία με την παραπληροφόρηση.
Πηγή: skai.gr
