Ουκρανία: Οι Ευρωπαίοι αναζητούν ρόλο στις διαπραγματεύσεις

Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις πληθαίνουν τις συζητήσεις γύρω από τη συμμετοχή τους σε ενδεχόμενες μελλοντικές διαπραγματεύσεις ανάμεσα στην Ουκρανία και τη Ρωσία με άξονα την υπόθεση της ανάπτυξης των δυνάμεων στρατιωτικού συνασπισμού για την επιβολή της τήρησης μίας κατάπαυσης του πυρός.

Οι χρόνιες δυσκολίες των ουκρανικών στρατιωτικών δυνάμεων απέναντι στον μαζικό ρωσικό στρατό έχουν επιβάλει την ιδέα ότι το Κίεβο είναι πιθανόν να πρέπει να διαπραγματευθεί την κατάπαυση των εχθροπραξιών, και ίσως σύντομα.

Μία διαδικασία στην οποία οι Ευρωπαίοι, περιλαμβανομένων των Βρετανών, θέλουν να συμμετάσχουν για να μη βρεθούν μπροστά σε μία συμφωνία εκπονημένη από τον Ντόναλντ Τραμπ και μόνο. Εκείνος έχει ζητήσει «άμεση κατάπαυση του πυρός» και έχει προειδοποιήσει ότι η αμερικανική βοήθεια προς την Ουκρανία «κατά πάσα πιθανότητα» θα μειωθεί.

«Η ιδέα είναι αρχικά να αγοράσουν μία θέση στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Αν η Ευρώπη δεν έχει κάτι να προτείνει, οι διαπραγματεύσεις κινδυνεύουν να γίνουν χωρίς αυτήν», εξηγεί ο Elie Tenenbaum του Institut français des relations internationales (Ifri).

Αλλά η Ευρώπη είναι διαιρεμένη ανάμεσα σε εκείνους που φοβούνται έναν μεγάλης κλίμακας πόλεμο τα επόμενα χρόνια (Γαλλία, Ηνωμένο Βασίλειο, Πολωνία, Ολλανδία…) και, στο άλλο άκρο, εκείνους που τείνουν χείρα προς τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν (κυρίως η Ουγγαρία).

Ακόμη και οι πλέον εκτεθειμένοι στην ανατολική πτέρυγα παραμένουν επιφυλακτικοί. Ο πρωθυπουργός της Πολωνίας Ντόναλντ Τουσκ επιβεβαίωσε ότι συζήτησε την αποστολή στρατιωτικών δυνάμεων στην Ουκρανία με τον πρόεδρο της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν. Ωστόσο, διευκρίνισε ότι δεν αντιμετωπίζει το ενδεχόμενο «προς το παρόν».

«Ηθελα (…) να τερματίσω τις εικασίες για την πιθανή παρουσία δυνάμεων της μίας ή της άλλης χώρας στην Ουκρανία μετά την κατάπαυση του πυρός και την ειρήνευση», είπε.

Ο Γερμανός υπουργός Άμυνας Μπόρις Πιστόριους δεν απέκλεισε από την πλευρά του την περασμένη εβδομάδα την υπόθεση: «Εξετάζουμε σενάρια, αλλά το κάνουμε υπό συνθήκες εμπιστευτικότητας».

Διακριτικό το Παρίσι εξετάζει επίσης σενάρια. Ο Εμανουέλ Μακρόν αναποδογύρισε το τραπέζι τον περασμένο Φεβρουάριο αρνούμενος να αποκλείσει την αποστολή δυνάμεων στο έδαφος κατά τη διάρκεια του πολέμου. Αλλά οι δηλώσεις του αυτές προκάλεσαν περισσότερες επικρίσεις από θετικές γνώμες.

«Έχουμε ανάγκη από εγγυήσεις και ίσως η παρουσία ευρωπαϊκών στρατιωτικών δυνάμεων μπορεί να είναι η μία από αυτές τις εγγυήσεις», δήλωσε στο AFP Ουκρανός αξιωματούχος επιμένοντας στο γεγονός ότι η ιδέα προέρχεται από τους Ευρωπαίους και όχι από το Κίεβο. «Ο Πούτιν παραβιάζει συνέχεια τις εκεχειρίες», είπε.

Πολλοί είναι οι αναλυτές και οι αξιωματούχοι που συμφωνούν ότι η Ουκρανία θα πρέπει να συμφωνήσει σε ένα γεωπολιτικό παζάρι.

Ζητά μακροπρόθεσμη ασφάλεια και θα μπορούσε να αποδεχθεί να χάσει, τουλάχιστον άμεσα, την προσαρτημένη το 2014 από τη Ρωσία Κριμαία και τα εδάφη της ανατολικής Ουκρανίας που χάθηκαν κατά τη ρωσική εισβολή του Φεβρουαρίου 2022.

Τότε, τι είδους ασφάλεια;

Η ένταξη του Κιέβου στο ΝΑΤΟ συναντά διαφωνίες και η ανάπτυξη νατοϊκών δυνάμεων στο έδαφος της Ουκρανίας αποκλείεται. Η Μόσχα θα τη θεωρούσε απειλή και δεν περιλαμβάνεται στα σχέδια του Ντόναλντ Τραμπ.

Η επιλογή μία δύναμης της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα απέκλειε το Ηνωμένο Βασίλειο. Άρα, μία επιλογή απομένει: μία ad hoc ευρωπαϊκή δύναμη.

«Αυτό θα απέκλειε την επίκληση του άρθρου 5 του ΝΑΤΟ αν οι δυνάμεις αυτές δέχονταν επίθεση», σημειώνει ο Ivan Klyszcz του International Centre for Defense and Security (ICDS) της Εσθονίας. Το άρθρο 5 ορίζει ότι η επίθεση κατά ενός μέλους της Ατλαντικής Συμμαχίας θεωρείται επίθεση κατά όλων.

Η συνέχεια αυτήν τη στιγμή ανήκει στη σφαίρα της εικασίας, σύμφωνα με τον Klyszcz.

Για τον Elie Tenenbaum, η Ευρώπη, η αμυντική συγκρότηση της οποίας παραμένει σε εμβρυική κατάσταση, θα πρέπει να αναλάβει την ευθύνη της τύχης της.

«Μπορούμε να συζητήσουμε αν η συγκρότηση μιας τέτοιας στρατιωτικής δύναμης είναι εφικτή. Αν είμαστε ικανοί να συστήσουμε πέντε ταξιαρχίες, τρεις μοίρες καταδιωκτικών για τη δημιουργία ζώνης αντιαεροπορικής άμυνας, ενιαία στρατιωτική διοίκηση;», λέει.

«Τίποτε από αυτά δεν είναι ανεκτέλεστο, είναι φιλόδοξα, αλλά στην εργαλειοθήκη μας έχουμε ό,τι χρειάζεται για να το κάνουμε», λέει εκτιμώντας ότι μία τέτοια στρατιωτική δύναμη θα αριθμεί 40.000 ανθρώπους.

Το βέβαιο είναι ότι η διαδικασία βρίσκεται στην αρχή της. Άλλωστε η Ρωσία συνεχίζει να επιμένει ότι δεν έχει ενδιαφέρον για συζητήσεις. Το Κρεμλίνο επαναλαμβάνει ότι δεν υπάρχουν οι προϋποθέσεις για την έναρξη διαπραγματεύσεων.

Αναλυτές θεωρούν ότι, αν ο Ντόναλντ Τραμπ θέλει να υπογράψει στα γρήγορα μία ειρηνευτική συμφωνία για να πάρει τα εύσημα, θα περιμένει από τους Ευρωπαίους να επιβάλουν την τήρησή της.

Ο Βρετανός απόστρατος στρατηγός James Everard, πρώην αναπληρωτής διοικητής των Συμμαχικών Δυνάμεων στην Ευρώπη, τονίζει πόσο δύσκολη θα είναι η αποστολή του προσδιορισμού του πλαισίου αυτής της αποστολής, αρχής γενομένης από τη διάρκειά της.

Η συμβουλή του προς τους Ευρωπαίους: «Μην ξεκινάτε ποτέ μία αποστολή χωρίς να έχετε μία ξεκάθαρη ιδέα πώς θα τελειώσει».

Πηγή: ΑΠΕ – ΜΠΕ