Πέντε χρόνια Ελληνογερμανικό Ίδρυμα Νεολαίας

Στα πεντάχρονα γενέθλιά του, το Ελληνογερμανικό Ίδρυμα Νεολαίας δεν γιορτάζει αριθμούς, αλλά ζωντανές συναντήσεις. Στη εποχή των αλγορίθμων και της οθόνης, ρίχνει τους νέους στα «νερά» του πραγματικού κόσμου.«Το Ίδρυμα ήρθε να διοργανώσει και να χρηματοδοτήσει ανταλλαγές νέων σε μια χώρα που δεν είχε μεγάλη κουλτούρα σε αυτό το κομμάτι. Οι γονείς των ανήλικων νέων είχαν δισταγμούς και αμφιβολίες για το κατά πόσον θα έπρεπε να αφήσουν τα παιδιά τους να ταξιδέψουν. Σπάμε, λοιπόν, λίγο την προστατευτικότητα της ελληνικής οικογένειας», επισημαίνει στην Deutsche Welle η Γενική Γραμματέας του Ελληνογερμανικού Ιδρύματος Νεολαίας (ΕΓΙΝ) με έδρα τη Θεσσαλονίκη, Παναγιώτα Παύλου.

Κοιτάζοντας προς την επόμενη πενταετία, η Παναγιώτα Παύλου θέτει ως προτεραιότητα την εξωστρέφεια, τη συμπερίληψη, αλλά και τη δυναμική επέκταση των δράσεων: «Το επόμενο διάστημα μεγάλο βάρος θα δοθεί στις ανταλλαγές πρακτικής άσκησης μεταξύ νέων επιστημόνων και νέων επαγγελματιών. Μια εμπειρία στο εξωτερικό πάντα προσφέρει πολλά, τόσο ως εικόνα όσο και ως περιεχόμενο».

Συναντήσεις νέων με προστιθέμενη αξία

Από την πλευρά του, ο Γενικός Γραμματέας του Ιδρύματος στη Λειψία, Γεράσιμος Μπέκας, εστιάζει στην υπαρξιακή ανάγκη της ζωντανής συνάντησης σε μια εποχή απομόνωσης. «Σήμερα ο νέος όλο και πιο εύκολα κλείνεται στο δωμάτιό του με τον υπολογιστή ή το κινητό του, καταναλώνοντας διάφορα μέσα χωρίς να είναι σε θέση να γνωρίσει τον εαυτό του μέσα από τον συνάνθρωπο. «Πιστεύω ότι τα προγράμματά μας μπορούν να βοηθήσουν πάρα πολύ σε αυτό, διότι η αφετηρία μας είναι η πίστη ότι κάθε συνάντηση μπορεί να προσφέρει κάτι», επισημαίνει. Μάλιστα, σημειώνει με νόημα ότι οι ανταλλαγές συχνά αποδομούν και κάποια στερεότυπα: «Πολλά παιδιά από την Ελλάδα έρχονται στη Γερμανία και βλέπουν ότι τα τρένα δεν είναι πάντα στην ώρα τους ή ότι υπάρχουν προβλήματα στις υποδομές. Δεν το περίμεναν, οπότε ξαφνιάζονται κάπως».

Ιδιαίτερο βάρος δίνεται στα προγράμματα ιστορικής μνήμης και συμφιλίωσης, ειδικά σε μια εποχή που οι επιζώντες του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου λιγοστεύουν και την ώρα που οι Γερμανοί ολοένα περισσότερο ψάχνουν την οικογενειακή τους βιογραφία. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η σύνδεση Λειψίας και Θεσσαλονίκης με βάση το εβραϊκό τους παρελθόν. Όταν ένας Γερμανός έφηβος συναντά το εγγόνι ενός επιζώντος σε ένα μαρτυρικό ελληνικό χωριό, η ιστορία αποκτά πρόσωπο. Σύμφωνα με τον ίδιο, οι πολιτικές διαφωνίες και το ευαίσθητο ζήτημα των πολεμικών αποζημιώσεων δεν αποτελούν ταμπού στις συναντήσεις:

«Κινδυνεύουμε να φτάσουμε σε μια εποχή όπου όλα αυτά θα φαντάζουν τόσο μακρινά, που δεν θα έχει διαφορά αν μιλάμε για το 1944 ή για το 1890. Οι συναντήσεις αυτές είναι ένας τρόπος να εκφραστούμε ελεύθερα. Είναι πολύ σημαντικό να μπορείς να διαφωνείς ανοιχτά. Είναι μια ευκαιρία να γνωρίσεις τον εαυτό σου καλύτερα μέσω της διαφωνίας. Όταν αποφεύγουμε συνεχώς να ερχόμαστε αντιμέτωποι με άλλες θέσεις και γνώμες, αυτό κάνει κακό στη δική μας σκέψη και χαρακτήρα».

Η υπέρβαση της «ζώνης ασφαλείας»

Για τους μαθητές των εσπερινών σχολείων, οι οποίοι συχνά συνδυάζουν την εργασία με τη μελέτη, η συμμετοχή σε ένα τέτοιο πρόγραμμα απαιτεί διπλή προσπάθεια. «Στην αρχή είχα κάποιους δισταγμούς. Βγαίνεις λίγο από το “comfort zone” σου. Αλλά ήταν πολύ ωραία, σίγουρα θα το ξαναέκανα. Για τον εαυτό μου θα πω σίγουρα ότι το τόλμησα περισσότερο, ρίσκαρα στην κοινωνική επαφή και είμαι πολύ χαρούμενη που το κατάφερα», αναφέρει η Σοφία Μαυρίδου από το Εσπερινό Επαγγελματικό Λύκειο Ευόσμου που ταξίδεψε στο Βούπερταλ. Για τη συμμαθήτριά της, Σοφία Ψάρρα, η συνύπαρξη με παιδιά από διαφορετικές κουλτούρες τη βοήθησε να επαναπροσδιορίσει τη στάση της απέναντι στη ζωή: «Θεωρώ ότι ξεπέρασα τα όριά μου. Πιστεύω ότι όλο αυτό με βοήθησε να εξελιχθώ και προσωπικά: να λέω περισσότερα “ναι”».

Όταν οι νέοι δημιουργούν κοινή γλώσσα

Ο 17χρονος Κάρολος Βασιλειάδης συμμετείχε σε μια εξωσχολική θεατρική ανταλλαγή, με παιδιά από Γερμανία και Γαλλία. Χωρίς κοινή γλώσσα, εφηύραν έναν κώδικα επικοινωνίας για να ανεβάσουν μια παράσταση. Το κέρδος του βαθιά κοινωνικό: «Ξεπέρασα μερικές προκαταλήψεις και στερεότυπα μέσα μου. π.χ. για τους γκέι. Παλιά μου φαινόταν περίεργο και τώρα εντελώς λογικό», αναφέρει στην Deutsche Welle. Γνωρίζοντας συνομηλίκους του από άλλες χώρες έμαθε πολλά: «Έμαθα να κινούμαι σε άγνωστες πόλεις, ακόμα και χωρίς να ξέρω τη γλώσσα. Να είμαι περισσότερο αυτόνομος. Κατάλαβα καλύτερα τον εαυτό μου. Μακριά από το σπίτι σου και την βασική σου παρέα κάνεις νέες φιλίες με τις οποίες καταφέρνεις να δεθείς πολύ».

Η συνομήλική του, Δωροθέα Καλή, θυμάται τη στιγμή που χρειάστηκε να εκτελέσει χρέη διερμηνέα, μια εμπειρία που της προκάλεσε απερίγραπτο άγχος, αλλά και πρωτοφανή αυτοπεποίθηση. Η ίδια τονίζει στην Deutsche Welle την ουσία των συναντήσεων: «Συνειδητοποιήσαμε πως τα όνειρα, οι αξίες και οι ανάγκες των νέων δεν διαφέρουν, απλά εκφράζονται σε διαφορετικές γλώσσες. Διδαχθήκαμε την πραγματική αξία του σεβασμού, της αποδοχής, της ουσιαστικής επικοινωνίας με τον άλλον. Να αποδεχόμαστε τη διαφορετικότητά του, να ακούμε τον άλλο ακόμα και αν εμάς δεν μας ταιριάζει και να μάθουμε να συνυπάρχουμε αρμονικά με σεβασμό».

Ο σύλλογος Αrpeggio στη Θεσσαλονίκη οργανώνει συχνά τέτοιες ανταλλαγές. «Μέσα από τη δράση Σχολείο στη Φύση τα παιδιά κατασκεύασαν φωλιές για πουλιά στο Μπρουν της Γερμανίας, παιχνίδια από ανακυκλώσιμα υλικά στα δάση της Βρετάνης και στον παλιό Άγιο Αθανάσιο ζωγράφισαν τα ΚΑ.ΦΑΟΥ του χωριού», αναφέρει η ομαδάρχισσα Κέλλυ Γουναρίδου. Μια ξεχωριστή εμπειρία ζωής. «Τους δίνει εφόδια, διδάσκοντας την ενσυναίσθηση. Νομίζω θα τους βοηθήσει στον τρόπο που βλέπουν τη ζωή».

Μέσα σε αυτή την πενταετία, 27.000 νέοι από Ελλάδα και Γερμανία συμμετείχαν σε πάνω από 900 επιδοτούμενα προγράμματα ανταλλαγής. Ο φετινός Ιούλιος είναι γεμάτος συναντήσεις νέων στη Θεσσαλονίκη και τη Βόρεια Ελλάδα που γίνονται μέσω του ΕΓΙΝ. Σε μια Ευρώπη που συχνά μοιάζει να οχυρώνεται πίσω από τους φόβους της, τα πέντε χρόνια του Ελληνογερμανικού Ιδρύματος Νεολαίας δείχνουν ότι η κοινή πορεία των λαών δεν χτίζεται μόνο στα υπουργικά γραφεία, αλλά στους δρόμους, στα θέατρα και στις αυλές των σχολείων, εκεί όπου οι νέοι συναντιούνται με αλήθεια μεταξύ τους.

Πηγή: Deutsche Welle