Του Νικόλα Μπάρδη
Ταξιδεύοντας στην άγρια και επιβλητική βόρεια πλευρά της Χίου, σε μία απόσταση 27 χιλιομέτρων από την πρωτεύουσα, βρίσκουμε το ιστορικό χωριό Πιτυός που σήμερα αριθμεί περίπου 100 μόνιμους κατοίκους. Το γραφικό αυτό χωριό είναι σκαρφαλωμένο σε υψόμετρο 450 μέτρων από την επιφάνεια της θάλασσας, πάνω από μία κοιλάδα που καταλήγει στα Καρδάμυλα. Η περιοχή ξεχωρίζει για την άγρια φυσική ομορφιά της, ενώ το χωριό, λόγω της θέσης του, θεωρείται ένα από τα πιο απομονωμένα του νησιού. Μάλιστα, οι γύρω οικισμοί είναι πια έρημοι και τα σπίτια εγκαταλελειμμένα, γεγονός που κάνει τη διαδρομή προς το χωριό ακόμη πιο ιδιαίτερη.
Σύμφωνα με τον μύθο, ο Όμηρος κάποτε περιπλανώμενος στο νησί έφθασε σ’ αυτό το χωριό, και ενώ κοιμόταν τη νύχτα στην ύπαιθρο, έπεσε πάνω του ένας «καρπός πίτυος», δηλαδή ένα κουκουνάρι. Έτσι το χωριό πήρε το όνομά του από την αρχαία ελληνική λέξη «πίτυς», που σημαίνει πεύκο. Σ’ αυτό το σημείο αξίζει να σημειώσουμε, πως στην αρχαιότητα ολόκληρη η Χίος αναφέρονταν ως «Πιτυούσσα», λόγω των πολλών πεύκων που κάλυπταν τα εδάφη της. Ακόμη, το χωριό Πιτυός αναφέρεται και στο χρυσόβουλο του Μιχαήλ Παλαιολόγου τον 13ο αιώνα. Το σημερινό χωριό πιθανόν να δημιουργήθηκε από τη συνένωση προϋπαρχόντων μικρότερων οικισμών, που βρίσκονταν διάσπαρτοι στη γύρω περιοχή.
Το παραδοσιακό αυτό χωριό παρουσιάζει και μεγάλο θρησκευτικό ενδιαφέρον, καθώς εκεί βρίσκονται πολλές και ιστορικές εκκλησίες. Από το Πιτυός κατάγεται ο Άγιος Γεώργιος ο Χιοπολίτης, που μαρτύρησε το 1807 στο Αϊβαλί της Μικράς Ασίας, και στην είσοδο του χωριού συναντούμε έναν μεγάλο ναό, που είναι αφιερωμένος σ’ αυτόν. Ο ενοριακός ναός του Πιτυούς τιμάται στο όνομα του Αγίου Γεωργίου του Τροπαιοφόρου, ενώ εξίσου σημαντικός είναι και ο ναός της Αγίας Παρασκευής που βρίσκεται στην καρδιά του χωριού, και είναι χτισμένος το 1817. Κάθε χρόνο στο πανηγύρι της, που λαμβάνει χώρα στις 14 Οκτωβρίου, προσφέρεται παραδοσιακά πιλάφι με κατσίκι στους παρευρισκόμενους.
ΆλλαΣχετικά άρθρα
Παλαιοί ναοί στο χωριό αφιερωμένοι στην Παναγία είναι η Παναγία Φανερωμένη, στον ομώνυμο μαχαλά, η Σπηλιωτίνα και η Θεοτοκίνα – Ζωοδόχος Πηγή, ενώ στην ευρύτερη περιοχή γύρω από τον οικισμό υπάρχουν πολλοί χριστιανικοί ναοί και εξωκκλήσια, όπως η Αγία Κυριακή, ο Άγιος Ισίδωρος, ο Άγιος Ιωάννης, ο Προφήτης Ηλίας, ο Ταξιάρχης, ο Άγιος Δημήτριος, ο Άγιος Νικόλαος, ο Άγιος Μάρκος, η Υπαπαντή και ο Άγιος Παντελεήμων.
Ευρισκόμενοι στην περιοχή δεν γίνεται να μην επισκεφτείτε και τον μεσαιωνικό πύργο του Πιτυούς, που βρίσκεται στην άκρη του χωριού. Πρόκειται για ένα επιβλητικό πολυγωνικό διώροφο κτίσμα ύψους 13 μέτρων, πάνω σε φυσικό βραχώδες έξαρμα, που η κατασκευή του τοποθετείται στον 14ο αιώνα, την περίοδο της Γενουατοκρατίας (1346-1566). Πριν από μερικά χρόνια έγιναν κάποιες εργασίες αναστήλωσης και αποκατάστασής του, και έκτοτε αποτελεί διατηρητέο μνημείο, που κατά καιρούς φιλοξενεί διάφορα εκθέματα. Ωστόσο, ολόκληρο το χωριό είναι ένα υπαίθριο μουσείο, με γραφικά σοκάκια, όμορφες τοιχογραφίες, παλιούς ανεμόμυλους και ολάνθιστα λουλούδια, που δημιουργούν ένα σκηνικό βγαλμένο από τις σελίδες κάποιου παραμυθιού.
