Το Σικάγο και η Νέα Υόρκη πνίγηκαν κάτω από πορτοκαλί και λευκούς ουρανούς γεμάτους καπνό. Η Μαδρίτη και το Μπορντό είδαν τις φλόγες να φτάνουν στις παρυφές τους. Τεράστια δάση, αγροτικές κοινότητες και κτηνοτροφικές εκτάσεις γεμάτες ζώα στον Καναδά και το Όρεγκον παραδόθηκαν στις φλόγες, και όλα αυτά μόνο μέσα στον Ιούλιο.
Μεγάλες δασικές πυρκαγιές και τα τεράστια, αποπνικτικά νέφη καπνού τους κάλυψαν εκτεταμένες περιοχές της Βόρειας Αμερικής και της Ευρώπης. Σε πολλές περιπτώσεις, συνδυάστηκαν με έντονους καύσωνες, οι οποίοι επιδείνωσαν τις συνθήκες που ευνοούν την εξάπλωση των πυρκαγιών και αύξησαν τις επιπτώσεις στον ανθρώπινο πληθυσμό.
Περίπου το 20% της χερσαίας έκτασης του Βόρειου Ημισφαιρίου (περίπου 19,5 εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα) παρουσίασε τουλάχιστον μέτριες συγκεντρώσεις μαύρου άνθρακα, δηλαδή των σωματιδίων αιθάλης που απελευθερώνονται από τις δασικές πυρκαγιές, κάποια στιγμή μέσα στον Ιούλιο.
Η ζώνη αυτή περιλάμβανε μεγάλες εκτάσεις της Βόρειας Αμερικής, που έφταναν μέχρι τον Αρκτικό Κύκλο, καθώς και τη Δυτική και Νότια Ευρώπη και τμήματα της Ρωσίας.
Στο πλαίσιο της κλιματικής αλλαγής, ο φετινός Ιούλιος έδειξε πώς η ολοένα συχνότερη και εντονότερη εμφάνιση ακραίων καιρικών φαινομένων μπορεί να δημιουργήσει ένα εφιαλτικό σκηνικό. Όπως συνέβη και το 2023 και το 2024, έτσι και αυτό το καλοκαίρι αποτελεί ακόμη ένα κεφάλαιο στη νέα, πιο φλεγόμενη εποχή του βόρειου ημισφαιρίου, όπου οι δασικές πυρκαγιές γίνονται ολοένα πιο συχνές και πιο καταστροφικές, ενώ η έντονη ζέστη και ο καπνός επιβαρύνουν την υγεία εκατομμυρίων ανθρώπων.
«Ήταν σαν η τέλεια καταιγίδα: εξαιρετικά υψηλές θερμοκρασίες σε συνδυασμό με ισχυρούς ανέμους που τροφοδότησαν τις πυρκαγιές», δήλωσε ο Ντμίτρι Καλάσνικοφ, μεταδιδακτορικός ερευνητής στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Μέρσεντ, αναφερόμενος στις φωτιές που είδε να εξαπλώνονται ραγδαία στη Μινεσότα και το Οντάριο στα μέσα Ιουλίου.
Ο πυκνός καπνός από αυτές τις πυρκαγιές μεταφέρθηκε στη συνέχεια σε ολόκληρη τη Μεσοδυτική και την Ανατολική Ακτή των Ηνωμένων Πολιτειών, μετατρέποντας προσωρινά πολλές πόλεις στις πιο μολυσμένες του κόσμου.
«Το γεγονός ότι ένας μεγάλος καύσωνας οδήγησε σε πολλές πυρκαγιές και στη συνέχεια σε τόσο σοβαρές επιπτώσεις από τον καπνό ήταν πραγματικά εντυπωσιακό», είπε ο Καλάσνικοφ.
Σε αρκετές περιπτώσεις, ο καπνός παρέμεινε πάνω από πυκνοκατοικημένες πόλεις για ημέρες, επιδεινώνοντας σημαντικά την ποιότητα του αέρα και αυξάνοντας τον κίνδυνο κρίσεων άσθματος, καρδιακών παθήσεων και εγκεφαλικών επεισοδίων.
«Δεν υπάρχει ασφαλές επίπεδο έκθεσης στον καπνό από δασικές πυρκαγιές», τόνισε ο Ζεέβ Γκεντάλοφ, ειδικός στη δασική οικολογία από το Πανεπιστήμιο του Γκουέλφ στον Καναδά. «Πρέπει πλέον να θεωρούμε ότι αυτή είναι η νέα κανονικότητα.»
Πόλεις όπως το Κλίβελαντ, το Ντένβερ, το Ντιτρόιτ, το Μιλγουόκι, η Νέα Υόρκη και η Φιλαδέλφεια κατέγραψαν τουλάχιστον τέσσερις ημέρες με μέτριες ή υψηλότερες συγκεντρώσεις καπνού μέσα στον Ιούλιο. Η Βαλτιμόρη, η Μινεάπολη και το Πόρτλαντ του Όρεγκον είχαν τρεις τέτοιες ημέρες, ενώ η Ουάσινγκτον και η Βοστώνη δύο.
Στον Καναδά, το Κάλγκαρι, το Έντμοντον, το Μόντρεαλ, η Οτάβα, το Τορόντο και το Γουίνιπεγκ βίωσαν από τρεις έως πέντε ημέρες με έντονο καπνό. Στην Ευρώπη, η Μαδρίτη κατέγραψε τρεις και το Μπορντό τέσσερις.
Σε πολλές από αυτές τις περιοχές, ο καπνός δεν ήταν το μοναδικό πρόβλημα. Οι περισσότερες πυρκαγιές εκδηλώθηκαν σε περιοχές που είχαν προηγουμένως βιώσει θερμοκρασίες-ρεκόρ εξαιτίας ισχυρών αντικυκλωνικών συστημάτων, γνωστών ως «θερμικοί θόλοι». Η ακραία ζέστη και η ξηρασία που προκαλούν αυξάνουν σημαντικά τον κίνδυνο πυρκαγιών.
Πρόσφατη μελέτη του Καλάσνικοφ και συναδέλφων του έδειξε ότι, από το 2001 έως το 2024, περισσότερο από το 40% των εκτάσεων που κάηκαν στις δυτικές Ηνωμένες Πολιτείες καταστράφηκαν κατά τη διάρκεια ή αμέσως μετά από κάποιο επεισόδιο καύσωνα.
Ο κλιματολόγος Ντάνιελ Σουέιν έγραψε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι «η εμφανής σύμπτωση μεταξύ θερμοκρασιών-ρεκόρ, ξηρασίας ή μειωμένης χιονοκάλυψης και αυτών των πυρκαγιών δεν είναι καθόλου τυχαία. Τα επιστημονικά στοιχεία που συνδέουν την κλιματική αλλαγή με ολοένα πιο ακραίες συνθήκες πυρκαγιάς και με πιο καταστροφικές φωτιές είναι ξεκάθαρα».
Πίσω από τους φετινούς θερμικούς θόλους ενδέχεται να βρίσκονται διάφοροι παράγοντες. Μεταβολές στη ροή του αεροχειμάρρου (jet stream), που συνδέονται εν μέρει με το φαινόμενο Ελ Νίνιο και με έναν θαλάσσιο καύσωνα στον Ειρηνικό Ωκεανό, ίσως διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο, όπως και μια ασυνήθιστα ψυχρή περιοχή στον Βόρειο Ατλαντικό. Ο αεροχείμαρρος έχει καμπυλωθεί πάνω από τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Δυτική Ευρώπη, επιτρέποντας στους θερμικούς θόλους να εγκαθίστανται κάτω από αυτόν.
Ωστόσο, ένας θερμικός θόλος από μόνος του δεν προκαλεί πυρκαγιές.
«Δεν θα έχουμε πάντοτε ακραίες πυρκαγιές κάθε φορά που επικρατούν εξαιρετική ζέστη και ξηρασία», εξήγησε ο Σουέιν. «Όμως αυτές οι συνθήκες αυξάνουν σημαντικά το μέγιστο επίπεδο κινδύνου σε έναν κόσμο που θερμαίνεται. Και μερικές φορές, όπως συμβαίνει τώρα, αυτή η αυξημένη πιθανότητα γίνεται πραγματικότητα.»
Τις τελευταίες ημέρες οι πυροσβέστες κατάφεραν να περιορίσουν αρκετές πυρκαγιές στον Καναδά και τη Γαλλία. Στην περιοχή του Μπορντό, περίπου 150.000 κάτοικοι έλαβαν άδεια να επιστρέψουν στα σπίτια τους και να ξεκινήσουν την αποκατάσταση των ζημιών.
«Οι κοινότητες που επλήγησαν θα χρειαστούν υποστήριξη από τις αρχές για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα», δήλωσε η Μαρία Αλκαζάρ Καστίγια, αναπληρώτρια περιφερειακή διευθύντρια του Ερυθρού Σταυρού στην Ευρώπη. «Πολλοί άνθρωποι πρέπει να ξαναχτίσουν τα σπίτια τους και να αποκαταστήσουν τα μέσα βιοπορισμού τους. Το οικονομικό κόστος είναι τεράστιο.»
Ορισμένες περιοχές του κόσμου ήταν ανέκαθεν επιρρεπείς στις πυρκαγιές. Ο Καναδάς διαθέτει τεράστιες εκτάσεις πυκνών βόρειων δασών, σχεδόν όσο το δυτικό τμήμα των Ηνωμένων Πολιτειών, με ελάχιστους δρόμους και μικρή ανθρώπινη παρουσία. Αυτά τα δάση έχουν εξελιχθεί ώστε να αναγεννώνται μέσα από τη φωτιά, όμως σήμερα είναι πολύ πιο ευάλωτα σε ακραίες πυρκαγιές.
«Τα δάση δεν μπορούν να αλλάξουν τόσο γρήγορα ώστε να εξηγείται αυτή η μεταβολή. Αυτό σημαίνει ότι η αιτία είναι η κλιματική αλλαγή», δήλωσε η ερευνήτρια Τζεν Μπέβερλι από το Πανεπιστήμιο της Αλμπέρτα.
Μέχρι τις 31 Ιουλίου είχαν καεί περίπου 37.500 τετραγωνικά χιλιόμετρα στον Καναδά, έκταση μεγαλύτερη από τον μέσο όρο της τελευταίας δεκαετίας, αν και μικρότερη από τις πρωτοφανείς περιόδους πυρκαγιών του 2023 και του 2025.
Ανάμεσα στα πιο εντυπωσιακά φαινόμενα ήταν η πυρκαγιά στο Μπορντό, η οποία δημιούργησε τη δική της καταιγίδα. Το φαινόμενο αυτό, γνωστό ως “pyrocumulonimbus”, εμφανίζεται όταν η τεράστια θερμότητα της φωτιάς ανυψώνει στήλες θερμού αέρα και καπνού ψηλά στην ατμόσφαιρα. Εκεί ο αέρας ψύχεται, σχηματίζοντας καταιγιδοφόρα νέφη που παράγουν ισχυρούς ανέμους και κεραυνούς, οι οποίοι μπορούν να τροφοδοτήσουν ακόμη περισσότερο την πυρκαγιά.
«Το φαινόμενο μπορεί να διαρκέσει από μία έως τέσσερις ώρες και όλο αυτό το διάστημα παραμένει συνδεδεμένο με την εστία της φωτιάς. Ταυτόχρονα, η ίδια η πυρκαγιά ενισχύεται από την καταιγίδα που δημιούργησε. Πρόκειται για έναν φαύλο κύκλο», εξήγησε ο μετεωρολόγος Μάικ Φρομ από το Ερευνητικό Εργαστήριο του Αμερικανικού Ναυτικού.
Στο μεταξύ, οι δυτικές Ηνωμένες Πολιτείες προετοιμάζονται για νέο κύμα ακραίων φαινομένων.
Μια ταχέως εξελισσόμενη πυρκαγιά, ενισχυμένη από ισχυρούς ανέμους και υψηλές θερμοκρασίες, σάρωσε τα βορειοδυτικά του Σποκέιν στην πολιτεία της Ουάσινγκτον, πέρασε τον ποταμό Σποκέιν και ανάγκασε χιλιάδες κατοίκους να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους.
Παράλληλα, στην Καλιφόρνια, την Αριζόνα και τη Νεβάδα εγκαταστάθηκε νέος θερμικός θόλος, με τις θερμοκρασίες να αναμένεται να φτάσουν ακόμη και τους 46°C σε πόλεις όπως το Φοίνιξ, ενώ ένα νέο κύμα ακραίας ζέστης προβλέπεται να επεκταθεί τις επόμενες ημέρες και σε άλλες περιοχές των Ηνωμένων Πολιτειών.
Πηγή: skai.gr
