Πώς ο κοινός φόβος για το Ιράν άνοιξε τον δρόμο για τη συμφωνία Ισραήλ-Λιβάνου

Τέσσερις ημέρες εντατικών διαπραγματεύσεων στην Ουάσιγκτον μεταξύ των κυβερνήσεων του Ισραήλ και του Λιβάνου είχαν έναν κοινό στόχο: τον περιορισμό της επιρροής της Χεζμπολάχ και του Ιράν στον Λίβανο, σύμφωνα με Αμερικανούς, Ισραηλινούς και Λιβανέζους αξιωματούχους.

Το πλαίσιο συμφωνίας που διαμεσολάβησε η κυβέρνηση Τραμπ θεωρείται η σημαντικότερη πολιτική συμφωνία μεταξύ Ισραήλ και Λιβάνου εδώ και τέσσερις δεκαετίες. Ωστόσο, οι εμπλεκόμενες πλευρές αναγνωρίζουν ότι η εφαρμογή της κάθε άλλο παρά δεδομένη είναι, καθώς υπάρχουν φόβοι ότι η Χεζμπολάχ μπορεί να αντιδράσει βίαια, οδηγώντας τη χώρα σε νέα περίοδο εσωτερικής αστάθειας. 

Παράλληλα, όπως σημειώνει το Axios, η συμφωνία φαίνεται να έρχεται σε αντίθεση με ορισμένες από τις συνεννοήσεις Αμερικανών και ιρανών που επιτεύχθηκαν στις συνομιλίες της Ελβετίας.

Ο ρόλος του Ιράν

Τις τελευταίες εβδομάδες, το Ιράν κατάφερε να εντάξει το ζήτημα του Λιβάνου στις διαπραγματεύσεις του με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Αυτό οδήγησε στη σύνταξη μνημονίου κατανόησης, το οποίο προβλέπει ότι όλες οι πλευρές θα τηρήσουν την εκεχειρία στον Λίβανο και θα διασφαλίσουν την εδαφική ακεραιότητα της χώρας, κάτι που, σύμφωνα με το δημοσίευμα, υπονομεύεται από τη συνεχιζόμενη ισραηλινή στρατιωτική παρουσία στο νότιο Λίβανο.

Κατά τη διάρκεια των συνομιλιών στην Ελβετία, την περασμένη Κυριακή, οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν συμφώνησαν στη δημιουργία ενός νέου μηχανισμού αποτροπής συγκρούσεων, με τη συμμετοχή του Λιβάνου και των διαμεσολαβητών από το Πακιστάν και το Κατάρ, προκειμένου να διασφαλιστεί η τήρηση της εκεχειρίας στον Λίβανο.

Η εξέλιξη αυτή προκάλεσε αιφνιδιασμό τόσο στην ισραηλινή όσο και στη λιβανέζικη πλευρά, καθώς αξιωματούχοι των δύο χωρών εκτίμησαν ότι ενισχύει τη Χεζμπολάχ και νομιμοποιεί την επιρροή του Ιράν στον Λίβανο.

Η πληροφορία έγινε γνωστή τη στιγμή που Ισραηλινοί και Λιβανέζοι διπλωμάτες προετοιμάζονταν για έναν κρίσιμο γύρο διαπραγματεύσεων στην Ουάσιγκτον.

Το παρασκήνιο

Σύμφωνα με πηγή που έχει άμεση γνώση των συνομιλιών, κατά τη συνάντηση στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ την Τρίτη, ο πρέσβης του Ισραήλ στις ΗΠΑ, Γεχιέλ Λάιτερ, άνοιξε τις εργασίες με μια ιδιαίτερα αιχμηρή τοποθέτηση, χαρακτηρίζοντας τις νέες  συνεννοήσεις ΗΠΑ-Ιράν για τον Λίβανο «καταστροφικές».

Ο Λάιτερ ζήτησε από τους Αμερικανούς διαμεσολαβητές να διευκρινίσουν αν η Ουάσιγκτον εξακολουθεί να επιδιώκει τον περιορισμό της ιρανικής επιρροής στον Λίβανο, όπως ήταν ο στόχος των διαπραγματεύσεων μεταξύ Ισραήλ και Λιβάνου.

Αμέσως μετά, οι εκπρόσωποι του Λιβάνου υπέβαλαν και εκείνοι τα δικά τους αιτήματα για διευκρινίσεις. «Οι Λιβανέζοι βρέθηκαν σε αμυντική θέση», ανέφερε χαρακτηριστικά πηγή με άμεση γνώση των διαβουλεύσεων.

Παρότι οι Αμερικανοί διαμεσολαβητές υπογράμμισαν ότι στόχος ήταν η επίτευξη συμφωνίας μεταξύ Ισραήλ και Λιβάνου χωρίς εξωτερικές παρεμβάσεις, η πρώτη ημέρα των συνομιλιών ήταν «ιδιαίτερα δύσκολη», όπως παραδέχθηκε Αμερικανός αξιωματούχος.

Οι δύο πλευρές παρέμειναν αμετακίνητες στις θέσεις τους, κυρίως σε ζητήματα ασφαλείας, ενώ ορισμένοι από τους συμμετέχοντες είχαν την αίσθηση ότι οι διαπραγματεύσεις όχι μόνο δεν προχωρούσαν, αλλά κινούνταν προς τα πίσω.

Οι δύο άξονες των διαπραγματεύσεων

Οι συνομιλίες διεξήχθησαν σε δύο παράλληλα επίπεδα: ένα στρατιωτικό, με τη συμμετοχή στρατιωτικών αξιωματικών, και ένα πολιτικό, με τη συμμετοχή διπλωματών, υπό τη διαμεσολάβηση ανώτερων αξιωματούχων του Πενταγώνου και του Στέιτ Ντιπάρτμεντ.

Οι διαπραγματευτές εργάστηκαν πάνω σε τρία κείμενα: ένα πλαίσιο συμφωνίας,
ένα παράρτημα ασφαλείας και μια συμφωνία για την αρχική αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων από δύο πιλοτικές ζώνες, όπου θα αναπτυσσόταν στη συνέχεια ο λιβανικός στρατός.

Την Τετάρτη οι διαπραγματεύσεις επιταχύνθηκαν, με Αμερικανούς αξιωματούχους να εκτιμούν ότι η συμφωνία θα μπορούσε να υπογραφεί ακόμη και την επόμενη ημέρα.

Ωστόσο, την Πέμπτη το κλίμα άλλαξε εκ νέου. Καθώς προχωρούσαν οι συνομιλίες, οι δύο πλευρές σκλήρυναν τη στάση τους και οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν κατάφεραν να γεφυρώσουν τις διαφορές και στα τρία κείμενα, ώστε να διαμορφωθεί ένα ενιαίο πακέτο συμφωνίας. Το βασικό αγκάθι αφορούσε τους όρους και τις περιοχές από τις οποίες θα αποχωρούσαν οι ισραηλινές δυνάμεις.

Το βράδυ της Πέμπτης, τόσο ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου όσο και ο πρόεδρος του Λιβάνου Ζοζέφ Αούν αποφάσισαν να επιβραδύνουν τη διαδικασία. Οι διαπραγματευτικές ομάδες των δύο πλευρών ζήτησαν περισσότερο χρόνο για διαβουλεύσεις με τις κυβερνήσεις τους και οι Αμερικανοί διαμεσολαβητές συμφώνησαν να παρατείνουν τις συνομιλίες κατά μία ακόμη ημέρα.

Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο επέστρεψε στην Ουάσιγκτον το βράδυ της Πέμπτης, έπειτα από περιοδεία στις χώρες του Περσικού Κόλπου.

Από την Τρίτη βρισκόταν σε συνεχή τηλεφωνική επικοινωνία τόσο με τον Νετανιάχου όσο και με τον Αούν, πραγματοποιώντας συνολικά περίπου οκτώ συνομιλίες με τους δύο ηγέτες. Τουλάχιστον μία φορά με καθέναν από αυτούς επικοινώνησε και ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς.

Σύμφωνα με πηγές που γνωρίζουν τις διαβουλεύσεις, ο Ρούμπιο υπογράμμισε στους δύο ηγέτες ότι για τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ ήταν σημαντικό η συμφωνία να έχει ολοκληρωθεί έως το τέλος της εβδομάδας.

«Η εμπλοκή της αμερικανικής ηγεσίας σε τόσο υψηλό επίπεδο κατέστησε σαφές και στις δύο πλευρές ότι υπήρχε έντονη αίσθηση του επείγοντος», ανέφερε χαρακτηριστικά πηγή με γνώση των συνομιλιών.

Στην τελική ευθεία

Το πρωί της Παρασκευής, ο Ρούμπιο συμμετείχε προσωπικά στις διαπραγματεύσεις, επιχειρώντας να γεφυρώσει τις τελευταίες διαφορές.

Στην τελική προσπάθεια συμμετείχαν επίσης ο επικεφαλής Αμερικανός διαπραγματευτής Νταν Χόλερ, ο πρέσβης των ΗΠΑ στον Λίβανο Μισέλ Ίσα, ο διοικητής των Πεζοναυτών της CENTCOM, αντιστράτηγος Τζόζεφ Κλίαρφιλντ, καθώς και οι αξιωματούχοι του Πενταγώνου Ντάνιελ Ζίμερμαν και Μάικλ Ντιμίνο.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες ζήτησαν από το Ισραήλ δύο αλλαγές στο κείμενο της συμφωνίας, προκειμένου να διασφαλιστεί η επίτευξή της. Συγκεκριμένα, ζήτησαν την αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων από ένα χωριό στο νότιο Λίβανο που τελεί υπό ισραηλινό έλεγχο, καθώς και τη σαφή αναφορά ότι η κίνηση αυτή θα αποτελέσει την αρχή μιας ευρύτερης διαδικασίας αναδιάταξης και αποχώρησης από τον Λίβανο.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, ο πρέσβης του Ισραήλ στις ΗΠΑ, Γεχιέλ Λάιτερ, άσκησε έντονες πιέσεις στον πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου και σε άλλους ανώτερους Ισραηλινούς αξιωματούχους, κατά τη διάρκεια τηλεφωνικής επικοινωνίας που εξελίχθηκε σε έντονη αντιπαράθεση, όταν ο Νετανιάχου εμφανίστηκε απρόθυμος να αποδεχθεί τις αλλαγές.

Δύο πηγές ανέφεραν ότι ο Λάιτερ ύψωσε τη φωνή του, υποστηρίζοντας ότι η συμφωνία συνιστά σημαντικό διπλωματικό επίτευγμα και ότι το Ισραήλ έπρεπε να την υπογράψει.

Πηγή προσκείμενη στον Λάιτερ υποστήριξε ότι εκείνος μιλούσε δυνατά λόγω προβλημάτων στη τηλεφωνική σύνδεση. Ο ίδιος δήλωσε στο Axios ότι οι επικοινωνίες με την πολιτική ηγεσία κατά τη διάρκεια διαπραγματεύσεων είναι «σύνηθες φαινόμενο» και ότι οι διαφωνίες αποτελούν «φυσικό μέρος» της διαδικασίας.

«Σε μία από τις ενημερωτικές τηλεδιασκέψεις πραγματοποιήθηκε μια επαγγελματική, ουσιαστική και κατά στιγμές έντονη συζήτηση, κατά την οποία ακούστηκαν διαφορετικές απόψεις για τον καλύτερο τρόπο μεγιστοποίησης των κερδών της διαπραγμάτευσης, με πλήρη διασφάλιση των ζωτικών συμφερόντων του Ισραήλ», ανέφερε.

«Δεν υπήρχε ιδιαίτερη εμπιστοσύνη μεταξύ Ισραήλ και Λιβάνου. Ωστόσο, στο τέλος και οι δύο πλευρές κατανόησαν ότι έπρεπε να καταλήξουν σε συμφωνία, ώστε να διατηρήσουν τον έλεγχο της διαδικασίας και να μην επιτρέψουν στο Ιράν να αποκτήσει ρόλο», δήλωσε πηγή με άμεση γνώση των συνομιλιών.

Η άλλη πλευρά

Η συμφωνία προκάλεσε άμεσα εσωτερικές εντάσεις στον Λίβανο.

Η Χεζμπολάχ επιχείρησε να οργανώσει διαδηλώσεις στη Βηρυτό κατά της συμφωνίας την Παρασκευή, ωστόσο κατάφερε να κινητοποιήσει μόνο μερικές εκατοντάδες υποστηρικτές, οι οποίοι διαλύθηκαν γρήγορα.

Το Σάββατο, οι  δυνάμεις ασφαλείας του Λιβάνου απομάκρυναν δεκάδες αφίσες που είχε αναρτήσει η Χεζμπολάχ στον κεντρικό δρόμο προς το διεθνές αεροδρόμιο της Βηρυτού, με τις οποίες ευχαριστούσε τον ανώτατο ηγέτη του Ιράν για την επίτευξη της εκεχειρίας.

Στη θέση τους, η λιβανέζικη κυβέρνηση τοποθέτησε δικές της αφίσες με το σύνθημα «Ο Λίβανος πάνω απ’ όλα», ορισμένες από τις οποίες πυρπολήθηκαν το βράδυ του Σαββάτου από υποστηρικτές της Χεζμπολάχ.

Τι λέει η Χεζμπολάχ

Ο γενικός γραμματέας της Χεζμπολάχ, Ναΐμ Κάσεμ, χαρακτήρισε τη συμφωνία με το Ισραήλ «άκυρη και ανυπόστατη», κάνοντας λόγο για «ταπείνωση, ντροπή και παράδοση της εθνικής κυριαρχίας».

Παράλληλα, τόνισε ότι η Χεζμπολάχ θα συνεχίσει την «αντίστασή» της απέναντι στην ισραηλινή κατοχή.

Αργότερα το Σάββατο, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ επικοινώνησε τηλεφωνικά με τον πρόεδρο του Λιβάνου, Ζοζέφ Αούν, και τον συνεχάρη για την επίτευξη της συμφωνίας.

Σύμφωνα με την προεδρία του Λιβάνου, ο Τραμπ διαβεβαίωσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα παράσχουν κάθε αναγκαία υποστήριξη για την εφαρμογή της συμφωνίας, καθώς και για την ενίσχυση της κυριαρχίας του Λιβάνου και την επέκταση της κρατικής εξουσίας σε ολόκληρη τη λιβανική επικράτεια.

Στο τέλος της συνομιλίας, ο Αμερικανός πρόεδρος προσκάλεσε τον Ζοζέφ Αούν στον Λευκό Οίκο, με την επίσκεψη να αναμένεται στα μέσα Ιουλίου.

 

Πηγή: skai.gr