O νέος Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών θα εκλεγεί φέτος για πενταετή θητεία που θα ξεκινήσει την 1η Ιανουαρίου 2027.
Ακολουθούν οι υποψήφιοι – και οι πιθανοί υποψήφιοι, καθώς και λεπτομέρειες για το πώς θα επιλεγεί ο διάδοχος του νυν γενικού γραμματέα του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες:
Πότε ξεκινάει η διαδικασία;
Η διαδικασία ξεκίνησε επίσημα όταν η Σιέρα Λεόνε, ως προεδρεύουσα του 15μελούς Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, και η Αναλένα Μπέρμποκ, πρόεδρος της 193μελούς Γενικής Συνέλευσης, απέστειλαν κοινή επιστολή στις 25 Νοεμβρίου καλώντας τα κράτη-μέλη να υποβάλουν υποψηφιότητες.
Ένας υποψήφιος πρέπει να προταθεί από κράτος-μέλος του ΟΗΕ.
Η θέση παραδοσιακά εναλλάσσεται μεταξύ γεωγραφικών περιφερειών, αλλά όταν ο Γκουτέρες -ο οποίος κατάγεται από την Πορτογαλία- εξελέγη το 2016, θεωρητικά ήταν η σειρά της Ανατολικής Ευρώπης. Επόμενη στη λίστα είναι η Λατινική Αμερική. Ωστόσο, ορισμένοι διπλωμάτες αναμένουν υποψηφίους και από άλλες περιοχές.
Η Μπέρμποκ ζήτησε από τις χώρες -μέλη να προτείνουν υποψηφίους έως την 1η Απριλίου, ώστε να μπορούν να συμμετάσχουν στους «διαδραστικούς διαλόγους» την εβδομάδα της 20ής Απριλίου, οι οποίοι θα μεταδοθούν διαδικτυακά.
Σε αυτές τις συναντήσεις, οι υποψήφιοι θα μπορούν να παρουσιάσουν το όραμά τους ενώ τα κράτη μέλη του ΟΗΕ θα υποβάλουν ερωτήσεις.
Ποιοι θέλουν να θέσουν υποψηφιότητα
Ράφαειλ Γκρόσι – Αργεντινή: Όταν ρωτήθηκε από το Reuters στις 3 Σεπτεμβρίου, ο Γκρόσι είπε ότι θα καταθέσει υποψηφιότητα: «Ναι, θα το κάνω αυτό, ναι».
Ο Γκρόσι, βετεράνος Αργεντινός διπλωμάτης, είναι γενικός διευθυντής του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας, θέση που κατέχει από το 2019. Η Αργεντινή τον πρότεινε επίσημα στις 26 Νοεμβρίου 2025.
Μισέλ Μπατσελέτ – Χιλή: Η πρώην πρόεδρος της Χιλής προτάθηκε επίσημα για τη θέση από τη Χιλή, τη Βραζιλία και το Μεξικό στις 2 Φεβρουαρίου. Η Μπατσελέτ ήταν η πρώτη γυναίκα αρχηγός κράτους της Χιλής και διετέλεσε δύο φορές πρόεδρος της νοτιοαμερικανικής χώρας. Η Μπατσελέτ ήταν Ύπατη Αρμοστής του ΟΗΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα από το 2018 έως το 2022 και εκτελεστική διευθύντρια του UN Women από το 2010 έως το 2013.
Στη δήλωσή της για τη θέση, ανέφερε ότι είναι βέβαιη πως η εμπειρία της την έχει προετοιμάσει «να αντιμετωπίσει μια στιγμή κατά την οποία το διεθνές σύστημα βρίσκεται αντιμέτωπο με προκλήσεις πρωτοφανείς ως προς την κλίμακα, την επείγουσα φύση και την πολυπλοκότητά τους», ενώ δεσμεύτηκε να επικεντρωθεί στην «αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στα Ηνωμένα Έθνη».
Ρεμπέκα Γκρίνσπαν – Κόστα Ρίκα: Η Κόστα Ρίκα θα προτείνει την πρώην αντιπρόεδρο Ρεμπέκα Γκρίνσπαν, δήλωσε ο πρόεδρος Ροντρίγκο Τσάβες στις 8 Οκτωβρίου. Η Γκρίνσπαν, πολιτικός και οικονομολόγος, υπηρετεί επί του παρόντος ως Γενικός Γραμματέας της Διάσκεψης των Ηνωμένων Εθνών για το Εμπόριο και την Ανάπτυξη.
Μάκι Σαλ – Σενεγάλη: Ένας εκπρόσωπος του ΟΗΕ δήλωσε στις 2 Μαρτίου ότι ο Σαλ, ο πρώην πρόεδρος της Σενεγάλης, έχει προταθεί από τον Μπουρούντι.
Ποια είναι η διαδικασία
Το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ θα προτείνει επίσημα έναν υποψήφιο στη Γενική Συνέλευση για την εκλογή του 10ου Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ αργότερα φέτος.
Το Συμβούλιο Ασφαλείας θα διεξάγει μυστικές ψηφοφορίες, γνωστές ως άτυπες ψηφοφορίες, μέχρι να επιτευχθεί συναίνεση γύρω από έναν υποψήφιο. Οι επιλογές που έχουν τα μέλη για κάθε υποψήφιο είναι: «ενθαρρύνω», «αποθαρρύνω» ή «ουδεμία γνώμη».
Τελικά, τα πέντε μόνιμα μέλη με δικαίωμα βέτο -οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Ρωσία, η Κίνα, η Βρετανία και η Γαλλία- πρέπει να συμφωνήσουν σε έναν υποψήφιο.
Παραδοσιακά, τα ψηφοδέλτια των πέντε μόνιμων μελών στις άτυπες ψηφοφορίες έχουν διαφορετικό χρώμα από εκείνα των 10 εκλεγμένων μελών. Όταν ο Αντόνιο Γκουτέρες επελέγη το 2016 για να προταθεί στη Γενική Συνέλευση, χρειάστηκαν έξι άτυπες ψηφοφορίες μέχρι να επιτευχθεί συμφωνία.
Στη συνέχεια, το Συμβούλιο υιοθετεί, συνήθως κεκλεισμένων των θυρών, ψήφισμα με το οποίο προτείνει τον διορισμό στη Γενική Συνέλευση. Το ψήφισμα απαιτεί εννέα θετικές ψήφους και καμία άσκηση βέτο για να εγκριθεί.
Η έγκριση της Γενικής Συνέλευσης θεωρείται διαχρονικά τυπική επικύρωση της απόφασης.
Πόσο διαφανής είναι η διαδικασία;
Τα Ηνωμένα Έθνη έχουν καταβάλει προσπάθειες τα τελευταία χρόνια για να καταστήσουν πιο διαφανή τη διαδικασία επιλογής, η οποία ιστορικά θεωρείται αδιαφανής.
Σε ψήφισμα που υιοθετήθηκε τον Σεπτέμβριο του 2025, η Γενική Συνέλευση όρισε ότι κάθε υποψήφιος θα πρέπει, κατά την επίσημη υποψηφιότητά του, να καταθέτει δήλωση με το όραμά του και να έχει τη δυνατότητα να την παρουσιάσει δημόσια. Η δήλωση αυτή θα πρέπει επίσης να δημοσιεύεται σε ειδική ιστοσελίδα των Ηνωμένων Εθνών.
Η Συνέλευση ανέφερε ακόμη ότι οι υποψήφιοι θα πρέπει να γνωστοποιούν τις πηγές χρηματοδότησής τους και ότι όσοι ήδη κατέχουν θέση στον ΟΗΕ «θα πρέπει να εξετάσουν την αναστολή των καθηκόντων τους κατά τη διάρκεια της εκστρατείας», προκειμένου να αποφευχθεί ενδεχόμενη σύγκρουση συμφερόντων.
Ποιος είναι ο ρόλος του Γενικού Γραμματέα;
Ο Καταστατικός Χάρτης του ΟΗΕ χαρακτηρίζει τον γενικό γραμματέα ως τον «ανώτατο διοικητικό αξιωματούχο» του οργανισμού. Η επίσημη ιστοσελίδα του ΟΗΕ περιγράφει τον ρόλο ως «διπλωμάτη και υπερασπιστή αξιών, δημόσιο λειτουργό και διευθύνοντα σύμβουλο».
Ο σημερινός Γενικός Γραμματέας, Αντόνιο Γκουτέρες, επιβλέπει χιλιάδες πολιτικούς υπαλλήλους και 11 ειρηνευτικές αποστολές. Ο βασικός ετήσιος προϋπολογισμός του ΟΗΕ ανέρχεται σε 3,45 δισεκατομμύρια δολάρια, ενώ ο προϋπολογισμός για τις ειρηνευτικές αποστολές σε 5,4 δισεκατομμύρια.
Καθώς η εξουσία για την έγκριση στρατιωτικής δράσης ή κυρώσεων ανήκει στο Συμβούλιο Ασφαλείας, ο Γενικός Γραμματέας διαθέτει κυρίως πολιτική επιρροή και δημόσιο λόγο. Πολλοί διπλωμάτες σημειώνουν ότι τα πέντε μόνιμα μέλη προτιμούν έναν «γραμματέα» παρά έναν «στρατηγό».
Έχει υπάρξει ποτέ γυναίκα Γενικός Γραμματέας;
Όχι. Υπάρχει αυξανόμενη πίεση ώστε τα Ηνωμένα Έθνη να εκλέξουν την πρώτη γυναίκα Γενικό Γραμματέα στα 80 χρόνια ιστορίας τους.
Στο ψήφισμα του Σεπτεμβρίου, η Γενική Συνέλευση σημείωσε «με λύπη ότι καμία γυναίκα δεν έχει ποτέ καταλάβει τη θέση του Γενικού Γραμματέα» και ενθάρρυνε τα κράτη να «εξετάσουν σοβαρά την υποβολή υποψηφιοτήτων γυναικών».
Πηγή: skai.gr
