Σε μια εύθραυστη και άτυπη φάση αποκλιμάκωσης έχει εισέλθει η σύγκρουση ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν. Οι αμερικανικές αεροπορικές επιθέσεις έχουν ανασταλεί, όμως δεν υπάρχει επίσημη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός, ούτε κοινά αποδεκτό πλαίσιο διαπραγματεύσεων.
Ο Ντόναλντ Τραμπ (Donald Trump) υποστηρίζει ότι η Ουάσινγκτον βρίσκεται σε «καλές» και «πολύ φιλικές» συνομιλίες με την Τεχεράνη. Δήλωσε επίσης ότι το Ιράν ζήτησε να σταματήσουν οι επιθέσεις και να πραγματοποιηθεί συνάντηση για την επίτευξη συμφωνίας. Η ιρανική κυβέρνηση, ωστόσο, διαψεύδει ότι ζήτησε απευθείας συνομιλίες και επιμένει ότι οι ΗΠΑ δεν μπορούν να καθορίζουν μονομερώς πότε αρχίζει και πότε τελειώνει ο πόλεμος.
Η αντίφαση αυτή επιτρέπει και στις δύο πλευρές να εξετάζουν μια έξοδο από τη σύγκρουση χωρίς να εμφανίζονται ότι υποχωρούν. Η Ουάσινγκτον παρουσιάζει την παύση των επιθέσεων ως αποτέλεσμα της στρατιωτικής και οικονομικής πίεσης που άσκησε, ενώ η Τεχεράνη αποφεύγει να αναγνωρίσει επίσημες διαπραγματεύσεις οι οποίες θα μπορούσαν να εκληφθούν στο εσωτερικό της χώρας ως συνθηκολόγηση.
ΆλλαΣχετικά άρθρα
Σύμφωνα με αμερικανικές πηγές που επικαλείται το Axios, και οι δύο πλευρές επικοινωνούν με μεσολαβητές, με το Ομάν, το Κατάρ και το Πακιστάν να επιχειρούν να μετατρέψουν την προσωρινή παύση των επιθέσεων σε ουσιαστική κατάπαυση του πυρός. Η Τεχεράνη ζητά εγγυήσεις ότι δεν θα δεχθεί νέα επίθεση, καθώς και οικονομικές παραχωρήσεις, ενώ η κυβέρνηση Τραμπ απαιτεί υποχωρήσεις στο θέμα του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν.
Το Στενό του Ορμούζ ως πρώτο πεδίο συνεννόησης
Το πιο άμεσο αντικείμενο των επαφών δεν φαίνεται να είναι μια συνολική συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, αλλά η αποκατάσταση της ασφαλούς ναυσιπλοΐας στο Στενό του Ορμούζ.
Ιράν και Ομάν πραγματοποίησαν εντατικές διαβουλεύσεις για τη δημιουργία ενός προσωρινού μηχανισμού ασφαλούς διέλευσης των πλοίων. Πριν από τη σύγκρουση, από τη συγκεκριμένη θαλάσσια οδό διερχόταν περίπου το 20% της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου, προτού η κυκλοφορία περιοριστεί δραστικά εξαιτίας του πολέμου στο Ιράν.
Στις συζητήσεις εξετάζεται ένα πλαίσιο που θα έδινε στο Ιράν και στο Ομάν κάποιον βαθμό εποπτείας -και ενδεχομένως οικονομικό όφελος- από τη διαχείριση της κυκλοφορίας. Για την Τεχεράνη, το Ορμούζ αποτελεί βασικό διαπραγματευτικό χαρτί. Η Ουάσινγκτον, από την άλλη πλευρά, εμφανίζεται απρόθυμη να προσφέρει οικονομικά ανταλλάγματα για την αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας που διαταράχθηκε από τις επιθέσεις του Ιράν σε πλοία.
Η εξέλιξη της συγκεκριμένης διαπραγμάτευσης θεωρείται κρίσιμη, καθώς μια συμφωνία για το Ορμούζ θα μπορούσε να λειτουργήσει ως πρώτο βήμα για τις ευρύτερες συνομιλίες Ουάσινγκτον-Τεχεράνης. Αντίθετα, μια νέα επίθεση σε εμπορικό πλοίο ή ενεργειακή εγκατάσταση θα μπορούσε να ακυρώσει την αποκλιμάκωση και να αναζωπυρώσει την ένταση.
Παρά την αναστολή των αεροπορικών επιχειρήσεων, η αμερικανική πίεση δεν έχει σταματήσει. Αμερικανοί αξιωματούχοι εκτιμούν ότι οι κυρώσεις και ο περιορισμός των ιρανικών εξαγωγών μπορούν μακροπρόθεσμα να προκαλέσουν μεγαλύτερη ζημιά στην Τεχεράνη από τους βομβαρδισμούς.
Η κυβέρνηση Τραμπ έχει επιβάλει κυρώσεις σε περισσότερα από χίλια πρόσωπα, πλοία και αεροσκάφη, στοχεύοντας το εμπόριο πετρελαίου, τα δίκτυα χρηματοδότησης, τις προμήθειες όπλων και τον λεγόμενο «σκιώδη στόλο» του Ιράν. Η αμερικανική πλευρά θεωρεί ότι η οικονομική πίεση περιορίζει τη δυνατότητα της Τεχεράνης να χρηματοδοτεί τον κρατικό μηχανισμό και τις ένοπλες οργανώσεις που συνδέονται μαζί της.
Η στρατηγική αυτή, πάντως, δεν αποφέρει γρήγορα αποτελέσματα. Ακόμη και Αμερικανοί αξιωματούχοι αναγνωρίζουν ότι οι κυρώσεις και ο ναυτικός αποκλεισμός χρειάζονται περισσότερο χρόνο από μια στρατιωτική επιχείρηση για να αναγκάσουν την Τεχεράνη να υποχωρήσει. Παράλληλα, η παράταση της σύγκρουσης αυξάνει το οικονομικό και πολιτικό κόστος για την ίδια την Ουάσινγκτον.
Εκρήξεις στο Ερμπίλ και επίθεση στο Khor Mor
Εν τω μεταξύ, παρά την προσωρινή διακοπή των απευθείας πληγμάτων ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν, καταγράφονται νέες επιθέσεις και στρατιωτικές επιχειρήσεις στην ευρύτερη περιοχή. Στο βόρειο Ιράκ αναφέρθηκε σειρά εκρήξεων και επιθέσεων με μη επανδρωμένα αεροσκάφη.
Σύμφωνα με ιρακινά μέσα ενημέρωσης και το ιρανικό πρακτορείο Fars, τουλάχιστον επτά εκρήξεις καταγράφηκαν στην περιοχή της Ερμπίλ. Ορισμένες από αυτές αναφέρθηκε ότι σημειώθηκαν κοντά στο αμερικανικό προξενείο, ενώ άλλες πληροφορίες έκαναν λόγο για πλήγματα εναντίον εγκαταστάσεων ή βάσεων ιρανικών κουρδικών οργανώσεων της αντιπολίτευσης. Δεν υπήρξε άμεση, ανεξάρτητη επιβεβαίωση για όλους τους στόχους ή για το ποιος εξαπέλυσε κάθε επίθεση.
Οι επιθέσεις επεκτάθηκαν στις περιοχές Χαλίφαν και Σοράν, όπου αναφέρθηκαν πυρκαγιές. Αστυνομικές πηγές ανέφεραν επίσης ότι δύο drones συνετρίβησαν κοντά στις τοποθεσίες που είχαν τεθεί στο στόχαστρο.
Σχεδόν ταυτόχρονα, το κρατικό ιρανικό δίκτυο IRIB μετέδωσε ότι δέχθηκε επίθεση το κοίτασμα φυσικού αερίου Khor Mor, στην επαρχία Σουλεϊμανίγια της αυτόνομης κουρδικής περιφέρειας. Το κοίτασμα αποτελεί βασική πηγή φυσικού αερίου για τις μονάδες ηλεκτροπαραγωγής του ιρακινού Κουρδιστάν, γεγονός που μετατρέπει το πλήγμα σε απειλή όχι μόνο για την ασφάλεια αλλά και για την ενεργειακή τροφοδοσία της περιοχής.
Η επίθεση στο Khor Mor φέρεται να σημειώθηκε τις πρώτες πρωινές ώρες της Τρίτης, περίπου την ίδια ώρα με τις εκρήξεις στην Ερμπίλ, σε απόσταση περίπου 200 χιλιομέτρων. Η χρονική σύμπτωση ενισχύει την εικόνα μιας συντονισμένης επιχείρησης σε διαφορετικά σημεία του βόρειου Ιράκ, χωρίς ωστόσο να έχει παρουσιαστεί μέχρι στιγμής πλήρης επίσημη αποτίμηση από τις ιρακινές αρχές.
Αστυνομικές πηγές που επικαλείται το Al Jazeera αναφέρουν ακόμη ότι περισσότερα από δέκα αμερικανικά πολεμικά αεροσκάφη και μη επανδρωμένα συστήματα πετούσαν πάνω από την Ερμπίλ μετά τις φερόμενες ιρανικές επιθέσεις. Η πληροφορία ωστόσο δεν επιβεβαιώθηκε ούτε από το Πεντάγωνο ούτε από τις ιρακινές αρχές και, ως εκ τούτου, δεν είναι σαφές εάν επρόκειτο για επιχείρηση αναχαίτισης, επιτήρηση της περιοχής ή προετοιμασία για ενδεχόμενα αντίποινα.
Το βόρειο Ιράκ διαθέτει αμερικανικές εγκαταστάσεις, ενεργειακές υποδομές και βάσεις οργανώσεων της ιρανικής κουρδικής αντιπολίτευσης. Αυτή η συνύπαρξη διαφορετικών πιθανών στόχων καθιστά την περιοχή ευάλωτη σε επιθέσεις.
Ο Νετανιάχου στην Ουάσινγκτον
Οι εξελίξεις καταγράφονται την ώρα που ο Μπενιαμίν Νετανιάχου βρίσκεται στην Ουάσινγκτον για συνομιλίες με τον Ντόναλντ Τραμπ. Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός έχει δηλώσει ότι το Ιράν θα βρίσκεται στην κορυφή της ατζέντας της συνάντησης.
Η συνάντηση αναμένεται να δείξει κατά πόσο Ουάσινγκτον και Ισραήλ εξακολουθούν να έχουν κοινή στρατηγική και στόχους όσον αφορά το Ιράν. Η ισραηλινή κυβέρνηση επιθυμεί να διατηρηθεί η δυνατότητα νέων στρατιωτικών επιχειρήσεων, ώστε η Τεχεράνη να μην μπορέσει να ανασυγκροτήσει τις στρατιωτικές και πυρηνικές της υποδομές. Ο Τραμπ, αντίθετα, επιχειρεί να χρησιμοποιήσει την απειλή νέων πληγμάτων ως μέσο πίεσης για την επίτευξη συμφωνίας.
Η διαφορά μεταξύ Ουάσινγκτον και Τελ Αβίβ αφορά κυρίως τον χρόνο και το εύρος της στρατιωτικής πίεσης. Μια νέα ισραηλινή επιχείρηση θα μπορούσε να υπονομεύσει τις συνομιλίες με την Τεχεράνη, ενώ μια συμφωνία που θα θεωρηθεί υπερβολικά περιορισμένη ενδέχεται να μην ικανοποιήσει την ισραηλινή πλευρά.
Πηγή: skai.gr
