Μία από τις μεγαλύτερες υποθέσεις παράκαμψης των διεθνών κυρώσεων που έχουν αποκαλυφθεί τα τελευταία χρόνια φέρνει στο φως αποκλειστική έρευνα του Reuters, σύμφωνα με την οποία ένα δίκτυο παράνομου διαδικτυακού τζόγου, σε συνδυασμό με τη χρήση κρυπτονομισμάτων, φέρεται να διακίνησε τουλάχιστον 4 δισ. δολάρια για λογαριασμό οντοτήτων που συνδέονται με το Ιράν.
Στο επίκεντρο της έρευνας βρίσκεται η Shelbit, μια μη αδειοδοτημένη πλατφόρμα ανταλλαγής κρυπτονομισμάτων με έδρα το Ντουμπάι, η οποία, σύμφωνα με στοιχεία blockchain που εξέτασε το Reuters μαζί με δύο εξειδικευμένες εταιρείες ανάλυσης και ανεξάρτητο ερευνητή, αποτέλεσε βασικό κόμβο μεταφοράς κεφαλαίων μεταξύ ενός τεράστιου δικτύου διαδικτυακών τυχερών παιχνιδιών, της Κεντρικής Τράπεζας του Ιράν και άλλων οργανισμών που βρίσκονται υπό δυτικές κυρώσεις.
Η έρευνα βασίζεται σε ανάλυση εκατομμυρίων συναλλαγών, δεκάδες συνεντεύξεις και εταιρικά έγγραφα, ενώ, σύμφωνα με το Reuters, αποτελεί μία από τις πιο εκτεταμένες δημοσιογραφικές αποκαλύψεις σχετικά με τη χρήση των ψηφιακών περιουσιακών στοιχείων για την παράκαμψη των οικονομικών περιορισμών που έχουν επιβληθεί στην Τεχεράνη.
ΆλλαΣχετικά άρθρα
Ένα δίκτυο με περισσότερους από 2.000 ιστότοπους
Σύμφωνα με την έρευνα, από τους σημαντικότερους πελάτες της Shelbit ήταν ένα τεράστιο δίκτυο περισσότερων από 2.000 ιστοσελίδων διαδικτυακού τζόγου στη γλώσσα Φαρσί, το οποίο απευθυνόταν κυρίως σε Ιρανούς χρήστες, παρότι ο τζόγος απαγορεύεται αυστηρά στη χώρα.
Το Reuters αναφέρει ότι το δίκτυο προωθούν δύο ιδιαίτερα γνωστοί Ιρανοί influencers, οι Sasha Sobhani και Pooyan Mokhtari, οι οποίοι διαθέτουν εκατομμύρια ακολούθους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και προβάλλουν έναν ιδιαίτερα πολυτελή τρόπο ζωής, με βίλες, ιδιωτικά αεροσκάφη, γιοτ και πανάκριβα αυτοκίνητα.
Παρότι οι ίδιοι αρνούνται οποιαδήποτε συνεργασία με το ιρανικό κράτος ή με το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC), οι ερευνητές που συνεργάστηκαν με το Reuters διαπίστωσαν ότι εκατοντάδες ιστότοποι του δικτύου χρησιμοποιούσαν κοινό λογισμικό, κοινές τεχνικές υποδομές και συνδέονταν μεταξύ τους μέσω των ίδιων ψηφιακών υποδομών πληρωμών.
Η Shelbit στο επίκεντρο της διακίνησης κεφαλαίων
Η εικόνα που προκύπτει από την ανάλυση των συναλλαγών είναι ότι η Shelbit λειτουργούσε ως ενδιάμεσος κόμβος μέσω του οποίου κεφάλαια μετατρέπονταν σε κρυπτονομίσματα και στη συνέχεια μεταφέρονταν εκτός Ιράν.
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι από τον Μάιο του 2024 μέχρι σήμερα η πλατφόρμα έχει επεξεργαστεί συναλλαγές συνολικής αξίας τουλάχιστον 4 δισεκατομμυρίων δολαρίων, ποσό που την καθιστά μία από τις μεγαλύτερες υποθέσεις αποφυγής κυρώσεων που έχουν αποκαλυφθεί μέσω blockchain.
Το Reuters σημειώνει ότι η Shelbit δεν λειτουργούσε ως ένα συμβατικό ανταλλακτήριο κρυπτονομισμάτων. Δεν υπήρχε ουσιαστική δημόσια παρουσία, ενώ κατά την επίσκεψη δημοσιογράφων του πρακτορείου στη δηλωμένη έδρα της στο Ντουμπάι βρέθηκε ένα μικρό γραφείο με πινακίδα εταιρείας εμπορίας ρολογιών και χωρίς εμφανή δραστηριότητα σχετική με ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία.
Ακόμη πιο εντυπωσιακό είναι το γεγονός ότι, σύμφωνα με τα στοιχεία blockchain, η Shelbit φέρεται να είχε απευθείας συναλλαγές με πορτοφόλια που αποδίδονται στην Κεντρική Τράπεζα του Ιράν, αλλά και με τη Nobitex, το μεγαλύτερο ιρανικό ανταλλακτήριο κρυπτονομισμάτων, στο οποίο οι Ηνωμένες Πολιτείες επέβαλαν κυρώσεις νωρίτερα φέτος.
Οι υποψίες για εμπλοκή του IRGC
Η έρευνα δεν καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης διαχειριζόταν άμεσα το δίκτυο. Ωστόσο, παρουσιάζει σειρά στοιχείων που, σύμφωνα με ειδικούς στην ανάλυση blockchain και πρώην Ιρανούς αξιωματούχους, δείχνουν ισχυρές ενδείξεις κρατικής εμπλοκής.
Ο ανεξάρτητος ερευνητής Rich Sanders δήλωσε στο Reuters ότι θεωρεί σαφή τη σύνδεση της Shelbit με το IRGC, επικαλούμενος τις άμεσες συναλλαγές με κρατικούς οργανισμούς, την απουσία κανονικής εμπορικής δραστηριότητας και τις διαδρομές των ψηφιακών κεφαλαίων.
Πρώην στελέχη του ιρανικού κρατικού μηχανισμού υποστήριξαν επίσης ότι το IRGC είχε αναλάβει σταδιακά τον έλεγχο του παράνομου διαδικτυακού τζόγου στο Ιράν, μετατρέποντάς τον σε εργαλείο μεταφοράς χρημάτων στο εξωτερικό και σε μηχανισμό παράκαμψης των οικονομικών περιορισμών που έχουν επιβάλει οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι σύμμαχοί τους.
Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, η στρατηγική ήταν απλή: ενώ ο τζόγος παραμένει επισήμως παράνομος και τιμωρείται αυστηρά, οι μεγαλύτερες πλατφόρμες λειτουργούσαν με τρόπο που επέτρεπε τη συνέχιση της δραστηριότητάς τους, αξιοποιώντας ακόμη και το εγχώριο σύστημα ηλεκτρονικών πληρωμών.
Έρευνα στο Ντουμπάι και συναλλαγές εκατοντάδων εκατομμυρίων
Η αποκάλυψη του Reuters έχει ήδη προκαλέσει κινητοποίηση στις αρχές των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων. Σύμφωνα με πρόσωπο που γνωρίζει την υπόθεση, η Ρυθμιστική Αρχή Εικονικών Περιουσιακών Στοιχείων του Ντουμπάι (VARA) διερευνά τον φερόμενο ρόλο της Shelbit στη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και στην υποβοήθηση της παράκαμψης των διεθνών κυρώσεων κατά του Ιράν.
Η VARA επιβεβαίωσε ότι είχε ήδη επιβάλει κυρώσεις στην εταιρεία για λειτουργία χωρίς την απαιτούμενη άδεια. Λίγο μετά την επικοινωνία του Reuters με την αρχή, εκδόθηκε νέα ανακοίνωση με την οποία διατάχθηκε η Shelbit να διακόψει άμεσα κάθε μη αδειοδοτημένη δραστηριότητα σχετική με εικονικά περιουσιακά στοιχεία, κάνοντας λόγο για πιθανές παραβιάσεις της νομοθεσίας περί ξεπλύματος χρήματος και χρηματοδότησης της τρομοκρατίας.
Η δημοσιογραφική έρευνα αποκάλυψε ακόμη ότι το ανταλλακτήριο είχε πραγματοποιήσει σημαντικές συναλλαγές με τη Binance, τη μεγαλύτερη πλατφόρμα ανταλλαγής κρυπτονομισμάτων παγκοσμίως. Σύμφωνα με τα στοιχεία blockchain που εξετάστηκαν, τουλάχιστον 676 εκατ. δολάρια σε κρυπτονομίσματα μεταφέρθηκαν από διευθύνσεις της Shelbit προς τη Binance από τον Μάιο του 2024, ενώ περισσότερα από 540 εκατ. δολάρια διακινήθηκαν ακόμη και μετά την επιβολή διοικητικών μέτρων από τις αρχές του Ντουμπάι.
Η Binance, απαντώντας στο Reuters, ανέφερε ότι η Shelbit δεν διέθετε επίσημο λογαριασμό στην πλατφόρμα της και υποστήριξε ότι, όταν εντοπίστηκαν χρήστες που συνδέονταν με αυτήν, οι σχετικοί λογαριασμοί ερευνήθηκαν, δεσμεύθηκαν και γνωστοποιήθηκαν στις αρμόδιες αρχές. Παράλληλα, σημείωσε ότι οι επίμαχες συναλλαγές δεν είχαν χαρακτηριστεί υψηλού κινδύνου από ανεξάρτητη εταιρεία ανάλυσης blockchain.
Η εξόρυξη bitcoin και ο μηχανισμός παράκαμψης των κυρώσεων
Ένα ακόμη στοιχείο που αναδεικνύει η έρευνα αφορά τον ρόλο της εξόρυξης κρυπτονομισμάτων στο Ιράν. Σύμφωνα με τους αναλυτές, μέρος των ψηφιακών κεφαλαίων που κατέληγαν στη Shelbit προερχόταν από ιρανικές επιχειρήσεις εξόρυξης bitcoin.
Η εξόρυξη κρυπτονομισμάτων νομιμοποιήθηκε στο Ιράν το 2019 και, σύμφωνα με δυτικούς αξιωματούχους, εξελίχθηκε σε ένα από τα βασικά εργαλεία της χώρας για την απόκτηση ψηφιακών περιουσιακών στοιχείων που μπορούν να αξιοποιηθούν εκτός του διεθνούς τραπεζικού συστήματος.
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η Shelbit έλαβε τουλάχιστον 125 εκατ. δολάρια από πορτοφόλια που συνδέονται με την Κεντρική Τράπεζα του Ιράν, καθώς και δεκάδες εκατομμύρια ακόμη μέσω ενδιάμεσων διευθύνσεων που φέρονται να σχετίζονται με επιχειρήσεις εξόρυξης bitcoin. Κατά την εκτίμησή τους, η χρήση κρυπτονομισμάτων επέτρεπε τη μεταφορά κεφαλαίων χωρίς τη διαμεσολάβηση του διεθνούς τραπεζικού συστήματος, περιορίζοντας την αποτελεσματικότητα των δυτικών κυρώσεων.
Οι πρωταγωνιστές αρνούνται κάθε εμπλοκή
Οι δύο influencers που εμφανίζονται ως βασικά πρόσωπα του δικτύου, Sasha Sobhani και Pooyan Mokhtari, απέρριψαν τους ισχυρισμούς περί συνεργασίας με το ιρανικό κράτος ή το IRGC.
Ο Sobhani δήλωσε ότι περιοριζόταν αποκλειστικά στη διαφημιστική προώθηση ιστοσελίδων τυχερών παιχνιδιών μέσω των λογαριασμών του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και ότι ουδέποτε υπήρξε ιδιοκτήτης ή διαχειριστής κάποιας από τις σχετικές πλατφόρμες. Παράλληλα, υποστήριξε ότι δεν γνώριζε πώς οι ιστότοποι απέκτησαν πρόσβαση στο ιρανικό σύστημα πληρωμών.
Από την πλευρά του, ο Mokhtari αρνήθηκε οποιαδήποτε σχέση με το IRGC ή άλλους κρατικούς φορείς, απορρίπτοντας επίσης τις κατηγορίες που είχαν διατυπωθεί σε βάρος του στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα για χρηματοδότηση τρομοκρατικών οργανώσεων. Σε συνέντευξή του στο Reuters υποστήριξε ότι οι διώξεις εις βάρος του ήταν αβάσιμες και ότι ουδέποτε συμμετείχε σε δραστηριότητες ξεπλύματος χρήματος ή παράκαμψης κυρώσεων.
Ο ιδρυτής της Shelbit, Siavash Kayvanpour, δεν απάντησε στα ερωτήματα του Reuters, ενώ ούτε η ιρανική κυβέρνηση προχώρησε σε σχολιασμό των αποκαλύψεων.
Ένα νέο μοντέλο οικονομικής επιβίωσης
Η έρευνα του Reuters δεν αποδεικνύει ότι το ιρανικό κράτος ή το IRGC είχαν άμεσο επιχειρησιακό έλεγχο της Shelbit ή του δικτύου των ιστοσελίδων τυχερών παιχνιδιών. Ωστόσο, παρουσιάζει ένα εκτεταμένο πλέγμα οικονομικών και τεχνικών διασυνδέσεων που, σύμφωνα με ειδικούς στην ανάλυση blockchain και πρώην Ιρανούς αξιωματούχους, συνθέτει έναν από τους μεγαλύτερους μηχανισμούς παράκαμψης κυρώσεων που έχουν αποκαλυφθεί τα τελευταία χρόνια.
Η υπόθεση αναδεικνύει επίσης τον ολοένα αυξανόμενο ρόλο των κρυπτονομισμάτων στις διεθνείς γεωπολιτικές αντιπαραθέσεις. Καθώς οι οικονομικές κυρώσεις δυσκολεύουν την πρόσβαση χωρών όπως το Ιράν στο παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα, οι ψηφιακές συναλλαγές και οι αποκεντρωμένες πλατφόρμες φαίνεται να δημιουργούν νέες δυνατότητες μεταφοράς κεφαλαίων πέρα από τους παραδοσιακούς μηχανισμούς ελέγχου.
Αν οι καταγγελίες επιβεβαιωθούν, η υπόθεση της Shelbit ενδέχεται να αποτελέσει μία από τις σημαντικότερες αποκαλύψεις των τελευταίων ετών για τον τρόπο με τον οποίο το Ιράν αξιοποίησε τον συνδυασμό διαδικτυακού τζόγου, κοινωνικών δικτύων και κρυπτονομισμάτων προκειμένου να διατηρήσει ανοιχτές οικονομικές διόδους παρά τις διεθνείς κυρώσεις.
Πηγή: skai.gr
