Στενό του Ορμούζ: Αυτό θα συμβεί αν το Ιράν κλείσει τον παγκόσμιο διάδρομο πετρελαίου

Το Ιράν δηλώνει ότι θα πυρπολήσει οποιοδήποτε πλοίο επιχειρήσει να περάσει από το Στενό του Ορμούζ, το πιο πολυσύχναστο κανάλι μεταφοράς πετρελαίου στον κόσμο.

Υπό κανονικές συνθήκες, περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου και φυσικού αερίου διέρχεται από αυτό το στενό θαλάσσιο πέρασμα στον Περσικό Κόλπο. Ωστόσο, ο Ιρανός στρατηγός, Σαρντάρ Τζαμπάρι, δήλωσε ότι η Τεχεράνη «δεν θα επιτρέψει να φύγει ούτε μία σταγόνα πετρελαίου από την περιοχή».

Διαβάστε περισσότερες ειδήσεις σχετικά με την κρίση στη Μέση Ανατολή, ΕΔΩ

Η αβεβαιότητα και η αναστάτωση στο διεθνές εμπόριο που προκλήθηκαν από την ιρανική αντίδραση στα αμερικανικά και ισραηλινά πλήγματα έχουν ήδη ωθήσει τις τιμές του πετρελαίου ανοδικά.

Ένα ενδεχόμενο μπλοκάρισμα του στενού θα μπορούσε να αυξήσει περαιτέρω το κόστος αγαθών και υπηρεσιών παγκοσμίως και να πλήξει ορισμένες από τις μεγαλύτερες οικονομίες του κόσμου, όπως η Κίνα, η Ινδία και η Ιαπωνία, που συγκαταλέγονται στους κορυφαίους εισαγωγείς αργού πετρελαίου το οποίο διέρχεται από τη συγκεκριμένη θαλάσσια οδό.

Τι είναι και πού βρίσκεται το Στενό του Ορμούζ;

Το Στενό του Ορμούζ αποτελεί μία από τις σημαντικότερες ναυτιλιακές αρτηρίες παγκοσμίως και το πιο κρίσιμο «σημείο συμφόρησης» για τη διέλευση πετρελαίου.

Οριοθετείται βόρεια από το Ιράν και νότια από το Ομάν και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Ο διάδρομος, ο οποίος έχει πλάτος περίπου 50 χιλιόμετρα στην είσοδο και την έξοδό του και μόλις 33 χιλιόμετρα στο στενότερο σημείο, συνδέει τον Περσικό Κόλπο με την Αραβική Θάλασσα.

Το στενό έχει επαρκές βάθος ώστε να διέρχονται τα μεγαλύτερα δεξαμενόπλοια αργού πετρελαίου στον κόσμο και χρησιμοποιείται από τους βασικούς παραγωγούς πετρελαίου και φυσικού αερίου της Μέσης Ανατολής, καθώς και από τους πελάτες τους.

Το 2025, περίπου 20 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου ημερησίως διέρχονταν από το Στενό του Ορμούζ, σύμφωνα με εκτιμήσεις της U.S. Energy Information Administration (EIA) — ποσότητα που αντιστοιχεί σε ενεργειακό εμπόριο σχεδόν 600 δισ. δολαρίων ετησίως.

Το πετρέλαιο αυτό δεν προέρχεται μόνο από το Ιράν, αλλά και από άλλα κράτη του Κόλπου, όπως το Ιράκ, το Κουβέιτ, το Κατάρ, η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.

Ποιες θα ήταν οι συνέπειες από το κλείσιμο του στενού;

Περίπου 3.000 πλοία διαπλέουν κάθε μήνα το στενό. Αναλυτές προειδοποιούν ότι όσο διαρκούν οι απειλές κατά πλοίων που επιχειρούν να περάσουν, τόσο υψηλότερες θα γίνονται οι τιμές του πετρελαίου, αλλά και το κόστος μεταφοράς του.

«Είναι de facto κλειστό, υπό την έννοια ότι κανείς δεν τολμά να περάσει», δήλωσε ο Άρνε Λόμαν Ράσμουσεν, επικεφαλής αναλυτής της εταιρείας Global Risk Management, στο αμερικανικό δίκτυο CBS News.

«Μπορεί να δεχθείς επίθεση και δεν μπορείς να εξασφαλίσεις ασφάλιση ή το κόστος είναι υπερβολικά υψηλό, οπότε πρέπει να περιμένεις μέχρι να βελτιωθεί η κατάσταση ασφαλείας… Αν διακοπεί η ροή πετρελαίου και φυσικού αερίου από το στενό, αυτό θα έχει σημαντικές επιπτώσεις στην αγορά», πρόσθεσε.

Παρότι δεν υπάρχει επίσημος φυσικός αποκλεισμός, οι ιρανικές απειλές, σε συνδυασμό με επιθέσεις με drones και πυραύλους, σημαίνουν ότι πολλά δεξαμενόπλοια αποφεύγουν τη διέλευση.

Το διεθνές σημείο αναφοράς Brent crude άγγιξε προσωρινά τα 82 δολάρια το βαρέλι, έπειτα από επιθέσεις σε τουλάχιστον τρία πλοία κοντά στο Στενό του Ορμούζ. Περίπου 150 δεξαμενόπλοια παραμένουν ακινητοποιημένα, σύμφωνα με το Reuters.

Σύμφωνα με στοιχεία του London Stock Exchange Group, το κόστος ναύλωσης υπερδεξαμενόπλοιου για μεταφορά πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή προς την Κίνα έχει σχεδόν διπλασιαστεί σε σχέση με την προηγούμενη εβδομάδα, ξεπερνώντας το ιστορικό υψηλό των 400.000 δολαρίων ημερησίως.

Το κλείσιμο αυτής της ζωτικής θαλάσσιας οδού θα έπληττε και τις χώρες του Κόλπου, όπως η Σαουδική Αραβία, των οποίων οι οικονομίες βασίζονται σε μεγάλο βαθμό στις ενεργειακές εξαγωγές.

Το Ιράν, συγκριτικά, εξάγει περίπου 1,7 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, σύμφωνα με τον International Energy Agency. Κατά το οικονομικό έτος που έληξε τον Μάρτιο του 2025, οι ιρανικές εξαγωγές πετρελαίου ανήλθαν σε 67 δισ. δολάρια, το υψηλότερο επίπεδο της τελευταίας δεκαετίας, σύμφωνα με εκτιμήσεις της Κεντρικής Τράπεζας του Ιράν.

Ένας αποκλεισμός του στενού θα έπληττε σοβαρά και την Ασία. Το 2022, περίπου το 82% του αργού πετρελαίου και των συμπυκνωμάτων που εξήλθαν από το Στενό του Ορμούζ κατευθύνθηκαν προς ασιατικές χώρες, σύμφωνα με την EIA.

Μόνη της η Κίνα εκτιμάται ότι αγοράζει περίπου το 90% του πετρελαίου που εξάγει το Ιράν στην παγκόσμια αγορά.

Καθώς η Κίνα χρησιμοποιεί το πετρέλαιο αυτό για την παραγωγή προϊόντων που στη συνέχεια εξάγει διεθνώς, οι υψηλότερες τιμές πετρελαίου ενδέχεται να οδηγήσουν σε αυξήσεις τιμών για τους καταναλωτές σε όλο τον κόσμο.

Πώς θα μπορούσε το Ιράν να κλείσει το στενό;

Οι κανόνες του ΟΗΕ επιτρέπουν στα κράτη να ασκούν έλεγχο στα χωρικά τους ύδατα έως και 12 ναυτικά μίλια από τις ακτές τους.

Στο στενότερο σημείο του, το Στενό του Ορμούζ και οι θαλάσσιες λωρίδες ναυσιπλοΐας βρίσκονται εξ ολοκλήρου εντός των χωρικών υδάτων του Ιράν και του Ομάν.

Δεν είναι σαφές με ποιον ακριβώς τρόπο το Ιράν θα επιχειρούσε να κλείσει το στενό. Σύμφωνα με ειδικούς, ένας από τους πιο αποτελεσματικούς τρόπους θα ήταν η τοποθέτηση ναρκών με τη χρήση ταχέων σκαφών επίθεσης και υποβρυχίων.

Το ιρανικό πολεμικό ναυτικό, καθώς και το ναυτικό των Φρουρών της Επανάστασης, θα μπορούσαν να εξαπολύσουν επιθέσεις εναντίον ξένων πολεμικών και εμπορικών πλοίων.

Ωστόσο, μεγάλα στρατιωτικά σκάφη θα μπορούσαν να αποτελέσουν εύκολους στόχους για αμερικανικά αεροπορικά πλήγματα, ενώ ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Donald Trump, έχει δηλώσει ότι ένας από τους στόχους του είναι η καταστροφή του ιρανικού ναυτικού.

Στο παρελθόν, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν χρησιμοποιήσει τη στρατιωτική τους ισχύ για να αποκαταστήσουν τη ροή της ναυσιπλοΐας στο στενό. Στα τέλη της δεκαετίας του 1980, κατά τη διάρκεια του οκταετούς πολέμου μεταξύ Ιράν και Ιράκ, οι επιθέσεις σε πετρελαϊκές εγκαταστάσεις κλιμακώθηκαν σε έναν «πόλεμο των τάνκερ», με αμφότερες τις πλευρές να επιτίθενται σε ουδέτερα πλοία για να ασκήσουν οικονομική πίεση.

Μπορούν εναλλακτικές διαδρομές να αντισταθμίσουν έναν αποκλεισμό;

Η διαρκής απειλή κλεισίματος του Στενού του Ορμούζ έχει ωθήσει διαχρονικά τις πετρελαιοπαραγωγές χώρες της περιοχής να αναπτύξουν εναλλακτικές οδούς εξαγωγής.

Η Σαουδική Αραβία διαθέτει αγωγό μήκους 1.200 χιλιομέτρων με δυνατότητα μεταφοράς έως 5 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως, σύμφωνα με την EIA.

Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν συνδέσει τα χερσαία πετρελαϊκά τους κοιτάσματα με το λιμάνι της Φουτζάιρα, στον Κόλπο του Ομάν, μέσω αγωγού με ημερήσια δυναμικότητα τουλάχιστον 1,5 εκατομμυρίου βαρελιών.

Αν και μέρος του πετρελαίου θα μπορούσε να εκτραπεί μέσω αυτών των εναλλακτικών υποδομών, το Reuters αναφέρει ότι η παγκόσμια προσφορά θα μειωνόταν κατά 8 έως 10 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως.

Πηγή: skai.gr