Θα καλέσει ο Μερτς τον Νετανιάχου στη Γερμανία;

Την περασμένη Δευτέρα, αμέσως μετά την εκλογική του νίκη, ο πρόεδρος της Χριστιανοδημοκρατικής Ένωσης CDU , Φρίντριχ Μερτς εμφανίστηκε στους δημοσιογράφους στα κεντρικά γραφεία του κόμματος στο Βερολίνο με ανεβασμένη διάθεση. Ο Μερτς είναι πιθανό να γίνει ο νέος ομοσπονδιακός καγκελάριος, με εταίρο το σοσιαλδημοκρατικό SPD. Ο 69χρονος δέχτηκε λοιπόν πολλά συγχαρητήρια το βράδυ της Κυριακής και κατά τη διάρκεια της νύχτας, όπως ανέφερε.

Ένας από τους πρώτους που τον συνεχάρησαν ήταν και ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Βενιαμίν Νετανιάχου. Ο Φρίντριχ Μερτς ανέφερε ότι ο Νετανιάχου του τηλεφώνησε και ακολούθησε μια μακρά συνομιλία. Στη συνέχεια ο Μερτς είπε μια φράση που έκτοτε έχει προκαλέσει μεγάλη αναστάτωση στη γερμανική πολιτική.

Σε περίπτωση που ο Νετανιάχου σχεδιάζει επίσκεψη στη Γερμανία «… του υποσχέθηκα επίσης ότι θα βρούμε τρόπους και μέσα για να επισκεφθεί τη Γερμανία και να φύγει ξανά χωρίς να συλληφθεί στη Γερμανία». Και ο Μερτς συνέχισε: «Θεωρώ ότι είναι εντελώς παράλογη η ιδέα ότι ένας Ισραηλινός πρωθυπουργός δεν μπορεί να επισκεφθεί την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας».

Πρέπει να εφαρμοστούν τα εντάλματα σύλληψης

Οι εκπρόσωποι των άλλων κομμάτων που εκπροσωπούνται στην Μπούντεσταγκ εξοργίστηκαν. Τον Νοέμβριο του περασμένου έτους, το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο της Χάγης, στην Ολλανδία, εξέδωσε ένταλμα σύλληψης για τον Νετανιάχου και τον πρώην υπουργό Άμυνας του Ισραήλ Γιοάβ Γκαλάντ.

Η κατηγορία εναντίον και των δύο ήταν ότι υπήρχαν επαρκείς λόγοι για να θεωρείται ότι συμμετείχαν σε εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας και εγκλήματα πολέμου κατά τη διάρκεια του πολέμου στη Λωρίδα της Γάζας. Η Χάγη είχε επίσης εκδώσει ένταλμα σύλληψης για τον στρατιωτικό επικεφαλής της παλαιστινιακής τρομοκρατικής οργάνωσης Χαμάς, Μοχάμεντ Ντέιφ, ο οποίος αργότερα σκοτώθηκε σε ισραηλινή αεροπορική επιδρομή.

Για το SPD, το οποίο προετοιμάζεται για συνασπισμό με τα κόμματα CDU/ CSU υπό την ηγεσία του Μερτς, ο ειδικός σε θέματα εξωτερικής πολιτικής Νιλς Σμιτ δήλωσε σχετικά με το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο: «Σεβόμαστε τις διαδικασίες του και τις αποφάσεις των οργάνων του. Αυτό ισχύει χωρίς καμία εξαίρεση».

Ωστόσο ο Σμιντ δήλωσε στο ειδησεογραφικό πρακτορείο Reuters ότι η έξυπνη διπλωματία απαιτεί από την κυβέρνηση να «βρει τους κατάλληλους τρόπους και τα μέσα για να διατηρήσει στενές σχέσεις με την ισραηλινή κυβέρνηση στο μέλλον». Με άλλα λόγια, οι συναντήσεις με τον Νετανιάχου θα πρέπει να γίνονται αλλού και όχι στη Γερμανία.

Η Γερμανία ένα από τα 125 υπογράφοντα κράτη

Η Γερμανία είναι ένας από τους μεγαλύτερους υποστηρικτές του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου ή εν συντομία ΔΠΔ, το οποίο ξεκίνησε τις δραστηριότητές του τον Ιούλιο του 2002 και έχει 125 κράτη μέλη. Ωστόσο, παγκοσμίως σημαντικά κράτη, όπως οι ΗΠΑ ή η Ρωσία, δεν συγκαταλέγονται μεταξύ αυτών. Ούτε και το Ισραήλ.

Σημαντικό στην προκειμένη περίπτωση: το δικαστήριο δεν έχει τη δυνατότητα να εκτελέσει το ίδιο τα εντάλματα σύλληψης. Ωστόσο, τα κράτη-μέλη του – συμπεριλαμβανομένης της Γερμανίας – είναι επίσημα υποχρεωμένα να συλλάβουν τους καταζητούμενους, εάν βρίσκονται στο έδαφός τους. Έτσι, αν ο Νετανιάχου ερχόταν στη Γερμανία, θα έπρεπε να συλληφθεί. Ο Μερτς άφησε ανοιχτό το τι «τρόποι και μέσα» θα μπορούσαν να υπάρξουν για να αποφευχθεί μια τέτοια σύλληψη.

Ισραηλινή κυβέρνηση: «Σκανδαλώδης απόφαση»

Ο Νετανιάχου αξιοποίησε για άλλη μια φορά τη συνομιλία με τον Μερτς για να ξεκαθαρίσει την άποψή του για την κατάσταση. Η ισραηλινή κυβέρνηση δήλωσε ότι η πρόσκληση του Μερτς έγινε «σε ανοιχτή περιφρόνηση τηςσκανδαλώδους απόφασης του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου να κατηγοριοποιήσει τον πρωθυπουργό ως εγκληματία πολέμου».

Τους τελευταίους μήνες, η γερμανική κυβέρνηση, η οποία εξακολουθεί να ασκεί τα καθήκοντά της, προσπάθησε να παρακάμψει κομψά το ευαίσθητο θέμα. Μετά την ανακοίνωση των ενταλμάτων σύλληψης τον Νοέμβριο, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Στέφεν Χέμπενστράιτ, για παράδειγμα, αναφέρθηκε ανοιχτά στο γερμανικό δίλημμα: «Από τη μία πλευρά, υπάρχει η σημασία του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου, το οποίο υποστηρίζουμε πολύ. Και από την άλλη πλευρά, υπάρχει η ιστορική ευθύνη. Θα μπορούσα να μπω στον πειρασμό να πω ότι δυσκολεύομαι να φανταστώ ότι θα προβούμε σε συλλήψεις στη Γερμανία σε αυτή τη βάση».

Η κυβέρνηση υπό τον Όλαφ Σολτς ήταν σαφώς ευχαριστημένη που μια επίσκεψη του Νετανιάχου στη Γερμανία δεν ήταν προγραμματισμένη τους τελευταίους μήνες. Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός επισκέφθηκε για τελευταία φορά το Βερολίνο για πολιτικές συνομιλίες τον Μάρτιο του 2023, έξι μήνες πριν από τη δολοφονική επίθεση της Χαμάς στο Ισραήλ στις 7 Οκτωβρίου.

Όπως και με περίπου δέκα άλλες χώρες, η Γερμανία πραγματοποιεί τις λεγόμενες κοινές κυβερνητικές διαβουλεύσεις με το Ισραήλ, δηλαδή συναντήσεις μεταξύ ολόκληρων των υπουργικών συμβουλίων των δύο πλευρών. Αυτό αποσκοπεί στην ανάδειξη των ιδιαίτερων διμερών σχέσεων. Η πρώτη τέτοια συνάντηση πραγματοποιήθηκε στην Ιερουσαλήμ το 2008 υπό την τότε καγκελάριο Άνγκελα Μέρκελ (CDU) και η τελευταία τον Οκτώβριο του 2018.

Αρμοδιότητα της δικαιοσύνης

Στο ιστολόγιό του, ο γνωστός ειδικός σε θέματα διεθνούς δικαίου Κάι Άμπος από το Πανεπιστήμιο του Γκέτινγκεν εξηγεί ότι η κυβέρνηση δεν έχει περιθώρια ελιγμών αν ο Νετανιάχου έρθει στη Γερμανία. Η γερμανική δικαιοσύνη και οι γερμανικές αρχές είναι υποχρεωμένες να συλλάβουν και να εκδώσουν ένα άτομο που καταζητείται με ένταλμα, για παράδειγμα. Αυτό είναι θέμα της δικαιοσύνης και όχι της πολιτικής.

Ο Άμπος συνέχισε: «Εάν ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Νετανιάχου επισκεπτόταν πράγματι τη Γερμανία, αυτό όχι μόνο θα προκαλούσε μια – εντελώς αχρείαστη – σύγκρουση με το ΔΠΔ, αλλά θα έθετε επίσης υπό αμφισβήτηση την εγχώρια διάκριση των εξουσιών. Και τούτο διότι για να αποτραπεί η σύλληψη του Νετανιάχου, η εκτελεστική εξουσία -τόσο σε ομοσπονδιακό όσο και σε κρατικό επίπεδο- θα έπρεπε να παρέμβει μαζικά στη διαδικασία σύλληψης και μεταφοράς και συνεπώς στην ανεξαρτησία της δικαιοσύνης».

Ο Όρμπαν κάλεσε επιδεικτικά τον Νετανιάχου

Μήπως ο Μερτς είπε ίσως τη φράση του ελαφρά τη καρδία μέσα στη χαρά της εκλογικής του επιτυχίας; Ακόμη και κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας που προηγήθηκε, ο Μερτς είχε επανειλημμένα τονίσει ότι ο επικεφαλής της κυβέρνησης του Ισραήλ δεν θα συλλαμβανόταν στη Γερμανία, αν γινόταν καγκελάριος.

Παρόμοια δήλωση έκανε και ο πρωθυπουργός της Ουγγαρίας Βίκτορ Όρμπαν, ο οποίος προσκάλεσε επιδεικτικά τον Νετανιάχου στη Βουδαπέστη μετά την έκδοση του εντάλματος σύλληψης τον περασμένο Νοέμβριο.

Επιμέλεια: Κώστας Αργυρός