Μπροστά στην κρίση που έχει προκαλέσει η μαζική είσοδος μεταναστών στον ισπανικό θύλακα της Θέουτα μέσω του Μαρόκου, η πρωθυπουργός της Ιταλίας πρότεινε την αναστολή της συμμετοχής της Ισπανίας στη ζώνη Σένγκεν. Με την ιδέα αυτή έσπευσε να συμφωνήσει η υπουργός Εσωτερικών της Φινλανδίας.
Η πρόταση της Τζόρτζια Μελόνι έχει όμως πρακτικό αντίκρυσμα ή αποτελεί μία πολιτική, δημαγωγικού χαρακτήρα, χωρίς πρακτική εφαρμογή;
Τι είναι η ζώνη Σένγκεν
Είναι ένα από τα πλέον χειροπιαστά κεκτημένα της Ευρωπαϊκής Ένωσης: μία ζώνη ελεύθερης κυκλοφορίας εντός της οποίας έχουν καταργηθεί οι συνοριακοί έλεγχοι για τους ταξιδιώτες.
Ο χώρος Σένγκεν δημιουργήθηκε σταδιακά από το 1985 και μετά. Η πρώτη ουσιαστική κατάργηση συνόρων τέθηκε σε ισχύ το 1995 ανάμεσα στο Βέλγιο, την Γερμανία, την Ισπανία, τη Γαλλία, το Λουξεμβούργο, την Ολλανδία και την Πορτογαλία.
Στην πράξη, εντός, τόσο οι πολίτες της ΕΕ όσο και οι υπήκοοι τρίτων χωρών μπορούν να ταξιδεύουν ελεύθερα, χωρίς να υπόκεινται σε συνοριακούς ελέγχους.
Στη ζώνη Σένγκεν συμμετέχουν σήμερα 29 χώρες. Όλες οι χώρες της Ένωσης με την εξαίρεση της Κύπρου και της Ιρλανδίας, καθώς και η Ισλανδία, το Λιχτενστάιν, η Νορβηγία και η Ελβετία.
Μπορεί να ανασταλεί η συμμετοχή ενός κράτους μέλους στη ζώνη Σένγκεν;
Τέτοιο μέτρο δεν προβλέπεται από το ευρωπαϊκό δίκαιο.
«Το σύστημα Σένγκεν δεν περιλαμβάνει τέτοια πρόβλεψη: ένα κράτος δεν μπορεί μονομερώς να αποκλείσει ένα άλλο κράτος μέλος», εξηγεί η Marie-Laure Basilien-Gainche, καθηγήτρια του Δικαίου στο Πανεπιστήμιο Lyon 3.
Τι είναι δυνατόν να γίνει;
Αν και δεν τίθεται θέμα αποκλεισμού μίας χώρας από τη ζώνη Σένγκεν, είναι δυνατόν για ένα κράτος μέλος να επαναφέρει μέτρα ελέγχου εξαιρετικού και προσωρινού χαρακτήρα στα σύνορά του.
Οι διαδικασίες ορίζονται από τον κώδικα Σένγκεν. Οι έλεγχοι αυτοί επιτρέπονται, επί παραδείγματι, σε περίπτωση «σοβαρής απειλής για την εσωτερική ασφάλεια και τη δημόσια τάξη».
Ως παραδείγματα παρουσιάζονται η τρομοκρατία, το οργανωμένο έγκλημα και καταστάσεις έκτακτης ανάγκης δημόσιας υγείας. Επίσης, «αιφνίδιες και μαζικές μετακινήσεις υπηκόων τρίτων χωρών μεταξύ κρατών μελών, όταν αυτές θέτουν ενδεχομένως σε κίνδυνο τη λειτουργία της απαλλαγμένης από εσωτερικούς συνοριακούς ελέγχους ζώνης Σένγκεν».
Στο πλαίσιο αυτό, ο πρόεδρος της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν ζήτησε σήμερα από τον υπουργό Εσωτερικών να «ενισχύσει τους ελέγχους στα σύνορα με την Ισπανία».
«Ωστόσο, δεν υπάρχει κοινό εσωτερικό σύνορο μεταξύ Ιταλίας και Ισπανίας, πόσο μάλλον μεταξύ Ισπανίας και Φινλανδίας», επισημαίνει η Μαρί-Λορ Μπαζιλιέν-Γκενς.
Τι λένε οι Βρυξέλλες
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν χαρακτήρισε τις εικόνες της Θέουτα «απαράδεκτες».
Ομως, η πρόταση της Τζόρτζια Μελόνι απορρίφθηκε κατηγορηματικά από τις Βρυξέλλες.
Απαντώντας σε ερώτημα του AFP, ευρωπαίος αξιωματούχος δήλωσε ότι «κατανοεί τις ανησυχίες ορισμένων κυβερνήσεων», αλλά διαβεβαίωσε πως προτεραιότητα αποτελεί πρωτίστως «η διασφάλιση της προστασίας των εξωτερικών συνόρων» της Ευρωπαϊκής Ενωσης.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση υπογραμμίζει ότι η κρίση αυτή αφορά ειδικά τον ισπανικό θύλακα της Θέουτα και ότι επιπλέον έλεγχοι είναι αναγκαίοι για την πρόσβαση στην ευρωπαϊκή ήπειρο, όπου καμία κίνηση δεν έχει ανιχνευθεί.
«Δεν είναι σαν να προσγειώθηκαν στην Ισπανία και να κυκλοφορούν ελεύθερα μέχρι την Γαλλία», τονίζει ο ευρωπαίος αξιωματούχος που δεν κατονομάζεται.
Πηγή: ΑΠΕ – ΜΠΕ
