Θρίλερ στο Ιράν: Κινητικότητα στις «κατεστραμμένες» πυρηνικές εγκαταστάσεις – Δορυφορικές εικόνες

Καθώς οι εντάσεις κλιμακώνονται λόγω της αιματηρής καταστολής των διαδηλώσεων στο Ιράν, δορυφορικές εικόνες δείχνουν δραστηριότητα σε δύο ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις που είχαν βομβαρδίσει πέρυσι το Ισραήλ και οι ΗΠΑ, γεγονός που ενδέχεται να αποτελεί ένδειξη ότι η Τεχεράνη επιχειρεί να αποκρύψει προσπάθειες διάσωσης τυχόν υλικών που έχουν απομείνει εκεί.

Οι εικόνες της εταιρείας Planet Labs PBC δείχνουν ότι έχουν κατασκευαστεί στέγες πάνω από δύο κατεστραμμένα κτίρια στις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ισφαχάν και της Νατάνζ, σύμφωνα με το Associated Press. Πρόκειται για την πρώτη σημαντική δραστηριότητα που καταγράφεται μέσω δορυφόρου στις πληγείσες πυρηνικές εγκαταστάσεις της χώρας, μετά τον 12ήμερο πόλεμο του Ισραήλ με το Ιράν τον Ιούνιο.

Τα συγκεκριμένα καλύμματα εμποδίζουν τους δορυφόρους να διακρίνουν τι συμβαίνει στο έδαφος, ο μόνος τρόπος με τον οποίο οι επιθεωρητές της Διεθνής Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας μπορούν να παρακολουθούν τις εγκαταστάσεις, καθώς το Ιράν έχει αποκλείσει την πρόσβαση.

Ο Αμερικανός πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ, έχει επανειλημμένα απαιτήσει από το Ιράν να διαπραγματευτεί μια συμφωνία για το πυρηνικό του πρόγραμμα, προκειμένου να αποτραπούν νέα αμερικανικά στρατιωτικά πλήγματα, με τα οποία έχει απειλήσει την Τεχεράνη για την καταστολή των διαδηλώσεων στη χώρα.

Οι ΗΠΑ έχουν μετακινήσει το αεροπλανοφόρο USS Abraham Lincoln καθώς και αρκετά αντιτορπιλικά κατευθυνόμενων πυραύλων στη Μέση Ανατολή, ωστόσο παραμένει ασαφές αν ο Τραμπ θα αποφασίσει τελικά να καταφύγει στη χρήση στρατιωτικής βίας. 

Τα νέα στέγαστρα δεν φαίνεται να αποτελούν ένδειξη ότι έχει ξεκινήσει η ανασυγκρότηση στις βαριά κατεστραμμένες εγκαταστάσεις, σύμφωνα με ειδικούς που εξέτασαν τα σημεία. Αντίθετα, εκτιμάται ότι εντάσσονται στις προσπάθειες του Ιράν «να αξιολογήσει αν βασικά περιουσιακά στοιχεία, όπως περιορισμένα αποθέματα ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού, επέζησαν από τα πλήγματα», δήλωσε η Andrea Stricker, αναλύτρια για το Ιράν στο Foundation for Defense of Democracies, στο οποίο η Τεχεράνη έχει επιβάλλει κυρώσεις.

«Θέλουν να αποκτήσουν πρόσβαση σε όποια στοιχεία υπάρχουν, χωρίς το Ισραήλ ή οι Ηνωμένες Πολιτείες να δουν τι έχει επιβιώσει», πρόσθεσε.

Ισφαχάν και Νατάνζ, δύο από τις βασικές πυρηνικές εγκαταστάσεις 

Πριν από την έναρξη του 12ήμερου πολέμου του Ισραήλ με το Ιράν τον Ιούνιο, η Ισλαμική Δημοκρατία διέθετε τρεις μεγάλες πυρηνικές εγκαταστάσεις που συνδέονταν με το πυρηνικό της πρόγραμμα. Το Ιράν υποστηρίζει εδώ και χρόνια ότι το πρόγραμμα αυτό έχει αποκλειστικά ειρηνικό χαρακτήρα.

Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν απειλήσει ότι η χώρα θα μπορούσε να επιδιώξει την κατασκευή πυρηνικού όπλου. Η Δύση και η Διεθνής Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας εκτιμούν ότι το Ιράν διέθετε οργανωμένο πρόγραμμα πυρηνικών όπλων έως το 2003.

Η εγκατάσταση της Νατάνζ, περίπου 220 χιλιόμετρα νότια της πρωτεύουσας, αποτελείται από ένα σύμπλεγμα υπέργειων και υπόγειων εργαστηρίων, όπου πραγματοποιούνταν το μεγαλύτερο μέρος του εμπλουτισμού ουρανίου του Ιράν.

Πριν από τον πόλεμο, η Διεθνής Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας είχε αναφέρει ότι το Ιράν χρησιμοποιούσε στη Νατάνζ προηγμένους φυγοκεντρητές για τον εμπλουτισμό ουρανίου έως και 60%, πολύ κοντά στα επίπεδα οπλικού βαθμού του 90%. Εκτιμάται ότι μέρος του υλικού βρισκόταν στις εγκαταστάσεις όταν ολόκληρο το συγκρότημα δέχθηκε επίθεση.

Η εγκατάσταση έξω από την πόλη του Ισφαχάν ήταν κυρίως γνωστή για την παραγωγή του αερίου ουρανίου που τροφοδοτεί τους φυγοκεντρητές, όπου το υλικό περιστρέφεται και καθαρίζεται.

Ένας τρίτος χώρος, το Φορντό, περίπου 95 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά της πρωτεύουσας, φιλοξενούσε μια ιδιαίτερα οχυρωμένη εγκατάσταση εμπλουτισμού κάτω από βουνό.

Κατά τον περσινό πόλεμο, το Ισραήλ έπληξε πρώτο τις εγκαταστάσεις, ενώ ακολούθησαν αμερικανικά πλήγματα με διατρητικές βόμβες καταφυγίων και πυραύλους κρουζ Tomahawk. Τα αμερικανικά πλήγματα «υποβάθμισαν σημαντικά το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν», σύμφωνα με τη Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας του Λευκού Οίκου που δημοσιεύθηκε τον Νοέμβριο, αν και τα δημόσια στοιχεία για το εύρος των ζημιών παραμένουν περιορισμένα.

Το Ιράν δεν έχει επιτρέψει από τότε σε επιθεωρητές της IAEA να επισκεφθούν τις εγκαταστάσεις.

Στέγαστρα στη Νατάνζ και το Ισφαχάν

Το κύριο υπέργειο κτίριο εμπλουτισμού στη Νατάνζ ήταν γνωστό ως Pilot Fuel Enrichment Plant. Το Ισραήλ έπληξε το κτίριο στις 13 Ιουνίου, αφήνοντάς το «λειτουργικά κατεστραμμένο» και προκαλώντας «σοβαρές ζημιές» στις υπόγειες αίθουσες όπου βρίσκονταν συστοιχίες φυγοκεντρητών, όπως είχε δηλώσει τότε ο γενικός διευθυντής της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας, Ραφαέλ Γκρόσι. Ακολούθησε το αμερικανικό πλήγμα στις 22 Ιουνίου, το οποίο έπληξε τις υπόγειες εγκαταστάσεις της Νατάνζ με διατρητικές βόμβες καταφυγίων, πιθανότατα καταστρέφοντας ό,τι είχε απομείνει.

Εικόνες της Planet Labs PBC δείχνουν ότι το Ιράν άρχισε τον Δεκέμβριο να κατασκευάζει στέγαστρο πάνω από την κατεστραμμένη εγκατάσταση και ολοκλήρωσε τις εργασίες έως το τέλος του μήνα. Η Τεχεράνη δεν έχει προβεί σε δημόσια τοποθέτηση για τις εργασίες αυτές. Το ηλεκτρικό σύστημα της Νατάνζ φαίνεται να παραμένει κατεστραμμένο.

Παράλληλα, το Ιράν φαίνεται να συνεχίζει εργασίες εκσκαφής που ξεκίνησε το 2023 στο Kūh-e Kolang Gaz Lā, λίγες εκατοντάδες μέτρα νότια της περιμετρικής περίφραξης του συγκροτήματος της Νατάνζ. Δορυφορικές εικόνες δείχνουν σωρούς χώματος από τις εκσκαφές να αυξάνονται σε μέγεθος, γεγονός που ενισχύει τις εκτιμήσεις ότι κατασκευάζεται εκεί νέα υπόγεια πυρηνική εγκατάσταση.

Στο Ισφαχάν, το Ιράν ξεκίνησε την κατασκευή αντίστοιχου στεγάστρου πάνω από ένα κτίριο κοντά στη βορειοανατολική γωνία της εγκατάστασης, ολοκληρώνοντας τις εργασίες στις αρχές Ιανουαρίου. Η ακριβής λειτουργία του κτιρίου δεν είναι δημόσια γνωστή, αν και τότε ο ισραηλινός στρατός είχε αναφέρει ότι τα πλήγματα στο Ισφαχάν στόχευαν εγκαταστάσεις που συνδέονται με την κατασκευή φυγοκεντρητών. 

Στο μεταξύ, δορυφορικές εικόνες δείχνουν ότι δύο σήραγγες σε βουνό κοντά στην εγκατάσταση του Ισφαχάν έχουν γεμίσει με χώμα, ένα μέτρο προστασίας από πυραυλικά πλήγματα, το οποίο το Ιράν είχε εφαρμόσει και λίγο πριν από τον πόλεμο του Ιουνίου. Μια τρίτη σήραγγα φαίνεται να έχει καθαριστεί από τα μπάζα, ενώ κοντά στην είσοδό της έχουν κατασκευαστεί νέοι τοίχοι, προφανώς ως πρόσθετο μέτρο ασφαλείας.

Η Σάρα Μπούρκχαρντ, ανώτερη ερευνήτρια στο Institute for Science and International Security, που παρακολουθεί επί χρόνια τις ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις, δήλωσε ότι τα στέγαστρα φαίνεται να αποτελούν μέρος μιας επιχείρησης «ανάκτησης όποιων στοιχείων έχουν απομείνει, χωρίς να γίνεται γνωστό τι ακριβώς απομακρύνεται από εκεί».

Στο ίδιο μήκος κύματος, ο Σιν Ο΄Κόνορ, ειδικός στην εταιρεία ανοικτών πηγών πληροφοριών Janes, συμφώνησε ότι ο στόχος πιθανότατα είναι «η απόκρυψη δραστηριότητας, και όχι η επισκευή ή η ανακατασκευή μιας εγκατάστασης για μελλοντική χρήση».

Συνεχίζονται και άλλες εργασίες στο Ιράν

Από το τέλος του πολέμου, το Ιράν έχει κινηθεί για την ανασυγκρότηση του προγράμματος βαλλιστικών πυραύλων, ανακατασκευάζοντας εγκαταστάσεις που συνδέονται με αυτό, σύμφωνα με προγενέστερα ρεπορτάζ του AP. Στις εργασίες αυτές περιλαμβάνεται και δραστηριότητα στο στρατιωτικό συγκρότημα Παρτσίν, νοτιοανατολικά της Τεχεράνης.

Τις τελευταίες εβδομάδες, το Ιράν εργάζεται για την αποκατάσταση εγκατάστασης στο Παρτσίν που το Institute for Science and International Security έχει ταυτοποιήσει ως «Taleghan 2». Η εγκατάσταση αυτή είχε καταστραφεί από ισραηλινό αεροπορικό πλήγμα τον Οκτώβριο του 2024.

Σύμφωνα με το ινστιτούτο, αρχείο ιρανικών πυρηνικών δεδομένων που είχε κατασχεθεί νωρίτερα από το Ισραήλ ταυτοποιούσε το κτίριο ως χώρο που φιλοξενούσε θάλαμο εκρήξεων και ειδικό σύστημα ακτίνων Χ για τη μελέτη δοκιμών εκρηκτικών. Τέτοιες δοκιμές θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν σε έρευνα για τη συμπίεση πυρήνα ουρανίου με εκρηκτικά, μια διαδικασία απαραίτητη για πυρηνικό όπλο τύπου έκρηξης (implosion).

Δορυφορικές φωτογραφίες δείχνουν ότι τους τελευταίους μήνες πραγματοποιούνται κατασκευαστικές εργασίες στο «Taleghan 2». Τις εργασίες αυτές έχουν επίσης επισημάνει η εταιρεία ανοικτών πηγών πληροφοριών Janes, καθώς και το ίδιο το ινστιτούτο.

«Η ανασυγκρότηση αυτή έγινε πολύ γρήγορα», δήλωσε ο Λούις Σμαρτ, αναλυτής της Janes που μελετά το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα. «Η εγκατάσταση επεκτείνεται, πιθανόν ώστε να καταστεί πιο ανθεκτική σε επιθέσεις διείσδυσης και βομβαρδισμούς. Τοποθετείται ένας σχετικά μεγάλος θάλαμος περιορισμού, ο οποίος θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για δοκιμές ισχυρών εκρηκτικών».
 

Πηγή: skai.gr