Θολό είναι το τοπίο σχετικά με τις διαπραγματεύσεις μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν για τον τερματισμό του πολέμου, με την Τεχεράνη να διαψεύδει ότι κάθεται στο τραπέζι και τον Τραμπ να επιμένει ότι είναι σε εξέλιξη διπλωματική διαδικασία.
Τι συμβαίνει στα παρασκήνια; Πρέπει να πιστέψουμε ότι η ειρήνη στον Κόλπο είναι προ των πυλών; Ή μήπως και οι δύο πλευρές προετοιμάζονται για έναν δαπανηρό και μακροχρόνιο πόλεμο που θα διατηρήσει τις τιμές της ενέργειας σε υψηλά επίπεδα, επηρεάζοντας ολόκληρο τον κόσμο και κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού;
Σύμφωνα με το BBC, ΗΠΑ και Ιράν σίγουρα ανταλλάσσονται μηνύματα αλλά έμμεσα, μέσω διαμεσολαβητών όπως το Πακιστάν, που έχει καλές σχέσεις και με τις δύο κυβερνήσεις.
Αυτό, φυσικά, δεν είναι το ίδιο με το να διεξάγονται «διαπραγματεύσεις», κάτι που εξηγεί γιατί και ο εκπρόσωπος του ιρανικού στρατού το αρνήθηκε κατηγορηματικά. Υπάρχουν έμμεσες επαφές και κανάλια επικοινωνίας μεταξύ των δύο πλευρών, ωστόσο είναι μακρύς ο δρόμος για μια συμφωνία.
Τα σημάδια δείχνουν πως η κατάσταση δεν διαφέρει πολύ από το αδιέξοδο που υπάρχει στις διαπραγματεύσεις μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας. Και σε αυτή την περίπτωση και οι δύο πλευρές λένε πως θέλουν να τελειώσει ο πόλεμος, αλλά με τους δικούς τους όρους, οι οποίοι εξακολουθούν να απέχουν πολύ από αυτά που μπορεί να αποδεχτεί η άλλη πλευρά.
Τι θέλουν ΗΠΑ και Ισραήλ
Όταν ξέσπασε ο πόλεμος στο Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, Ουάσινγκτον και Ιερουσαλήμ ήλπιζαν πως η στρατιωτική υπεροχή τους θα οδηγούσε στην αναπόφευκτη κατάρρευση της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Ακόμη, θεωρούσαν πως το Ιράν, που ήδη βρίσκεται σε δεινή οικονομική κατάσταση, θα γονατίσει και θα αποδεχτεί μια ειρήνη με τους όρους των ΗΠΑ.
Αυτό όμως δεν συνέβη και δεν είναι βέβαιο πως ΗΠΑ και Ισραήλ θα επιτύχουν τους στόχους τους καθώς κάθε μέρα που περνά και το ιρανικό καθεστώς επιβιώνει και αισθάνεται όλο και πιο αισιόδοξο.
Στο αμερικανικό σχέδιο 15 σημείων, που δημοσίευσε το ισραηλινό τηλεοπτικό δίκτυο Channel 12, περιλαμβάνεται ο τερματισμός του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, ο τερματισμό του προγράμματος βαλλιστικών πυραύλων του, καθώς και ο τερματισμό της υποστήριξης του Ιράν προς «παραστρατιωτικές ομάδες» όπως οι Χούθι στη Υεμένη και η Χεζμπολάχ στο Λίβανο.
Σε αντάλλαγμα, το Ιράν θα λάβει ελάφρυνση των κυρώσεων και κάποιο βαθμό συνδιαχείρισης του Στενού του Ορμούζ.
Τι θέλει το Ιράν
Αρχικά, το Ιράν απέρριψε κατηγορηματικά το αμερικανικό σχέδιο 15 σημείων, χαρακτηρίζοντάς το «υπερβολικό». Έπειτα, ο υπουργός Εξωτερικών της χώρας, Αμπάς Αραγτσί, ήταν λιγότερο σαφής στις δηλώσεις του. Ανέφερε στην κρατική τηλεόραση ότι «ορισμένες ιδέες» είχαν προταθεί στους ανώτατους ηγέτες της χώρας, και «εάν χρειαστεί να ληφθεί μια θέση, αυτή σίγουρα θα καθοριστεί».
Αντίθετα, τα κρατικά μέσα ενημέρωσης της χώρας έχουν θέσει πέντε προϋποθέσεις για τον τερματισμό του πολέμου, οι οποίες περιλαμβάνουν την καταβολή πολεμικών αποζημιώσεων, τη διεθνή αναγνώριση του «κυριαρχικού δικαιώματος του Ιράν να ασκεί εξουσία επί του Στενού του Ορμούζ» και την εγγύηση ότι η χώρα δεν θα δεχτεί ξανά επίθεση.
Τι θέλουν τα κράτη του Κόλπου
Από την άλλη, οι χώρες του Κόλπου που εμπλέκονται έμμεσα στον πόλεμο είναι απαγοητευμένες από τις εξελίξεις. Μπορεί να μην έτρεφαν ιδιαίτερη συμπάθεια για το καθεστώς του Ιράν ωστόσο, είχαν καταλήξει σε μια ασταθή συνύπαρξη μαζί του, πριν ξεκινήσει η σύγκρουση.
Τώρα παρακολουθούν με τρόμο την κατάσταση, καθώς οι ΗΠΑ έκαναν ό,τι μπορούσαν σε αυτόν τον πόλεμο και απέτυχαν να ανατρέψουν το ιρανικό καθεστώς, αφήνοντάς το πληγωμένο αλλά οργισμένο, με αποτέλεσμα το Ιράν να επιτίθεται στους γείτονές του με drones και πυραύλους.
Προς μεγάλη απογοήτευση της Ουάσιγκτον και της κεντρικής διοίκησης των ΗΠΑ (Centcom), το Ιράν βρίσκεται πλέον σε στρατηγικά πολύ ισχυρότερη θέση από ό,τι πριν από ένα μήνα, καθώς κατάφερε να ασκήσει de facto έλεγχο στο Στενό του Ορμούζ.
Αυτό παρέχει στην Τεχεράνη τεράστια διαπραγματευτική δύναμη στην παγκόσμια αγορά ενέργειας, και γνωρίζουν πως η διεθνής πίεση που ασκείται στον Ντόναλντ Τραμπ για να τερματίσει αυτόν τον πόλεμο θα περιορίσει τις επιλογές του.
Ιδανικά, τα κράτη του Κόλπου θα ήθελαν τα πράγματα να επανέλθουν στην πρότερη κατάσταση, όπως ήταν πριν από έναν μήνα, όμως έχουν συμβεί τόσο πολλά που το Ιράν δεν δείχνει σημάδια υποχώρησης.
Οι επιλογές του Τραμπ ενδέχεται να πολλαπλασιαστούν με την άφιξη περίπου 5.000 πεζοναυτών ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή, μαζί με αλεξιπτωτιστές της 82ης Αερομεταφερόμενης Μεραρχίας των ΗΠΑ – αλλά υπάρχουν και κίνδυνοι.
Είναι αρκετές οι τοποθεσίες στις οποίες θα μπορούσαν να αναπτυχθούν: από τον τερματικό σταθμό εξαγωγής πετρελαίου του Ιράν στο νησί Χαργκ, μέχρι τις ακτές του Ιράν στην επαρχία Χορμοζγκάν, και το στενό Μπαμπ Ελ Μαντέμπ στη νότια είσοδο της Ερυθράς Θάλασσας. Ή η αποστολή των πεζοναυτών μπορεί απλά να αποσκοπεί στο να ασκηθεί μεγαλύτερη πίεση στις διαπραγματεύσεις με την Τεχεράνη.
Το βέβαιο είναι πως κάθε χερσαία επιχείρηση ενέχει μεγάλο κίνδυνο απωλειών για τις ΗΠΑ και κινδυνεύει να εμπλέξει τη χώρα σε μια χειρότερη σύγκρουση. Επίσης, η συνεχιζόμενη επιβίωση του καθεστώτος της Ισλαμικής Δημοκρατίας έχει ενθαρρύνει τα μέλη του, οι οποίοι έχουν και τον χρόνο και τη γεωγραφική θέση με το μέρος τους.
Όπως σημειώνει το BBC, το συμπέρασμα είναι πως όσο ο Λευκός Οίκος διαμηνύει πως το Ιράν αναζητά απεγνωσμένα μια συμφωνία, τόσο λιγότερο διατεθειμένη είναι η Τεχεράνη να τη συνάψει.
Διαβάστε εδώ όλες τις εξελίξεις για τη Μέση Ανατολή.
Επιμέλεια: Αναστασία Κιτσικώστα
Πηγή: skai.gr
