Ο Jules Evans, σήμερα πανεπιστημιακός ερευνητής, είχε μια ενδιαφέρουσα εμπειρία όταν πήρε για πρώτη φορά LSD, καθαρά για ψυχαγωγικούς λόγους, σε ηλικία 18 ετών. Το «ταξίδι» τον έστειλε σε αυτό που ο ίδιος περιγράφει ως μια «παραληρηματική» κατάσταση.
«Πίστευα ότι όλοι μιλούσαν για μένα, με επέκριναν, με έκριναν. Νόμιζα ότι έχω καταστρέψει μόνιμα τον εαυτό μου. Ότι έχω χάσει οριστικά το μυαλό μου. Ήταν η πιο τρομακτική εμπειρία της ζωής μου».
Σήμερα είναι διευθυντής του Challenging Psychedelic Experiences Project, που βοηθά ανθρώπους οι οποίοι αντιμετωπίζουν δυσκολίες μετά τη χρήση ψυχεδελικών. Λέει ότι για χρόνια μετά τη δική του εμπειρία ένιωθε κοινωνικό άγχος και υπέφερε από κρίσεις πανικού, ενώ διαγνώστηκε και με μετατραυματική διαταραχή στρες.
ΆλλαΣχετικά άρθρα
Η Larissa Hope από την πλευρά της, πιστεύει ακράδαντα ότι η ψιλοκυβίνη, το δραστικό συστατικό των «μαγικών μανιταριών», τη βοήθησε ουσιαστικά στην ανάρρωσή της από την κατάθλιψη.
Όταν ήταν 17 ετών και ξεκινούσε την καριέρα της ως ηθοποιός, επιλέχθηκε για τη τηλεοπτική σειρά Skins. Ωστόσο, η ξαφνική αναγνωρισιμότητα έφερε στην επιφάνεια ένα τραύμα που μέχρι τότε παρέμενε θαμμένο. Τα αντικαταθλιπτικά δεν της φάνηκαν αποτελεσματικά, όμως μια μικρή δόση ψιλοκυβίνης, την οποία έλαβε υπό κλινική επίβλεψη, αποτέλεσε σημείο καμπής.
«Όταν το βίωσα, ξέσπασα σε κλάματα», λέει σήμερα.
«Ήταν η πρώτη φορά στη ζωή μου που ένιωσα ένα αίσθημα του ανήκειν και ασφάλειας μέσα στο ίδιο μου το σώμα. Έλεγα συνέχεια: Είμαι σπίτι, είμαι σπίτι.»
Σήμερα, σχεδόν 20 χρόνια μετά, η Larissa υποστηρίζει ότι αυτή η εμπειρία, σε συνδυασμό με την ψυχοθεραπεία, τη βοήθησε να αντιμετωπίσει τα αυτοκτονικά της συναισθήματα.
Αυτές οι δύο εντελώς διαφορετικές εμπειρίες βρίσκονται στον πυρήνα ενός διλήμματος που αντιμετωπίζουν σήμερα γιατροί, ρυθμιστικές αρχές και πολιτικοί:
Θα έπρεπε οι γιατροί να επιτρέπεται να συνταγογραφούν θεραπείες που περιλαμβάνουν τη χρήση μαγικών μανιταριών και άλλων δυνητικά χρήσιμων ψυχεδελικών ουσιών;
Μαγικά μανιτάρια και κατάθλιψη
Το ερώτημα έχει έρθει στο προσκήνιο λόγω μιας σειράς νέων μελετών που υποδηλώνουν ότι τα ψυχεδελικά φάρμακα θα μπορούσαν να βοηθήσουν στη θεραπεία της κατάθλιψης, της ιδεοψυχαναγκαστικής διαταραχής, της PTSD, του τραύματος και εξαρτήσεων όπως το αλκοόλ και ο τζόγος.
Η χρήση ψυχεδελικής ιατρικής είναι προς το παρόν παράνομη, εκτός εάν γίνεται στο πλαίσιο εγκεκριμένης έρευνας ή κλινικών δοκιμών. Ωστόσο, από το 2022, περισσότερες από 20 τέτοιες δοκιμές έχουν εξετάσει διαφορετικά ψυχεδελικά φάρμακα για παθήσεις όπως η κατάθλιψη, η PTSD και ο εθισμός. Τα αποτελέσματα πολλών από αυτές τις μελέτες δείχνουν ότι οι θεραπείες μπορούν να βοηθήσουν, ενώ άλλες παρουσιάζουν μικτά ή ασαφή αποτελέσματα. Μόνο λίγες μέχρι στιγμής δεν έχουν δείξει σαφές όφελος στα βασικά τους κριτήρια.
Τα αποτελέσματα μίας από τις μεγαλύτερες κλινικές δοκιμές για τη χρήση ψιλοκυβίνης, από τη βρετανική βιοτεχνολογική εταιρεία Compass Pathways, αναμένονται αργότερα μέσα στη χρονιά. Η ρυθμιστική αρχή φαρμάκων του Ηνωμένου Βασιλείου αναμένει αυτά τα δεδομένα καθώς εξετάζει το ενδεχόμενο χαλάρωσης των αυστηρών περιορισμών, ώστε να επιτραπεί η χρήση του ψυχεδελικού φαρμάκου εκτός ερευνητικών πλαισίων.
Ο καθηγητής Oliver Howes, πρόεδρος της Επιτροπής Ψυχοφαρμακολογίας του Βασιλικού Κολλεγίου Ψυχιάτρων, εμφανίζεται αισιόδοξος. Θεωρεί τα ψυχεδελικά μια πολλά υποσχόμενη νέα θεραπευτική επιλογή για ψυχιατρικές διαταραχές ακόμη και για ασθενείς του NHS.
«Ένα από τα βασικά μηνύματα είναι ότι το χρειαζόμαστε απεγνωσμένα, περισσότερες και καλύτερες θεραπείες για τις ψυχικές διαταραχές.
Αυτές οι θεραπείες είναι πραγματικά ενδιαφέρουσες, επειδή έχουν δείξει υποσχόμενα αποτελέσματα σε μικρής κλίμακας μελέτες και έχουν τη δυνατότητα να δρουν πιο γρήγορα.»
Ωστόσο, τονίζει την ανάγκη προσοχής: «Είναι εξαιρετικά σημαντικό να έχουμε αποδείξεις και να μην υπερβάλλουμε για τα πιθανά οφέλη.»
Άλλοι επίσης προειδοποιούν για κινδύνους. Έκθεση του Βασιλικού Κολλεγίου Ψυχιάτρων, που δημοσιεύθηκε τον Σεπτέμβριο του 2025, επισήμανε τους πιθανούς κινδύνους των ψυχεδελικών, ενώ οι γιατροί υπογραμμίζουν ότι η χρήση ψυχεδελικών δεν είναι μόνο παράνομη αλλά μπορεί και να είναι επιβλαβής.
Ταχύτερη δράση, λιγότερες παρενέργειες;
Η χρήση ουσιών είναι τόσο παλιά όσο και ο ίδιος ο πολιτισμός. Τα μαγικά μανιτάρια, το όπιο και η κάνναβη χρησιμοποιούνται εδώ και αιώνες τόσο για ψυχαγωγία όσο και για τελετουργίες.
Τη δεκαετία του 1960 και 1970, το LSD γνωστό και ως “acid”, χρησιμοποιήθηκε από το αντικουλτουρικό κίνημα, με τον ψυχολόγο του Χάρβαρντ Timothy Leary να προτρέπει τους νέους να «ανοίξουν το μυαλό τους, να συντονιστούν και να αποσυρθούν».
Ωστόσο, σύντομα αυτά τα ναρκωτικά συνδέθηκαν με κοινωνικές αναταραχές και ηθική παρακμή. Μέχρι να απαγορευτούν στα τέλη της δεκαετίας του 1960 και στις αρχές του 1970, επιβλήθηκαν αυστηροί περιορισμοί και στην επιστημονική έρευνα. Μια σειρά πρωτοποριακών επιστημονικών εξελίξεων τη δεκαετία του 2010 από τον καθηγητή David Nutt και την ομάδα του στο Imperial College London άρχισαν να αλλάζουν αυτή την πορεία.
Επακόλουθες κλινικές δοκιμές σε ασθενείς με κατάθλιψη έδειξαν ότι η ψιλοκυβίνη ήταν τουλάχιστον εξίσου αποτελεσματική με τα συμβατικά αντικαταθλιπτικά, με λιγότερες παρενέργειες. Ένα ακόμα μεγάλο πλεονέκτημα, σύμφωνα με τον καθηγητή Nutt, ήταν η ταχύτητα δράσης.
«Σκεφτήκαμε ότι αντί να περιμένουμε οκτώ εβδομάδες για να σβήσουν τα αντικαταθλιπτικά το τμήμα του εγκεφάλου που σχετίζεται με την κατάθλιψη, ίσως η ψιλοκυβίνη να μπορεί να το κάνει μέσα σε λίγα λεπτά.»
Η άποψη αυτή, αν και επιστημονικά ελπιδοφόρα, δεν είναι καθολικά αποδεκτή.
Ο καθηγητής Nutt είναι σεβαστός επιστήμονας, αλλά οι δηλώσεις του έχουν προκαλέσει αντιδράσεις. Το 2009 αποπέμφθηκε από τη θέση του προέδρου της κυβερνητικής επιτροπής για τα ναρκωτικά, έπειτα από σχόλια όπως ότι «δεν υπάρχει μεγάλη διαφορά» μεταξύ της βλάβης που προκαλεί η ιππασία και το ecstasy.
Πρέπει όντως να είναι διαθέσιμα στο Εθνικό Σύστημα Υγείας της Αγγλίας;
Στο University College London, ο νευροεπιστήμονας Dr Ravi Das προσπαθεί να κατανοήσει γιατί κάποιες συνήθειες εξελίσσονται σε εθισμούς ενώ άλλες εξαφανίζονται. Πιστεύει ότι τα ψυχεδελικά μπορεί να βοηθήσουν στην απάντηση αυτού του ερωτήματος.
Η μελέτη που ηγείται στρατολογεί βαρείς πότες για να εξετάσει αν η διμεθυλοτρυπταμίνη, ένα βραχείας δράσης ψυχεδελικό, μπορεί να στοχεύσει τα συστήματα μνήμης και μάθησης του εγκεφάλου.
«Κάθε φορά που κάποιος πίνει, όπως το σκυλί του Παβλόφ, μαθαίνει να συνδέει περιβαλλοντικά ερεθίσματα με την ανταμοιβή του αλκοόλ», εξηγεί. «Εξετάζουμε αν ορισμένα φάρμακα, όπως τα ψυχεδελικά, μπορούν να διαλύσουν αυτούς τους συσχετισμούς.»
Η μελέτη βρίσκεται σε πολύ πρώιμο στάδιο, αλλά εάν επιτύχει, στόχος είναι να προσφερθεί ως θεραπεία μέσω του NHS, με την απαραίτητη ρυθμιστική έγκριση.
«Αν οι ψυχεδελικές θεραπείες αποδειχθούν ασφαλείς και πιο αποτελεσματικές από τις υπάρχουσες, θα ήθελα να είναι προσβάσιμες μέσω του NHS, και όχι μόνο για τους προνομιούχους που μπορούν να τις πληρώσουν ιδιωτικά.»
Κίνδυνοι και ηθικά διλήμματα
Άλλες ψυχεδελικές ουσίες, όπως το DMT, το LSD, η ψιλοκυβίνη και το MDMA, θεωρούνται σήμερα ότι δεν έχουν αναγνωρισμένη ιατρική χρήση και επιτρέπονται μόνο για έρευνα, υπό αυστηρές άδειες.
Οι γιατροί προειδοποιούν ότι οι θεραπείες αυτές δεν πρέπει να εφαρμόζονται εκτός αυστηρά ελεγχόμενων πλαισίων. Στοιχεία δείχνουν ότι:
52% των τακτικών χρηστών έχουν βιώσει έντονα δύσκολη εμπειρία
39% τη χαρακτήρισαν μία από τις πέντε πιο δύσκολες στιγμές της ζωής τους
6,7% σκέφτηκαν να βλάψουν τον εαυτό τους ή άλλους
8,9% ένιωσαν λειτουργικά «εξασθενημένοι» για πάνω από μία ημέρα
Κάποιοι χρειάστηκαν ιατρική ή ψυχιατρική βοήθεια και ένιωθαν χειρότερα για εβδομάδες, μήνες ή και χρόνια.
Ο Evans τονίζει: «Θα ήθελα οι γιατροί και οι ρυθμιστικές αρχές να γνωρίζουν περισσότερα για αυτές τις ανεπιθύμητες επιδράσεις και πώς οι άνθρωποι μπορούν να αναρρώσουν, πριν δηλώσουν ότι αυτές οι θεραπείες είναι ασφαλείς. Οι άνθρωποι υποφέρουν και αυτό αποτελεί ηθική αποτυχία»
Η αγγλική κυβέρνηση έχει δεσμευτεί να χαλαρώσει ορισμένες διαδικασίες αδειοδότησης για εγκεκριμένες κλινικές δοκιμές, αλλά πολλοί επιστήμονες θεωρούν ότι η πρόοδος είναι υπερβολικά αργή.
Πηγή: skai.gr
