Το κλίμα έμεινε στα εκλογικά αζήτητα

Μπορεί τη χρονιά που πέρασε (και) οι Γερμανοί να άκουγαν κάθε μήνα ότι αυτός υπήρξε ο θερμότερος στην ιστορία από τότε που υπάρχουν τα σχετικά στοιχεία και μετρήσεις, κάτι που τελικά ίσχυσε και για ολόκληρο το 2024 και για τον Ιανουάριο του 2025. Μπορεί η κοινοβουλευτική περίοδος που ολοκληρώθηκε να στιγματίστηκε από μεγάλες περιόδους ανομβρίας, που τις διαδέχτηκαν στη συνέχεια καταστροφικές πλημμύρες, αλλά το θέμα της κλιματικής κρίσης και της υπερθέρμανσης του πλανήτη έχει λάμψει από αυτόν τον προεκλογικό αγώνα μόνο διά της απουσίας του. Και αρκετές φορές αναφέρεται και με αρνητικό πρόσημο.

Το… ξέχασαν Σολτς και Μερτς

Το παράδοξο είναι ότι ένα όχι αμελητέο κομμάτι των πολιτών συνεχίζει να το θεωρεί σημαντικό, ειδικά στις τάξεις των νεότερων ψηφοφόρων, αλλά τα δύο μεγάλα θέματα «μεταναστευτικό» και «οικονομική κρίση» έχουν εκτοπίσει πλήρως το κλίμα από την ατζέντα. Και το κίνημα των ακτιβιστών έχει χάσει την ορμή που είχε άλλοτε, ενώ κάποιες ακραίες εκδοχές του έχουν αφήσει αρνητικές εντυπώσεις σε μερίδα της κοινής γνώμης.

Για παράδειγμα, το θέμα αγνοήθηκε παντελώς στην τηλεοπτική μονομαχία των Όλαφ Σολτς και Φρίντριχ Μερτς. Θα μπορούσε να πει κανείς ότι είναι και αυτή μια έμμεση νίκη της Ακροδεξιάς, αφού για παράδειγμα η Εναλλακτική για τη Γερμανία, όπως και τα περισσότερα συγγενικά της κόμματα ανά τον πλανήτη, ουσιαστικά αρνούνται το πρόβλημα και το θεωρούν δημιούργημα των ΜΜΕ και κάποιων συνωμοσιολόγων.

Σύμφωνα με κάποιους επικοινωνιολόγους, τα επιτελεία των κομμάτων και οι σύμβουλοί τους κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι «με το κλίμα δεν κερδίζεις εκλογές» και τους πρότειναν να επικεντρωθούν σε θέματα που έχουν μεγαλύτερη επικαιρότητα, προκαλούν αμεσότερη συναισθηματική φόρτιση και προσφέρονται για απλή και εύπεπτη συνθηματολογία. Το ζήτημα του ασύλου και της ασφάλειας των συνόρων είναι μια τέτοια χαρακτηριστική περίπτωση, που κεντρίζει φοβικά ένστικτα και προκαλεί ενδιαφέρον, αφού έχει κυριαρχήσει εδώ και χρόνια στον δημόσιο διάλογο.

Το κλίμα είναι… ακριβό

Το ίδιο ισχύει και για το ζήτημα της ακρίβειας ή την απειλή της ανεργίας. Κάτι που έχει καταφέρει σε μεγάλο κομμάτι η ομάδα των αρνητών της κλιματικής κρίσης είναι να φορτώσει στην πράσινη συμφωνία άλλα προβλήματα, όπως για παράδειγμα την ενεργειακή κρίση και τη συνολικότερη άνοδο του κόστους ζωής. Προτείνει έτσι απλοϊκές απαντήσεις στο κεντρικό πρόβλημα της καθημερινότητας των Γερμανών την τελευταία τριετία.

Στη συνείδηση μεγάλης μερίδας της κοινής γνώμης η ενεργειακή μετάβαση έχει αποκτήσει αρνητικό πρόσημο και σε αυτό έχουν συμβάλει και πολιτικοί της συντηρητικής παράταξης, που συχνά φλερτάρουν δημόσια με την ιδέα για την επιστροφή σε παλαιότερες λύσεις, όπως η επανεκκίνηση των πυρηνικών εργοστασίων ή η μετάθεση της απαγόρευσης πώλησης οχημάτων με κινητήρες εσωτερικής καύσης πολύ μετά το 2035.

Οι άπιαστοι στόχοι

Ο φιλελεύθερος Κρίστιαν Λίντνερ με τεράστια άνεση επιχειρηματολογεί εσχάτως υπέρ της μετάθεσης κάποιων κλιματικών στόχων για περίπου μια δεκαετία, αφού έτσι κι αλλιώς «δεν είναι δυνατόν να επιτευχθούν». Άλλοι πάλι ισχυρίζονται ότι δεν μπορεί οι Γερμανοί να είναι τα κορόιδα που πληρώνουν για το κλίμα, όταν μεγάλες χώρες, όπως οι ΗΠΑ, αναθεωρούν πράσινες αποφάσεις και πολιτικές.

Η γνωστή ακτιβίστρια Λουίζα Νόιμπαουερ μάταια προσπαθούσε να εξηγήσει πρόσφατα ότι το κόστος της κλιματικής καταστροφής μπορεί να είναι πολύ υψηλότερο σε βάθος χρόνου, υπενθυμίζοντας για παράδειγμα ότι οι φονικές ζημιές του 2021 στην κοιλάδα του Αρ, στην κεντροδυτική Γερμανία, έκαναν έναν… λογαριασμό πάνω από 40 δισεκατομμύρια ευρώ.

Μη μου τα λες… μπερδεμένα

Η περίοδος πριν από τις εκλογές όμως, ειδικά αν, όπως στη συγκεκριμένη περίπτωση, πρόκειται για «βιαστικές» εκλογές, δεν προσφέρεται για διάλογο περίπλοκων θεμάτων και ανάλυση μακρών αλυσίδων αλληλεπίδρασης γεγονότων. Εδώ χρειάζεται το σύντομο σύνθημα, που θα ξυπνήσει το ενδιαφέρον στην εποχή των μέσων κοινωνικών δικτύωσης, με αλγόριθμους που είναι προγραμματισμένοι να δείχνουν προτίμηση στο γρήγορο και σύντομο μήνυμα.

Ο ρόλος των λόμπι

Ένας άλλος παράγοντας που δεν μπορεί να αγνοηθεί είναι το γεγονός ότι τα λόμπι της αυτοκινητοβιομηχανίας και της ενέργειας παραμένουν ισχυρά και κανένα κόμμα δεν θέλει να ανοίξει πόλεμο μαζί τους, ειδικά στην τελική ευθεία που κάθε ψήφος μετράει και κάθε χορηγία κάθε είδους είναι αποφασιστική.

Έτσι αυτό που απομένει είναι το κλίμα ως «σανίδα σωτηρίας», όταν τα ποσοστά δεν λένε να ανέβουν. Αυτό μοιάζει να αποφάσισε ο υπουργός Οικονομίας Ρόμπερτ Χάμπεκ, ο οποίος ως υπουργός Οικονομίας εγκαινίασε μια σειρά από τερματικούς σταθμούς για υγροποιημένο φυσικό αέριο, αλλά εδώ και κάποιες ημέρες, με αποκορύφωμα την τελευταία του ομιλία στη Βουλή πριν από το κλείσιμό της, επιδίδεται σε παθιασμένες εκκλήσεις για την πράσινη μετάβαση, επιδιώκοντας προφανώς να επαναπροσεγγίσει παραδοσιακούς ψηφοφόρους που απομακρύνθηκαν από το κόμμα του κατά τη διάρκεια της κυβερνητικής του θητείας. Το αν αυτή η μάλλον αργοπορημένη απόφαση μπορεί να φέρει καρπούς θα το γνωρίζουμε σε περίπου μια εβδομάδα.