Επί δεκαετίες, οι άνθρωποι σταματούσαν έξω από την οδό College Νο. 8, δίπλα στην πανεπιστημιούπολη του Winchester College στην Αγγλία.
Η μόνη λεπτομέρεια της πρόσοψης του βαμμένου τούβλινου κτιρίου που δείχνει τη σημασία του είναι μια οβάλ πλάκα πάνω από την πόρτα με τη φράση: «Σε αυτό το σπίτι η Τζέιν Όστεν έζησε τις τελευταίες μέρες της και πέθανε στις 18 Ιουλίου 1817». Αλλά για τους αφοσιωμένους θαυμαστές της αγαπημένης συγγραφέα και των έργων της, το σημείο αντιπροσωπεύει ίσως το πιο αινιγματικό κεφάλαιο της πολύ σύντομης ζωής της Όστεν, σύμφωνα με το CNN.
ΆλλαΣχετικά άρθρα
Η μυθιστοριογράφος και η αδερφή της, Κασσάνδρα Όστεν, έζησαν στον πρώτο όροφο του κτιρίου για οκτώ εβδομάδες, ενώ η Τζέιν αναζητούσε θεραπεία για μια ασθένεια που διήρκεσε σχεδόν ένα χρόνο και δεν είχε διευκρινιστεί. Αφού φαινόταν να βελτιώνεται κατά διαστήματα, η συγγραφέας πέθανε σε ηλικία μόλις 41 ετών χωρίς μέχρι σήμερα να έχει υπάρξει μια σαφής διάγνωση. Καθώς πλησιάζει η 250ή επέτειος από τη γέννησή της στις 16 Δεκεμβρίου, οι μελετητές εξακολουθούν να ασχολούνται με την αιτία του θανάτου της, προσπαθώντας να συνθέσουν την εικόνα της υγείας της με βάση τις περιγραφές των συμπτωμάτων με τα ίδια τα λόγια της Όστεν.
Δεν υπάρχει σαφής απάντηση
«Μέχρι στιγμής, δεν υπάρχει σαφής απάντηση σχετικά με το τι προκάλεσε τον θάνατο της Τζέιν Όστεν σε ηλικία 41 ετών», δήλωσε ο Devoney Looser, καθηγητής Αγγλικής Φιλολογίας στο Κρατικό Πανεπιστήμιο της Αριζόνα. «Οι διαγνώσεις μας σε επίπεδο κριτηρίου βασίζονται στις σύντομες περιγραφές των συμπτωμάτων της που βρίσκονται σε σωζόμενες επιστολές».
Με λίγα βιολογικά στοιχεία διαθέσιμα προς μελέτη, η αλληλογραφία και τα μυθιστορήματα της Όστεν έχουν παράσχει στους ερευνητές έναν πλούσιο «χάρτη» για την ανακάλυψη στοιχείων από τις τελευταίες μέρες της ζωής της, φέρνοντας στο φως προηγουμένως άγνωστες πτυχές της κατάστασής της — και ανακαλύπτοντας παράλληλα πιθανές νέες ερμηνείες των μεταγενέστερων έργων της, όπως το «Persuasion».
Μια δημοσίευση του 1964 από τον Zachary Cope — το πρώτο άρθρο που προσέφερε μια πιθανή αιτία θανάτου για την Όστεν — κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η συγγραφέας πέθανε από τη νόσο του Άντισον, μια σπάνια χρόνια πάθηση κατά την οποία τα επινεφρίδια του σώματος δεν παράγουν επαρκώς ορισμένες ορμόνες. Μεταγενέστερες υποθέσεις υπέδειξαν ότι είχε υποκύψει σε καρκίνο του στομάχου, φυματίωση ή λέμφωμα Hodgkin, αντίστοιχα.
Ενώ πρόκειται για εντελώς διαφορετικές παθήσεις, αυτές οι πιθανές διαγνώσεις έχουν κοινά συμπτώματα όπως κόπωση, απώλεια βάρους και έλλειψη όρεξης, καθώς και την πιθανότητα διαλείποντος πυρετού, ρίγης ή νυχτερινής εφίδρωσης, δήλωσε η Δρ. Dacia Boyce, παθολόγος στο Ιατρικό Κέντρο Στρατού Carl R. Darnall στο Fort Hood του Τέξας.
«Η νόσος του Άντισον παραμένει η πιο δημοφιλής απάντηση, ίσως επειδή αυτή η θεωρία έχει επαναληφθεί», δήλωσε ο Looser, συγγραφέας του βιβλίου « Wild for Austen : A Rebellious, Subversive, and Untamed Jane». «Μια άλλη θεωρία, που αναπτύχθηκε πιο πρόσφατα, είναι ότι η Όστεν μπορεί να πέθανε από έναν αργά αναπτυσσόμενο καρκίνο, όπως το λέμφωμα».
Αλλά καμία δεν φαινόταν να εξηγεί πλήρως την κατάστασή της, αφήνοντας περιθώρια για περισσότερες θεωρίες.
Στο επίκεντρο οι τελευταίες μέρες της Τζέιν Όστεν
Ο αείμνηστος νευρο-οφθαλμολόγος Δρ. Michael D. Sanders είχε διαβάσει την ανάλυση του Cope και ήταν κάτι παραπάνω από ένας απλός θαυμαστής της Όστεν όταν ξεκίνησε τη δική του έρευνα για τη μυστηριώδη εξασθένισή της. Ο Sanders διέμενε για πάνω από 20 χρόνια κοντά στο Σπίτι της Τζέιν Όστεν – ένα μουσείο που διατηρεί το σπίτι της στην κομητεία του Χαμσάιρ όπου κάποτε έζησε και έγραψε τα μυθιστορήματά της η συγγραφέας.
Τη δεκαετία του 1970, εντάχθηκε στον οργανισμό Jane Austen Society που είναι αφιερωμένο στη μελέτη της ζωής και του έργου της, αγοράζοντας μια ισόβεια συνδρομή για 10 λίρες. Μετά τη συνταξιοδότησή του το 2020 από την οφθαλμολογική μονάδα στο Νοσοκομείο St. Thomas’ στο Λονδίνο, σε κοντινή απόσταση από το Χαμσάιρ, ο ομότιμος σύμβουλος Sanders ήταν πρόθυμος να εμβαθύνει στις συνθήκες θανάτου της Όστεν.
Αυτός και η συνάδελφός του, Δρ. Elizabeth Graham, μια άλλη ομότιμη σύμβουλος στο St. Thomas’ που ειδικευόταν στην ιατρική οφθαλμολογία, διηύθυναν την οφθαλμολογική μονάδα του νοσοκομείου επί χρόνια. Το δίδυμο συνάντησε πολλούς νεαρούς ασθενείς με λέμφωμα, λύκο και φυματίωση εκείνη την περίοδο.
«Ο Michael αγαπούσε την Τζέιν Όστεν, γι’ αυτό σκεφτόταν συχνά γιατί πέθανε», είπε η Graham, η οποία είναι τώρα μέλος του διοικητικού συμβουλίου στο Retina UK. «Νομίζω ότι τον εντυπωσίασε αρκετά το γεγονός ότι είχε όλα αυτά τα προβλήματα στις αρθρώσεις, και τα οποία είχαν ελαφρώς παραβλεφθεί. Κάποιοι πιθανώς πίστευαν ότι όλες οι γυναίκες μιας συγκεκριμένης ηλικίας πονάνε στις αρθρώσεις τους κατά καιρούς και κουράζονται λίγο».
Οι Sanders και Graham εξέτασαν κάθε επιστολή της Όστεν για να καταρτίσουν μια ολοκληρωμένη λίστα με τα συμπτώματά της. Το δίδυμο ζήτησε ακόμη και τη συμβολή της μελετήτριας της Όστεν, Ντίρντρε Λε Φέι, η οποία θεωρείτο η κατεξοχήν ειδικός σε σχέση με τη συγγραφέα, πριν πεθάνει τον Αύγουστο του 2020. Το έργο τους, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Lupus τον Ιανουάριο του 2021 πριν από τον θάνατο του Sanders τον Ιούλιο του 2022, περιλαμβάνει ένα ολοκληρωμένο χρονοδιάγραμμα για την επιδείνωση της υγείας της Όστεν, η οποία φαίνεται να ξεκίνησε την άνοιξη του 1816.
Αλλά τα πιο συγκεκριμένα συμπτώματα εμφανίζονται στην αλληλογραφία της Όστεν στα τέλη Αυγούστου 1816, 11 μήνες πριν από τον θάνατό της.
Η πιο συνηθισμένη ενόχληση της Όστεν ήταν οι ρευματισμοί, ή πόνος στην πλάτη και το γόνατό της. Επίσης, παρουσίαζε περιόδους κόπωσης, πυρετό και αποχρωματισμένο δερματικό εξάνθημα στο πρόσωπό της.
Τα συμπτώματά της φαινόταν να υποχωρούν περιοδικά και η Όστεν είχε γράψει ότι ένιωθε «αρκετά καλά» και πιο δραστήρια. Αλλά τα προβλήματά της επέστρεφαν πάντα.
«Η ασθένεια είναι μια επικίνδυνη πολυτέλεια στην ηλικία μου», έγραψε η Όστεν σε μια επιστολή το Μάρτιο του 1817.
Τον Μάιο του 1817, ο γιατρός της την παρέπεμψε στον Giles King Lyford, χειρουργό στο Νοσοκομείο της Κομητείας στην οδό Πάρτσμεντ στο Γουίντσεστερ, και αυτή και η αδερφή της Κασσάνδρα έκαναν το ταξίδι των 15 μιλίων. Έγραψε από την οδό College 8 σε έναν από τους ανιψιούς της, τον Τζέιμς Έντουαρντ Όστεν-Λι: «Συνεχίζω να βελτιώνομαι».
Η Όστεν θα έλαβε πιο εξειδικευμένη φροντίδα στο Λονδίνο και στο Γουίντσεστερ και φαίνεται πως συνάντησε καλούς γιατρούς, σύμφωνα με την Graham.
Πολλά είναι γνωστά για τις τελευταίες μέρες που πέρασε η Όστεν στην οδό College 8. «Χάρη στις σωζόμενες επιστολές, γνωρίζουμε στην πραγματικότητα περισσότερα για το πώς ένιωθε κατά τους μήνες που προηγήθηκαν του θανάτου της από ό,τι για πολλές άλλες χρονικές περιόδους της ζωής της», δήλωσε η Juliette Wells, μελετήτρια της Όστεν, καθηγήτρια λογοτεχνικών σπουδών στο Goucher College στη Βαλτιμόρη.
Η υγεία της Όστεν επιδεινώθηκε τον Ιούνιο και τον Ιούλιο του 1817 και είχε αδύναμο σφυγμό, με αποτέλεσμα να περνάει μεγάλο μέρος του χρόνου της κοιμισμένη.
Στις 15 Ιουλίου, η Όστεν υπαγόρευσε στην αδερφή της την Κασσάνδρα στίχους που περιέγραφαν ιπποδρομίες στο Γουίντσεστερ, οι οποίοι θα ήταν το τελευταίο ποίημα της συγγραφέως, το «Venta». Λίγες ώρες αργότερα, η Όστεν χειροτέρευσε γρήγορα. Έπαθε κρίση και έχασε τις αισθήσεις τις στις 17 Ιουλίου. Μερικά από τα τελευταία της λόγια στην Κασσάνδρα ήταν ότι δεν ήθελε τίποτα άλλο παρά θάνατο, και «Θεέ μου δώσε μου υπομονή, προσευχήσου για μένα, ω, προσευχήσου για μένα!»
Πέθανε στον ύπνο της στις 4:30 π.μ. την επόμενη μέρα, με το κεφάλι της ακουμπισμένο σε ένα μαξιλάρι στην αγκαλιά της αδερφής της, Κασσάνδρας.
«Έχασα έναν θησαυρό», έγραψε η Κασσάνδρα σε μια επιστολή προς την ανιψιά της, Fanny Knight. «Ήταν ο ήλιος της ζωής μου, αυτός που «χρυσώνει» κάθε ευχαρίστηση, αυτός που καταπραΰνει κάθε θλίψη. Δεν είχα καμία σκέψη κρυφή από αυτήν, και είναι σαν να έχω χάσει ένα κομμάτι του εαυτού μου».
Το αναπάντητο ερώτημα της διάγνωσης
Δεν υπάρχουν άμεσα στοιχεία για ιατρικά έγγραφα που να συνδέονται με την Όστεν, αλλά η Graham είναι βέβαιη ότι τέτοια αρχεία τηρούνταν εκείνη την εποχή. Είπε ότι δεν γνωρίζει την ύπαρξη επίσημου πιστοποιητικού θανάτου για την Όστεν, και όσον αφορά τις θεραπείες που έλαβε η συγγραφέας, υπάρχει μόνο αναφορά για «αιτήσεις» στις επιστολές αλλά τίποτα πιο συγκεκριμένο. Επομένως, το τι πίστευαν οι γιατροί εκείνη την εποχή ως την αιτία της ασθένειας και του θανάτου της Όστεν παραμένει ένα αναπάντητο ερώτημα.
«Κανείς δεν είπε από τι πέθανε», είπε ο Graham. «Η Κασσάνδρα δεν είπε από τι πέθανε. Απλώς είπαν ότι αποκοιμήθηκε».
Όταν οι Sanders και Graham εξέτασαν τα συμπτώματα της Austen, δεν εντόπισαν άμεσα στοιχεία για νόσο του Άντισον, φυματίωση ή λέμφωμα. Στη νόσο του Άντισον, οι ασθενείς εμφανίζουν μόνιμο αποχρωματισμό που έχει ως αποτέλεσμα το μαύρισμα του δέρματος σε όλο τους το σώμα. Αλλά το πολύχρωμο εξάνθημα της Austen επηρέασε μόνο το πρόσωπό της και ήταν παροδικό, έγραψαν οι Sanders και Graham στην εργασία τους.
Δεδομένου ότι η φυματίωση αντιπροσώπευε τουλάχιστον το 20% των θανάτων τον 17ο, 18ο και 19ο αιώνα στην Ευρώπη, είναι πολύ πιθανό οι γιατροί της να ήταν εξοικειωμένοι με τη διάγνωση της νόσου στους ασθενείς τους, είπε η Graham. Η Όστεν επίσης δεν φαινόταν να έχει τα θωρακικά ή ορθοπεδικά προβλήματα που συνήθως συνδέονται με τη φυματίωση.
Το λέμφωμα φαινόταν απίθανο επειδή δεν υπάρχει καμία αναφορά για διόγκωση των λεμφαδένων της Όστεν και οι ασθενείς με λέμφωμα δεν έχουν αρθρίτιδα ή δερματικές αλλοιώσεις, σημείωσαν οι ερευνητές στην εργασία τους.
Οι Sanders και Graham αναφέρονταν συνεχώς στον πόνο στις αρθρώσεις της Όστεν, τη πιο συχνή ενόχλησή της, καθώς και στις αρκετές περιόδους ξαφνικής ύφεσης — κάτι που οι ασθενείς με λέμφωμα δεν θα είχαν βιώσει χωρίς θεραπεία, η οποία δεν υπήρχε την εποχή της Όστεν, επειδή το λέμφωμα δεν είχε ακόμη εντοπιστεί.
«Το γεγονός ότι είχε εξάνθημα και ότι είχε μια ασθένεια που ουσιαστικά την σκότωσε σε ένα χρόνο, νομίζω ότι ο κόσμος ασχολήθηκε με αυτά και ως εκ τούτου δεν έδωσε σημασία στους πόνους στις αρθρώσεις», είπε η Graham. «Και ήταν το γεγονός ότι είχε αυτή την ασθένεια που επιδεινωνόταν και υποχωρούσε και περιλάμβανε υψηλό πυρετό και δερματικό εξάνθημα, και κατά καιρούς, ένιωθε πολύ καλά, γιατί στο λέμφωμα, δεν θα καλυτέρευε».
Και οι δύο ερευνητές είχαν περάσει χρόνια συνεργαζόμενοι με τον Δρ. Graham Hughes, έναν ρευματολόγο και ειδικό στον λύκο, ο οποίος άνοιξε την πρώτη κλινική λύκου στην Ευρώπη στο Νοσοκομείο St. Thomas’, εξοικειώνοντάς τους με τα συμπτώματα. Ο Hughes είναι επίσης ο ιδρυτής και εκδότης του Lupus, το οποίο δημοσίευσε τη μελέτη.
Οι Sanders και Graham υπέθεσαν ότι η Όστεν έπασχε από συστηματικό ερυθηματώδη λύκο, μια πάθηση που συνήθως σχετίζεται με προβλήματα στις αρθρώσεις, αλλαγές στο δέρμα του προσώπου, πυρετό και κόπωση. Η αυτοάνοση ασθένεια, που περιγράφηκε για πρώτη φορά περισσότερο από μια δεκαετία μετά τον θάνατο της Όστεν, εμφανίζεται συχνά σε νέες γυναίκες και μπορεί να αποβεί μοιραία στην ηλικία των 30 και 40 ετών. Οι ασθενείς με συστηματικό ερυθηματώδη λύκο ή αλλιώς ΣΕΛ εμφανίζουν επίσης εξάρσεις επιδεινούμενων συμπτωμάτων, σύμφωνα με τη μελέτη. Οι σύγχρονες θεραπείες βοηθούν τους ασθενείς με λύκο να διαχειριστούν τα συμπτώματά τους, τα οποία μπορεί να ποικίλλουν σημαντικά από ασθενή σε ασθενή και να επηρεάζουν πολλά όργανα και συστήματα του σώματος.
Οι ερευνητές αναρωτήθηκαν αν θα μπορούσαν να μελετήσουν ένα δείγμα από τα μαλλιά της Όστεν. Μια τούφα, την οποία η συγγραφέας κληροδότησε στην ανιψιά της Φάνι Νάιτ και εκτίθεται στο σπίτι της Τζέιν Όστεν. Το μουσείο φιλοξενεί επίσης δύο άλλα γνωστά δείγματα μαλλιών που σχετίζονται με την Όστεν.
Τελικά, οι Sanders και Graham αποφάσισαν να μην ζητήσουν δείγμα.
«Η εξέταση DNA συνήθως δεν είναι καρποφόρα χωρίς το ωοθυλάκιο», είπε η Graham. «Θα έδειχνε αν είχε έναν γενετικό τύπο που μπορεί να υποστηρίζει τον λύκο, αλλά δεν θα έδειχνε αν είχε λύκο».
Μέχρι στιγμής, τα δείγματα μαλλιών ελάχιστα ελεγχθεί σύμφωνα με το CNN. Μια μελέτη με ηλεκτρονικό μικροσκόπιο από το 1972 πραγματοποιήθηκε επειδή ο οργανισμός Jane Austen Society είχε ανησυχίες ότι οι μπούκλες μπορεί να έδειχναν σημάδια φθοράς. Υπήρχαν ενδείξεις λεύκανσης λόγω έκθεσης στο φως, με ορισμένες τρίχες να εμφανίζονται με ανοιχτό χρώμα άχυρου, ενώ η κάτω πλευρά τους ήταν καφέ.
Οι συγγραφείς της μελέτης του 1972 μπόρεσαν να χρησιμοποιήσουν μόνο λίγες ίνες τρίχας επειδή ο οργανισμός Jane Austen Society επιθυμούσε να διατηρήσει την πλειονότητα του δείγματος άθικτο. Η ανάλυση κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τα τελευταία χρόνια της ζωής της, η Όστεν δεν φρόντιζε τα μαλλιά της και είχαν ελάχιστα χτενιστεί.
Προς το παρόν, δεν υπάρχουν ερευνητικά έργα που να αναλύουν το δείγμα μαλλιών της Όστεν και δεν υπάρχουν σχέδια για κάτι τέτοιο.
Και οι τρεις τούφες μαλλιών που σχετίζονται με τη διάσημη συγγραφέα και φυλάσσονται στο «Σπίτι της Τζέιν Όστεν» έχουν ήδη μελετηθεί, δήλωσε η Lizzie Dunford, διευθύντρια του «Σπιτιού της Τζέιν Όστεν». Το Πανεπιστήμιο του Σάρεϊ εξέτασε τα δείγματα το 2015, αποκαλύπτοντας ότι δύο από τις τρεις τούφες είχαν μολυνθεί, πιθανότατα λόγω αποθήκευσης σε μεταλλικά μενταγιόν, δήλωσε η Dunford. Η τρίτη έδειξε φυσιολογικά επίπεδα των περισσότερων στοιχείων, πρόσθεσε.
«Με βάση αυτή την έρευνα, καταλαβαίνουμε ότι η περαιτέρω ανάλυση των δειγμάτων μαλλιών δεν θα έλυνε κανένα ερώτημα σχετικά με τις πιθανές αιτίες θανάτου της Όστεν, ο οποίος ίσως παραμείνει ένα από τα μεγάλα μυστήρια της λογοτεχνίας», δήλωσε η Dunford.
Πηγή: skai.gr
