Κατά τη διάρκεια του έτους που προηγήθηκε της θεαματικής κατάσχεσής του από αμερικανικές δυνάμεις στον Ινδικό Ωκεανό, το πετρελαιοφόρο MT Tifani πραγματοποίησε αρκετά ταξίδια μεταξύ Ιράν και μιας θαλάσσιας περιοχής στα ανοικτά της Μαλαισίας, σε απόσταση 60 μιλίων από τους εντυπωσιακούς ουρανοξύστες της Σιγκαπούρης.
Κατά τη διάρκεια αυτών των ταξιδιών, συχνά παρέμενε για ώρα σε μια μικρή περιοχή πριν ρίξει άγκυρα και απενεργοποιήσει το υποχρεωτικό αυτόματο σύστημα αναγνώρισης (AIS), σύμφωνα με δεδομένα του MarineTraffic που εξέτασε το CNN.
Λίγο αργότερα -μερικές φορές μετά από ώρες, άλλες μετά από ημέρες- το πλοίο επανεμφανιζόταν στο AIS.
ΆλλαΣχετικά άρθρα
Η κατάσχεση του MT Tifani την Τρίτη -μαζί και των 1,9 εκατομμυρίων βαρελιών ιρανικού πετρελαίου που, σύμφωνα με τις αμερικανικές αρχές, μετέφερε -έχει μετατοπίσει τον πόλεμο με το Ιράν στα ύδατα του Ινδο-Ειρηνικού, χιλιάδες μίλια μακριά από τον Περσικό Κόλπο.
Πλωτό «πρατήριο καυσίμων»
Έχει επίσης στρέψει τα φώτα σε αυτή τη θαλάσσια περιοχή ανοιχτά της Μαλαισίας, που έχει περίπου τη μισή έκταση του Ρόουντ Άιλαντ, η οποία -σύμφωνα με ειδικούς και ανάλυση του CNN- λειτουργεί ως ένα πλωτό «πρατήριο καυσίμων» για το Ιράν και χρησιμοποιείται από τον «σκιώδη στόλο» του για εμπορία και αποθήκευση πετρελαίου, διοχετεύοντας πολύτιμα έσοδα στο καθεστώς καθώς ο πόλεμος συνεχίζεται.
Αν και δεν έχει επίσημο ορισμό, η περιοχή είναι ευρέως γνωστή ως Eastern Outer Port Limits (EOPL). Βρίσκεται κοντά στην ανατολική είσοδο του Στενού της Σιγκαπούρης, ενός από τους πιο πολυσύχναστους θαλάσσιους διαδρόμους στον κόσμο, περίπου 43 μίλια από τις ακτές της Μαλαισίας, εντός της αποκλειστικής οικονομικής ζώνης (ΑΟΖ) της χώρας. Είναι ιδιαίτερα εμφανής σε δορυφορικές εικόνες, όπου κατά περιόδους μπορούν να διακριθούν εκατοντάδες πλοία να παραμένουν στην περιοχή.
Το MT Tifani μπορεί να ταυτοποιηθεί μέσω του αριθμού IMO: 9273337. Ο αριθμός αυτός αποδίδεται από τον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό και δεν μπορεί να αλλάξει ανεξαρτήτως ιδιοκτησίας ή σημαίας.
Σε μία περίπτωση τον περασμένο Αύγουστο, εντοπίστηκε εντός αυτής της ζώνης να εκφορτώνει άγνωστο φορτίο σε άλλο πλοίο με την ονομασία Macho Queen (IMO: 9238868), σύμφωνα με δορυφορικές εικόνες που εξέτασε το CNN.
Μετά τη μεταφορά, το Macho Queen ενεργοποίησε για λίγο το AIS και άρχισε να πλέει βορειοανατολικά, προς την Κίνα, πριν απενεργοποιήσει ξανά το σύστημα εντοπισμού του, αφού οι ΗΠΑ του επέβαλαν κυρώσεις για λαθρεμπόριο ιρανικού πετρελαίου.
Ένα δεύτερο πετρελαιοφόρο στο οποίο επιβιβάστηκαν και κατέσχεσαν οι αμερικανικές δυνάμεις την Πέμπτη, το MT Majestic X, είχε επίσης πραγματοποιήσει αρκετές διαδρομές μεταξύ Μέσης Ανατολής και του Στενού της Σιγκαπούρης προς την περιοχή EOPL, σύμφωνα με δεδομένα του MarineTraffic.
Η περιοχή EOPL αποτελεί «δημοφιλές σημείο» για τον σκιώδη στόλο, λόγω της ευνοϊκής της τοποθεσίας και της ανεκτικής στάσης των κοντινών αρχών, δήλωσε ο Φαρζίν Ναντίμι, ανώτερος συνεργάτης στο think tank Washington Institute, με εξειδίκευση στο Ιράν.
Overnight, U.S. forces conducted a right-of-visit, maritime interdiction and boarding of the stateless sanctioned M/T Tifani without incident in the INDOPACOM area of responsibility.⁰⁰As we have made clear, we will pursue global maritime enforcement efforts to disrupt illicit… pic.twitter.com/EGwDe3dBI3
— Department of War 🇺🇸 (@DeptofWar) April 21, 2026
«Είναι ένα πολύ βολικό μέρος για την απόκρυψη δραστηριοτήτων», δήλωσε ο Ναντίμι. «Οι αρχές της Μαλαισίας ουσιαστικά κάνουν τα στραβά μάτια», τόνισε.
Τουλάχιστον 679 μεταφορές φορτίου από πλοίο σε πλοίο πραγματοποιήθηκαν στην περιοχή EOPL το 2025, αυξημένες από 471 το 2024 και 280 το 2023, σύμφωνα με δορυφορικά δεδομένα που συγκέντρωσε η μη κερδοσκοπική οργάνωση United Against Nuclear Iran (UANI). Τα στοιχεία αυτά υποεκτιμούν την πραγματική εικόνα, καθώς οι δορυφόροι δεν μπορούν να εντοπίσουν πλοία όταν επικρατούν κακές καιρικές συνθήκες.
Τον περασμένο Ιούλιο, η Μαλαισία δεσμεύτηκε να εντείνει τους ελέγχους κατά των παράνομων μεταφορτώσεων από πλοίο σε πλοίο στα ύδατά της, με τον υπουργό Εξωτερικών Μοχάμαντ Χασάν να παραδέχεται ότι το ζήτημα αποτελεί «αγκάθι στα πλευρά μας», όπως μετέδωσε το κρατικό πρακτορείο ειδήσεων Bernama.
Σύμφωνα με τους νέους κανονισμούς, κάθε πλοίο που εντοπίζεται να πραγματοποιεί μη εξουσιοδοτημένη μεταφορά θα τίθεται υπό κράτηση, δήλωσε ο Μοχάμαντ, σύμφωνα με το Bernama.
«Δεν θέλουμε πλέον να κατηγορούμαστε ότι είμαστε μια χώρα που διευκολύνει τέτοιες δραστηριότητες», σημείωσε.
Το Ιράν είναι ένας από τους μεγαλύτερους παραγωγούς πετρελαίου παγκοσμίως, εξάγοντας κατά μέσο όρο 1,69 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως το 2025, σύμφωνα με την εταιρεία εμπορικών δεδομένων και αναλύσεων Kpler. Περίπου το 90% του πετρελαίου του κατευθύνεται προς την Κίνα, σύμφωνα με την κυβέρνηση των ΗΠΑ. Η Κίνα δεν έχει επιβάλει κυρώσεις στο ιρανικό αργό και δηλώνει ότι αντιτίθεται στις κυρώσεις κατά του ιρανικού πετρελαίου.
Λόγω των εκτεταμένων κυρώσεων, το Ιράν βασίζεται σε έναν στόλο παλαιών δεξαμενόπλοιων με αδιαφανή στοιχεία και ελλιπή ασφαλιστική κάλυψη για να μεταφέρει το αργό του σε όλο τον κόσμο.
Το μεγαλύτερο μέρος του σκιώδους στόλου του αποτελείται από VLCCs (τεράστια πετρελαιοφόρα πλοία που χρησιμοποιούνται για τη μεταφορά μεγάλων ποσοτήτων), σύμφωνα με την εταιρεία ενεργειακών δεδομένων Vortexa -δεξαμενόπλοια όπως το MT Tifani μπορούν να μεταφέρουν έως και 2 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου.
Μεγάλο μέρος του πετρελαίου πωλείται με έκπτωση περίπου 10 δολαρίων χαμηλότερη από το παγκόσμιο σημείο αναφοράς Brent, το οποίο έχει εκτοξευθεί πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι από την έναρξη του πολέμου, πράγμα που σημαίνει ότι κάθε μεταφορά αποφέρει δεκάδες εκατομμύρια δολάρια σε έσοδα στο ιρανικό καθεστώς.
Η δραστηριότητα στην περιοχή EOPL συνεχίστηκε από τότε που οι ΗΠΑ και το Ισραήλ ξεκίνησαν τον πόλεμο κατά του Ιράν στο τέλος Φεβρουαρίου, περιορίζοντας τη ροή πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή. Η UANI κατέγραψε τουλάχιστον 250 μεταφορές από πλοίο σε πλοίο στην EOPL μεταξύ Ιανουαρίου και 21 Απριλίου του τρέχοντος έτους.
Η χρήση αυτής της περιοχής από το Ιράν του έχει επιτρέψει να διατηρεί σταθερή ροή εξαγωγών καθ’ όλη τη διάρκεια του πολέμου, χρηματοδοτώντας το καθεστώς ακόμη και καθώς ο πλανήτης αντιμετωπίζει σοβαρή έλλειψη πετρελαίου.
«Είναι απαραίτητο για το επιχειρηματικό μοντέλο του Ιράν», δήλωσε ο Τσάρλι Μπράουν, ανώτερος σύμβουλος της UANI, με γνώσεις του σκιώδους στόλου του Ιράν.
Πώς λειτουργεί η «επιχείρηση νομιμοποίησης φορτίου»
Οι μεταφορές από πλοίο σε πλοίο αποτελούν συνήθη πρακτική στη νόμιμη θαλάσσια μεταφορά μεγάλων αποστάσεων, η οποία χρησιμοποιείται για την αποφυγή των λιμανιών.
Μεγάλα δεξαμενόπλοια συχνά μεταφορτώνουν το φορτίο τους σε μικρότερα πλοία επειδή το βύθισμά τους είναι πολύ μεγάλο για να εισέλθουν στα περισσότερα λιμάνια.
Όμως, επειδή αυτοί οι χειρισμοί ενέχουν κινδύνους ασφάλειας αλλά και περιβαλλοντικούς, είναι αυστηρά ρυθμιζόμενοι και πρέπει να πραγματοποιούνται σε εγκεκριμένες περιοχές, με πλήρη τεκμηρίωση και ενημέρωση των παράκτιων αρχών.
Οι σκιώδεις στόλοι χρησιμοποιούν τις μεταφορές από πλοίο σε πλοίο, ακόμη και όταν δεν είναι απαραίτητες επιχειρησιακά, για να αποκρύπτουν την προέλευση του πετρελαίου που μεταφέρουν. Συχνά τις πραγματοποιούν τη νύχτας, απενεργοποιώντας ή παραποιώντας το AIS, καθιστώντας τα δύσκολα εντοπίσιμα από τις αρχές.
Γενικά, το σκιώδες εμπόριο πετρελαίου του Ιράν ακολουθεί ένα παρόμοιο μοτίβο, που περιλαμβάνει δύο ομάδες πλοίων τα οποία βοηθούν στη μεταφορά ιρανικού αργού προς την Κίνα.
Τα πλοία της πρώτης ομάδας παραλαμβάνουν το πετρέλαιο, κυρίως από την κύρια εγκατάσταση εξαγωγών του Ιράν στο νησί Χαργκ, και πλέουν μέσω του Ινδικού Ωκεανού διαμέσου του Στενού της Μαλάκκα και της Σιγκαπούρης, πριν αγκυροβολήσουν στα ανοικτά της Μαλαισίας.
Τα πλοία της δεύτερης ομάδας στη συνέχεια παραλαμβάνουν το πετρέλαιο μέσω μεταφοράς από πλοίο σε πλοίο και το μεταφέρουν στην Κίνα, κυρίως σε διυλιστήρια στην επαρχία Σαντόνγκ.
Η Κίνα δεν δηλώνει επίσημα τις εισαγωγές ιρανικού αργού και συχνά δηλώνει ψευδώς την προέλευση του πετρελαίου ως μαλαισιανό, δήλωσε ο Γινγκ Κονγκ Λαχ, αναλυτής αγοράς αργού πετρελαίου στην Kpler.
Τα περισσότερα πλοία που μεταφέρουν πετρέλαιο από το Ιράν στην Ασία είναι στη μαύρη λίστα των ΗΠΑ, ενώ η πλειονότητα των πλοίων που παραλαμβάνουν το πετρέλαιο και το μεταφέρουν στην Κίνα δεν έχουν ακόμη υποστεί κυρώσεις, δήλωσε ο Μπράουν, ανώτερος σύμβουλος της UANI.
Σύμφωνα με την Kpler, τον Φεβρουάριο το Ιράν είχε αποθηκεύσει στη θάλασσα το ρεκόρ των 191 εκατομμυρίων βαρελιών, η συντριπτική πλειοψηφία των οποίων βρίσκεται στην Ανατολική Ασία.
Αυτό το πλωτό στρατηγικό απόθεμα επέτρεψε στην Τεχεράνη να διατηρήσει υψηλά επίπεδα εξαγωγών, αποστέλλοντας κατά μέσο όρο 1,1 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα στην Κίνα, ακόμη και ενώ οι ΗΠΑ και το Ισραήλ βομβάρδιζαν τη χώρα καθ’ όλη τη διάρκεια του Μαρτίου, σύμφωνα με την UANI. Παρόλο που σημειώθηκε πτώση σε σχέση με τα συνήθη επίπεδα εξαγωγών, η άνοδος των τιμών του πετρελαίου συνέβαλε στην αντιστάθμιση του οικονομικού πλήγματος για το καθεστώς.
Το MT Tifani ενδέχεται να βρισκόταν καθ’ οδόν για να εκφορτώσει το φορτίο του στην EOPL όταν επιβιβάστηκαν σε αυτό οι αμερικανικές δυνάμεις.
Πηγή: skai.gr
