Ο ηγέτης της τουρκικής αντιπολίτευσης, Οζγκιούρ Οζέλ, δήλωσε ότι θα ιδρύσει νέο κόμμα για να αμφισβητήσει την κυριαρχία του Ταγίπ Ερντογάν. Η διάσπαση αυτή στον χώρο της αντιπολίτευσης ενδέχεται να ενισχύσει τις προοπτικές του προέδρου να παρατείνει την 23χρονη παραμονή του στην εξουσία στις επόμενες εκλογές.
Δικαστήριο τον Μάιο απομάκρυνε τον Οζέλ από την ηγεσία του κύριου κόμματος της αντιπολίτευσης, του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος (CHP), το οποίο έχει ήδη δεχθεί μια άνευ προηγουμένου και αμφισβητούμενη νομική καταστολή από το 2024, με αποτέλεσμα να αποδυναμωθεί. Ωστόσο, εάν ο Ερντογάν επιθυμεί να διεκδικήσει ακόμη μία προεδρική θητεία, οι εκλογές θα πρέπει να διεξαχθούν νωρίτερα από την προγραμματισμένη ημερομηνία του 2028.
Πότε είναι οι επόμενες εκλογές στην Τουρκία;
ΆλλαΣχετικά άρθρα
Οι προεδρικές και βουλευτικές εκλογές διεξάγονται κάθε πέντε χρόνια και οι επόμενες έχουν προγραμματιστεί για τις 14 Μαΐου 2028. Τόσο ο πρόεδρος όσο και η Εθνοσυνέλευση μπορούν να προκηρύξουν πρόωρες εκλογές.
Ποια είναι η κατάσταση του Ερντογάν;
Ο Ερντογάν υπηρέτησε αρχικά ως πρωθυπουργός και στη συνέχεια εξελέγη πρόεδρος το 2014, όταν η Τουρκία λειτουργούσε ακόμη με κοινοβουλευτικό σύστημα. Μετά το δημοψήφισμα του 2017, το οποίο καθιέρωσε το εκτελεστικό προεδρικό σύστημα, επανεξελέγη πρόεδρος το 2018 και το 2023.
Παρότι έχει συμπληρώσει το όριο των δύο προεδρικών θητειών στο νέο σύστημα, το Σύνταγμα του επιτρέπει να είναι ξανά υποψήφιος εάν η Βουλή προκηρύξει πρόωρες εκλογές κατά τη διάρκεια της τελευταίας του θητείας.
Πώς μπορεί η Βουλή να προκηρύξει πρόωρες εκλογές;
Απαιτείται πλειοψηφία τριών πέμπτων, δηλαδή 360 από τους 600 βουλευτές, για να εγκριθεί η διεξαγωγή πρόωρων εκλογών.
Το κυβερνών Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP) του Ερντογάν και οι σύμμαχοί του διαθέτουν 328 έδρες, γεγονός που σημαίνει ότι χρειάζονται ακόμη 32 ψήφους από άλλα κόμματα ή ανεξάρτητους βουλευτές, κάτι που ενδέχεται να αποδειχθεί δύσκολο.
Το κοσμικό και κεντρώο CHP διαθέτει 135 έδρες, με τους περισσότερους βουλευτές να αναμένεται να ακολουθήσουν το νέο κόμμα του Οζέλ. Το φιλοκουρδικό αριστερό κόμμα DEM και οι σύμμαχοί του έχουν 63 έδρες, το εθνικιστικό κόμμα IYI 29, τα μικρότερα κόμματα της αντιπολίτευσης 26, ενώ υπάρχουν και 11 ανεξάρτητοι βουλευτές.
Ποια είναι η στάση των κομμάτων απέναντι στις πρόωρες εκλογές;
Το AKP και ο εθνικιστής σύμμαχός του, το MHP, δηλώνουν ότι δεν σχεδιάζουν πρόωρες εκλογές και επιμένουν ότι η εκλογική διαδικασία θα πραγματοποιηθεί «στην ώρα της». Παράλληλα, στελέχη του AKP υποστηρίζουν ότι οποιαδήποτε εκλογική αναμέτρηση πριν από τις 14 Μαΐου 2028 θα θεωρηθεί πρόωρη εκλογή, επιτρέποντας έτσι στον Ερντογάν να είναι ξανά υποψήφιος.
Από την άλλη πλευρά, ο Οζγκιούρ Οζέλ ζητά επανειλημμένα πρόωρες εκλογές, ώστε οι πολίτες να εκφράσουν την άποψή τους για τη δικαστική πίεση που δέχεται το CHP. Ωστόσο, έχει επίσης δηλώσει ότι αυτές δεν θα πρέπει να πραγματοποιηθούν πολύ κοντά στην προγραμματισμένη ημερομηνία του 2028, καθώς τότε ο Ερντογάν θα είναι υποχρεωμένος να αποχωρήσει από την προεδρία.
Παρότι τουλάχιστον 90 από τους 135 βουλευτές του CHP στηρίζουν τον Οζέλ, ο οποίος παραιτήθηκε από το κόμμα την Τρίτη, παραμένει ασαφές εάν ο επανεγκατεστημένος από το δικαστήριο πρόεδρος του CHP, Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου, θα υποστήριζε μια πρόταση για πρόωρες εκλογές.
Ορισμένοι αναλυτές εκτιμούν ότι η κυβερνητική συμμαχία ενδέχεται να αναζητήσει τη στήριξη του κόμματος DEM. Αν και το κόμμα αυτό υπήρξε επί χρόνια έντονα αντίθετο με το εθνικιστικό και ισλαμικών καταβολών AKP, από τα τέλη του 2024 συμμετέχει στις προσπάθειες προώθησης της ειρηνευτικής διαδικασίας μεταξύ του τουρκικού κράτους και του εκτός νόμου Εργατικού Κόμματος του Κουρδιστάν (PKK).
Υπάρχουν άλλες επιλογές για τον Ερντογάν;
Υπάρχει μια πιο περίπλοκη και πολιτικά πιο ριψοκίνδυνη λύση: η αναθεώρηση του Συντάγματος.
Μια συνταγματική τροποποίηση μπορεί να τεθεί άμεσα σε ισχύ εάν εγκριθεί από 400 βουλευτές, αριθμός που θεωρείται δύσκολο να εξασφαλιστεί από την κυβερνητική συμμαχία.
Εναλλακτικά, μια συνταγματική αλλαγή μπορεί να τεθεί σε δημοψήφισμα εφόσον συγκεντρώσει τη στήριξη τουλάχιστον 360 βουλευτών. Ωστόσο, οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η τουρκική κοινή γνώμη είναι διχασμένη ως προς το θέμα, γεγονός που δημιουργεί πολιτικό ρίσκο για την κυβέρνηση.
Αν και το CHP είχε μέχρι σήμερα απορρίψει κάθε συνταγματική αλλαγή που θα ευνοούσε τον Ερντογάν, η πρόσφατη διάσπασή του ενδέχεται να επηρεάσει τη στάση ορισμένων βουλευτών.
Ο ηγέτης του MHP και βασικός σύμμαχος του Ερντογάν, Ντεβλέτ Μπαχτσελί, έχει δηλώσει ότι θα πρέπει να εξεταστεί το ενδεχόμενο συνταγματικής αναθεώρησης. Ωστόσο, μέχρι στιγμής η κυβερνητική συμμαχία δεν έχει παρουσιάσει κανένα σχετικό σχέδιο.
Πηγή: skai.gr
