Προσθέστε το SKAI.gr ως προτιμώμενη πηγή στο Google
Δύο μήνες στην πρώτη γραμμή του πολέμου. Στον Λίβανο. Ο Χρήστος Νικολαΐδης, λίγο πριν επιστρέψει στην Ελλάδα, μίλησε από την αίθουσα αναμονής του αεροδρομίου στο skai.gr για την εμπειρία της μακράς και απαιτητικής αποστολής του σε μια περιοχή όπου η καθημερινότητα καθορίζεται από την αβεβαιότητα, τον φόβο αλλά και τις αντιθέσεις.
Ο απεσταλμένος του ΣΚΑΪ κατέγραψε μια πραγματικότητα σύνθετη. Έναν πληθυσμό εξαντλημένο από τις διαδοχικές κρίσεις, περιοχές που βιώνουν τον πόλεμο με εντελώς διαφορετικούς όρους και μια κοινωνία που, σε μεγάλο βαθμό, έχει πάψει να περιμένει ουσιαστική στήριξη από το εξωτερικό.
ΆλλαΣχετικά άρθρα
Μιλώντας για το αίσθημα των πολιτών, ο δημοσιογράφος του ΣΚΑΪ στέκεται στην απογοήτευσή τους.
«Οι άνθρωποι πλέον έχουν σταματήσει, έχουν κουραστεί να ασχολούνται με τους άλλους… έχουν φτάσει σε ένα σημείο στο οποίο η κατήφεια τους είναι τόσο μεγάλη που δεν περιμένουν πλέον τίποτα και από κανέναν. Έχουν παραδοθεί», σημειώνει χαρακτηριστικά.
Και προσθέτει: «Δυστυχώς, τα όσα έχουν βιώσει όλα τα προηγούμενα χρόνια δεν τους δίνουν καμία αισιοδοξία ότι κάποιος θα σταθεί στο πλευρό τους… πλέον δεν περιμένουν τίποτα και από κανέναν».
Ο Λίβανος ζει σε διαφορετικές πραγματικότητες. Στον Νότιο Λίβανο, οι συνθήκες είναι πιο σκληρές. Οι βασικές ανάγκες γίνονται προτεραιότητα και η επιβίωση επισκιάζει τα πάντα.
«Ο κόσμος εκεί έχει μπει σε ένα lifestyle στο οποίο αυτό που προσέχει είναι η επιβίωσή του. Λίγη τροφή, λίγη εξυπηρέτηση προσωπικών αναγκών. Μέχρι εκεί», αναφέρει.
Και συμπληρώνει: «Οι Σιίτες του Νότου δεν ζούνε, απλώς επιβιώνουν».
Αντίθετα, σε άλλες περιοχές της χώρας η εικόνα είναι διαφορετική: «Στον βόρειο Λίβανο δεν έχουν καταλάβει πόλεμο… πάνω από τη Βηρυτό δεν υπάρχει αίσθηση του πολέμου».
Η καθημερινότητα ενός πολεμικού ανταποκριτή
Για έναν δημοσιογράφο που βρίσκεται στο μέτωπο, η αποστολή είναι μια διαρκής δοκιμασία αντοχών, τόσο σωματικών όσο και ψυχολογικών. Η καθημερινότητα είναι χωρίς ωράριο, γεμάτη ψυχολογική πίεση, κίνδυνο και συνεχή εγρήγορση.
«Όταν περνάς τις τριάντα μέρες, η κούραση συσσωρεύεται. Είναι η ψυχολογική πίεση, η αγωνία, το άγχος, ο φόβος».
Η έλλειψη σταθερότητας, οι μετακινήσεις σε επικίνδυνες περιοχές, οι έλεγχοι από ένοπλες ομάδες και η συνεχής εγρήγορση συνθέτουν ένα περιβάλλον διαρκούς έντασης.
«Ταξιδεύεις σε μέρη τα οποία είναι επικίνδυνα, πραγματικά κινδυνεύεις. Το βλέπεις δίπλα σου. Ανά πάσα στιγμή μπορεί να πέσει μια βόμβα, μπορεί να βρεθείς, ενδεχομένως και από δικό σου λάθος, σε μια περιοχή η οποία θα βομβαρδιστεί».
Και οι κίνδυνοι δεν σταματούν εδώ. «Η Χεζμπολάχ, η οποία είναι παντού διεσπαρμένη με πάνοπλους άνδρες, ανά πάσα στιγμή σου δημιουργεί προβλήματα… και αντιλαμβάνεσαι ότι αυτοί οι άνθρωποι μπορεί να μην συμπεριφερθούν φυσιολογικά».
Οι γιορτές στο μέτωπο
Ιδιαίτερα δύσκολες ήταν και οι ημέρες των γιορτών. Η 25η Μαρτίου, η Μεγάλη Εβδομάδα, η Ανάσταση και το Πάσχα βρήκαν τον Χρήστο Νικολαΐδη μακριά από την οικογένειά του, σε μια πόλη που ζει υπό το βάρος του πολέμου.
«Μέρες που έχεις συνηθίσει να τις περνάς με τους αγαπημένους σου ανθρώπους, είναι δύσκολο να τις περνάς μόνος σου».
Ακόμη και μέσα σε αυτές τις συνθήκες, ωστόσο, οι ελληνορθόδοξες εκκλησίες της Βηρυτού αποτέλεσαν ένα μικρό σημείο αναφοράς, προσφέροντας στιγμές σύνδεσης με το οικείο μέσα σε ένα ξένο περιβάλλον αβεβαιότητας.
Η μάχη με τη μοναξιά
Η μοναξιά αποτελεί ακόμη μια πτυχή αυτής της μακράς αποστολής.
«Η μοναξιά είναι μια δύσκολη κατάσταση. Υπάρχουν στιγμές που πρέπει να τη διαχειριστείς».
Ο Χρήστος Νικολαΐδης περιγράφει πως η καθημερινή επαφή με συναδέλφους λειτουργούσε συχνά ως αντίβαρο, όμως οι συνεχείς αλλαγές προσώπων και οι συνθήκες της αποστολής δημιουργούσαν αναπόφευκτα κενό στις επαφές.
Αναγνωρίζει πως αυτή η απομόνωση λειτουργεί ορισμένες φορές και ως χρόνος εσωτερικής ανασύνταξης, μια ευκαιρία απολογισμού, σκέψης και διαχείρισης της πίεσης. Κάτι που, όπως λέει, είναι «χρήσιμο, από την άποψη του ότι τα βρίσκεις με τον εαυτό σου. Εγώ δεν πέρασα άσχημα στη μοναξιά μου».
Η ψυχολογική αποσύνδεση
Η αποσύνδεση από τις εικόνες του πολέμου δεν μπορεί να είναι απόλυτη. Για έναν πολεμικό ανταποκριτή, η καθημερινή έκθεση σε εικόνες καταστροφής και ανθρώπινο πόνο αφήνει αποτύπωμα.
«Άνθρωποι είμαστε, δεν είναι δυνατόν να μην μας επηρεάζουν αυτές οι εικόνες».
Ο Χρήστος Νικολαΐδης εξηγεί πως η εμπειρία παίζει καθοριστικό ρόλο στη διαχείριση αυτής της ψυχολογικής πίεσης. Όσο περισσότερες αποστολές έχει ζήσει κανείς, τόσο περισσότερο μαθαίνει να δημιουργεί μια αναγκαία… απόσταση.
Η μεγαλύτερη πρόκληση, όπως τονίζει, είναι να μην χαθεί η ισορροπία ανάμεσα στην ανθρώπινη ευαισθησία και στη δημοσιογραφική αποστολή.
«Ο μεγαλύτερος κίνδυνος είναι να ταυτιστείς πλήρως με το αντικείμενο του ρεπορτάζ σου».
Το στοίχημα της αντικειμενικότητας
H αντικειμενικότητα σε ένα πολεμικό περιβάλλον είναι, όπως περιγράφει ο Χρήστος Νικολαΐδης, ένα από τα πιο δύσκολα στοιχήματα της δημοσιογραφίας.
«Είναι εξαιρετικά δύσκολο να κρατήσεις την αντικειμενικότητά σου όταν βρίσκεσαι σε μια τέτοια περιοχή».
Η καθημερινή επαφή με ανθρώπους που ζουν τον πόλεμο από κοντά, η έκθεση σε εικόνες καταστροφής και η ανθρώπινη ταύτιση με τον πόνο δημιουργούν αναπόφευκτες εσωτερικές εντάσεις. Όπως τονίζει, ο δημοσιογράφος καλείται να καταγράψει χωρίς να ταυτιστεί και να κατανοήσει χωρίς να παρασυρθεί.
Ταυτόχρονα, η δυσκολία δεν είναι μόνο συναισθηματική, είναι και πρακτική. Η πρόσβαση στην πληροφορία περνά συχνά μέσα από εμπλεκόμενες πλευρές που ελέγχουν το πεδίο και διαμορφώνουν, σε έναν βαθμό, και την εικόνα που φτάνει προς τα έξω.
«Θα σου δείξουν τη δική τους αλήθεια. Πρέπει να προσέχεις διαρκώς να μην γίνεις εργαλείο προπαγάνδας».
Άλλωστε όπως τονίζει:
«Το πρώτο θύμα του πολέμου είναι η αλήθεια».
Για τον ίδιο, η αποστολή του δημοσιογράφου είναι σαφής: «Να αναδείξουμε ψήγματα αλήθειας και να τα στείλουμε στον κόσμο».
Οι εικόνες που μένουν
Υπάρχουν εμπειρίες που, όπως λέει ο Χρήστος Νικολαΐδης, δεν φεύγουν ποτέ από τη μνήμη ενός πολεμικού ανταποκριτή.
«Υπάρχουν πάρα πολλές στιγμές που δεν πρόκειται να ξεχάσω».
Ξεχωρίζουν οι στιγμές όπου ο κίνδυνος ήταν άμεσος, αλλά και οι συναντήσεις με ανθρώπους που έχουν πληγεί από τον πόλεμο, ιδιαίτερα παιδιά. Ιδιαίτερη αναφορά κάνει και στους εθελοντές διασώστες που επιχειρούν μετά από βομβαρδισμούς, συχνά κάτω από εξαιρετικά επικίνδυνες συνθήκες.
«Ξέρουν ότι μπορούν να σκοτωθούν κι όμως τρέχουν στο σημείο της επίθεσης για να σώσουν μια ζωή».
Η επιστροφή στο σπίτι
Και όταν σκέφτεται την επιστροφή;
Μια μακαρονάδα με κιμά στο οικογενειακό τραπέζι, το αγαπημένο του αναψυκτικό και μια αγκαλιά με τη γυναίκα και τα παιδιά του.
«Το πρώτο πράγμα που θα κάνω όταν γυρίσω σπίτι είναι να μαγειρέψω μια μακαρονάδα με κιμά… να καθίσουμε όλοι μαζί και να αισθανθούμε ότι είμαστε και πάλι μαζί».
Πηγή: skai.gr
