Διαρκώς αυξανόμενο είναι το κόστος παραγωγής των αγροτοκτηνοτρόφων της Κρήτης, αλλά και στην υπόλοιπη Ελλάδα, καθώς την τελευταία πενταετία στα χρόνια μετά την πανδημία, έχουν καταγραφεί μεγάλες αναπροσαρμογές στα αγροτικά μεροκάματα, τις μεταφορές, ακόμα και στις ενοικιάσεις γης. Το εργατικό προσωπικό είναι δυσεύρετο, η ύπαιθρος ερημώνει και οι εργασίες των αγροτοκτηνοτρόφων καθίστανται σταδιακά οικονομικά και επιχειρηματικά ασύμφορες, σε μία προσπάθεια να αντισταθμίσουν την ευρύτερη ακρίβεια, αλλά και τα συγκριτικά μειονεκτήματα με την ηπειρωτική Ελλάδα. Το μεροκάματο ενός εργάτη που απασχολείται στο μάζεμα των ελιών ανέρχεται στα 70 και 80 ευρώ, ενώ το κόστος μεταφοράς ζωοτροφών, λιπασμάτων, σανών και σιτηρών πολλές φορές μπορεί να υπερβαίνει την ίδια την αξία του φορτίου που περιλαμβάνει. Παράλληλα, οι τιμές του ελαιολάδου μειώνονται, οι επαγγελματίες παραγωγοί καλούνται να πουλήσουν σε τιμές χαμηλότερες ακόμα και των τεσσάρων ευρώ, ενώ αυτοί που δεν μπορούν να ολοκληρώσουν την περίοδο της ελαιοσυγκομιδής με οικογενειακή βοήθεια, υπόκεινται σε ακόμα μεγαλύτερη οικονομική πίεση. Αντίστοιχη είναι η εικόνα τόσο στο γάλα, όσο και στο κρέας και τα κηπευτικά, όπου συγκριτικά με την υπόλοιπη Ελλάδα, ο ντόπιος παραγωγός διαθέτει τα προϊόντα του σε τιμές αισθητά χαμηλότερες, ανάλογα πάντα και με την ποιότητα, τη ζήτηση και τις ιδιαίτερες συνθήκες της παραγωγής κάθε περιοχής.
Τα σημαντικά προβλήματα του πρωτογενή τομέα έρχεται να επιβεβαιώσει και η πρόσφατη έκθεση της ΕΛΣΤΑΤ για τους Δείκτες Αμοιβής Συντελεστών Παραγωγής της πενταετίας 2020-2025. Ο γενικός δείκτης αμοιβής των βασικών συντελεστών παραγωγής έφτασε το 2025 στις 139,9 μονάδες, έναντι 100 μονάδων το 2020. Αυτό σημαίνει ότι μέσα σε πέντε χρόνια το κόστος για εργασία, γη και κεφάλαιο αυξήθηκε συνολικά σχεδόν κατά 40%. Τα αγροτικά μεροκάματα κατέγραψαν νέα αύξηση 7,6% μέσα στο 2025, ενώ σε σύγκριση με το 2020 εμφανίζονται αυξημένα κατά 59,6%. Ανοδικά κινούνται και τα υπόλοιπα κόστη, με τα ενοίκια αγροτικής γης είναι αυξημένα κατά 19,1% σε σχέση με το 2020, ενώ ακριβότερη γίνεται και η χρήση γεωργικών μηχανημάτων. Αντίθετα, οι τόκοι των αγροτικών δανείων παρουσίασαν μικρή υποχώρηση μέσα στο 2025, χωρίς όμως να αντισταθμίζουν τη συνολική αύξηση του κόστους. Η εικόνα που προκύπτει από τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ είναι ότι, παρότι ο ρυθμός των ετήσιων αυξήσεων έχει αρχίσει να επιβραδύνεται σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια, το κόστος παραγωγής παραμένει σε πολύ υψηλότερα επίπεδα από εκείνα του 2020. Για τους αγρότες και τους κτηνοτρόφους αυτό σημαίνει ότι οι πιέσεις στο εισόδημά τους εξακολουθούν να είναι έντονες, καθώς το κόστος για να διατηρήσουν την παραγωγή τους αυξάνεται σταθερά.
Οι αγροτοκτηνοτρόφοι του νησιού και δη του Ρεθύμνου το τελευταίο χρονικό διάστημα επαναφέρουν ολοένα και πιο έντονα στον δημόσιο διάλογο την ανάγκη για μία εξειδικευμένη, προσαρμοσμένη στις τοπικές ανάγκες και διαφοροποιημένη από την υπόλοιπη χώρα, αγροτική νησιωτική πολιτική. Αυτή καθώς λένε, οφείλει να περιλαμβάνει κίνητρα για τους νέους να ασχοληθούν με τον πρωτογενή τομέα, πρόβλεψη για αποζημίωση των παραγωγών ανάλογη με τις εκάστοτε μεταφορές πρώτων υλών, ζωοτροφών και αγροτικού εξοπλισμού και αντιστοιχία του ύψους των αγροτικών ενισχύσεων με την πραγματική παραγωγή. Σύμφωνα με όσα ανέφεραν εκπρόσωποι του κλάδου στα «Ρεθεμνιώτικα Νέα», ακόμα και εντός εβδομάδας υπάρχει περίπτωση να πραγματοποιηθούν παγκρήτιες γενικές συνελεύσεις, ώστε να αποφασιστούν κινητοποιήσεις διαμαρτυρίας για το επόμενο χρονικό διάστημα. Εξάλλου, υπό τις σημερινές συνθήκες, χιλιάδες αγρότες σε όλη την Κρήτη και το Ρέθυμνο συνεχίζουν να βρίσκονται σε καθεστώς ομηρίας των περιουσιών τους, λόγω των λαθών στους αναρτημένους κτηματολογικούς πίνακες, όπου εμφανίζονται περιουσίες ανθρώπων να έχουν χαρακτηριστεί δασικές και να έχουν υπαχθεί στην κυριότητα του δημοσίου. Αυτό σημαίνει ότι εν αναμονή εξέτασης των λαθών και αποκατάστασης της κυριότητας των δικαιούχων, οι ιδιοκτήτες δεν μπορούν να πουλήσουν, να οικοδομήσουν και να δραστηριοποιηθούν στις εκτάσεις γης τους, χωρίς περιορισμούς. Μάλιστα, οι ιδιοκτήτες καλούνται οι ίδιοι να αποδείξουν τίτλους κυριότητας στις ιδιοκτησίες τους και όχι το δημόσιο, σε αντίθεση με το ισχύον νομικό πλαίσιο που προβλέπει ότι το ελληνικό κράτος πρέπει να αποδείξει αν μία έκταση είναι δασική ή όχι.
«Έχουμε ζητήσει κατ’ επανάληψη μία ξεχωριστή νησιωτική πολιτική, όσον αφορά την Κρήτη και τα υπόλοιπα νησιά»
Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, ο οποίος μάλιστα μοιάζει να αναζωπυρώνεται έχει αυξήσει επίσης το κόστος παραγωγής για τους αγρότες και τους κτηνοτρόφους, σύμφωνα με όσα σχολίασε μεταξύ άλλων στα «Ρ.Ν.», ο πρόεδρος του Κτηνοτροφικού Συλλόγου Ρεθύμνου, Γιώργος Βενιεράκης. «Τα τελευταία χρόνια, το κόστος παραγωγής όλο και αυξάνεται. Έχουμε ζητήσει κατ’ επανάληψη μία ξεχωριστή νησιωτική πολιτική, όσον αφορά την Κρήτη και τα υπόλοιπα νησιά, όπου έχουμε ένα κόστος τεράστιο και ασύμφορο σε σχέση με την ηπειρωτική χώρα. Εμείς κατεβάζουμε χιλιάδες σανά και σιτηρά, πολλές φορές το φορτηγό που κατεβάζει τα τριφύλλια από την Ηπειρωτική Ελλάδα κάνει πιο πολύ από το ίδιο το περιεχόμενο του φορτίου που μεταφέρει. Πρόσφατα με τις αυξήσεις μετά από τον πόλεμο στα Στενά του Ορμούζ έβαλαν πάλι 100 ευρώ επιπλέον φόρο σε κάθε φορτηγό που ανεβαίνει και σε αυτό που κατεβαίνει, δηλαδή σύνολο 200 ευρώ επιπλέον, το οποίο το πληρώνουμε πάντα εμείς, ως ο τελευταίος αποδέκτης. Τα καύσιμα συνεχίζουν να βρίσκονται στον Θεό, όπως και η ενέργεια. Όλα τα παραπάνω σε συνδυασμό με τις τιμές στα προϊόντα μας, που είναι σχετικά χαμηλές σε σχέση με τα κοστολόγια που έχουμε, έχει μία μεγάλη αρνητική επίπτωση στον παραγωγό, ο οποίος διαρκώς είναι στην πρίζα και αδυνατεί να ανταπεξέλθει οικονομικά σε όλα τα έξοδα που έχει». Τα μεροκάματα των εργατών για την ελαιοσυγκομιδή ξεκινούν από 60 ευρώ και μπορούν να ξεπεράσουν τα 80, ενώ οι τιμές του λαδιού κινούνται από 3,5 έως 4 ευρώ. Οι τιμές του γάλακτος για τους παραγωγούς του Ρεθύμνου κυμαίνονται κατά μέσο όρο από 1,06 έως 1,10 ευρώ το λίτρο για το πρόβειο και 80-90 λεπτά για το χοιρινό, ενώ στην ηπειρωτική Ελλάδα από 1,40 μέχρι 1,70. «Οι διαφορές είναι τεράστιες, αν εμείς είχαμε τώρα τέτοιες τιμές στο προϊόν, δεν θα θέλαμε ούτε ένα σεντς επιδότηση», συμπλήρωσε.
Μεταφορικό ισοδύναμο και δασικές εκτάσεις
Την ίδια ώρα, οι αγροτοκτηνοτρόφοι ζητούν πλήρη και μόνιμη εφαρμογή του μεταφορικού ισοδύναμου, υποστηρίζοντας ότι το μέτρο είναι απαραίτητο για να αντιμετωπιστεί το πρόσθετο κόστος που δημιουργεί η νησιωτικότητα. Το βασικό τους αίτημα είναι να επιδοτείται ουσιαστικά η μεταφορά των αγροτικών προϊόντων και των απαραίτητων εφοδίων. «Το μεταφορικό ισοδύναμο έχουμε ζητήσει κατ’ επανάληψη να δίνεται στον παραγωγό με τα τιμολόγια αγοράς προϊόντων, είτε έχει πάρει ο παραγωγός σανά, είτε ζωοτροφές, διότι εμείς στις ζωοτροφές που παίρνουμε από τα εργοστάσια, επιβαρυνόμαστε τη διαφορά που παίρνουν στο σακί που αγοράζουμε. Άρα με τα τιμολόγια που έχει ο καθένας από εμάς, πρέπει να καταθέτει τα τιμολόγια και να παίρνει το ανάλογο ποσό για το μεταφορικό και έτσι λύνεται το θέμα και έτσι καταθέτονται χρήματα σε αυτόν που πραγματικά παράγει. Είναι το πιο τίμιο που υπάρχει», τόνισε ο κ. Βενιεράκης. Όσον αφορά τους δασικούς χάρτες συμπλήρωσε: «Αυτό είναι το πιο σοβαρό από όλα, γιατί πρόκειται για την αρπαγή της γης μας, εκεί που μας μεγάλωσαν οι παππούδες μας, οι γονείς μας και τώρα έρχεται το κράτος και το χαρακτηρίζει δασικό και δικό του. Το κράτος έπρεπε να είναι αυτό που φέρει τίτλους ιδιοκτησίας και αν εγώ έχω πάρει χωράφι από το κράτος, να το διεκδικήσει και να το πάρει. Όχι το ανάποδο, να πρέπει εγώ να φέρω τίτλους κυριότητας. Τώρα ειδικά με τις δασικές εκτάσεις είναι καταρχήν εγκλωβισμένοι όλοι, διότι δεν μπορούν να αγοράσουν, να πουλήσουν, να μεταβιβάσουν, να χτίσουν, δηλαδή να κάνουν οποιαδήποτε χρήση. Είναι χιλιάδες οι αγροτοκτηνοτρόφοι που είναι εγκλωβισμένοι στην Κρήτη με αυτήν τη διαδικασία και δεν πρόκειται να ξεμπερδέψουμε παρά μόνο σε αρκετά χρόνια».
