Γερμανία: Η κοιλάδα του Ρουρ στα πρόθυρα κατάρρευσης

Με τα φορολογικά έσοδα να μειώνονται και τις κοινωνικές δαπάνες να αυξάνονται, πόλεις και κωμοπόλεις στην κοιλάδα του Ρουρ δυσκολεύονται να τα βγάλουν πέρα. Στην DW μιλάει ο Απ. Τσαλάστρας από το Ομπερχάουζεν.Το εμπορικό κέντρο Centro είναι το μοναδικό μέρος για το οποίο είναι σήμερα γνωστή η πόλη του Ομπερχάουζεν.

Πρόκειται για ένα συγκρότημα με 250 καταστήματα, το οποίο χτίστηκε στα μέσα της δεκαετίας του 1990 σε μια έκταση όπου προηγουμένως εργάζονταν 32.000 άνθρωποι στον τομέα της χαλυβουργίας – που κάποτε αποτελούσε ακρογωνιαίο λίθο της μεταποιητικής βάσης της Ευρώπης.

«Χάρη στο Centro δημιουργήσαμε ξανά σχεδόν άλλες τόσες θέσεις εργασίας όμως όλες βρίσκονται στον τομέα των υπηρεσιών όπου οι άνθρωποι δεν κερδίζουν τόσα πολλά χρήματα», δηλώνει ο υπεύθυνος οικονομικών του δήμου του Ομπερχάουζεν, Απόστολος Τσαλάστρας.

Η παρακμή της περιοχής του Ρουρ

Το μέσο εισόδημα στην πόλη συγκαταλέγεται πλέον στα χαμηλότερα στη Γερμανία: «Το ΑΕΠ που παράγουμε εδώ είναι επίσης ένα από τα χαμηλότερα σε εθνικό επίπεδο», παραδέχεται ο Τσαλάστρας.

Στην κοιλάδα του Ρουρ, στο δυτικό κρατίδιο της Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας, περιοχή ζωτικής σημασίας για την παραγωγή εξοπλισμών της Γερμανίας στους δύο Παγκόσμιους Πολέμους, τα εργοστάσια αναδιαμορφώθηκαν μεταπολεμικά για να τροφοδοτήσουν το λεγόμενο γερμανικό οικονομικό θαύμα του 1950. Η κρίση της δεκαετίας του 1970 οδήγησαν σε κατακόρυφη πτώση της παραγωγής, προκαλώντας το κλείσιμο εργοστασίων και την εκτόξευση της ανεργίας στην περιοχή.

Τα όσα έχουν απομείνει από τον χαλυβουργικό τομέα σήμερα είναι πολύ μικρής κλίμακας σε σχέση με το τι υπήρχε κάποτε. Και τα διαρθρωτικά οικονομικά προβλήματα μετά την παρακμή των βιομηχανιών άνθρακα και χάλυβα αφήνουν εδώ και πολύ καιρό το αποτύπωμά τους. «Δεν έχουμε αποθεματικά, δεν έχουμε κεφαλαιακές επενδύσεις που μπορούμε να ρευστοποιήσουμε, δεν έχουμε περιουσιακά στοιχεία που μπορούμε να πουλήσουμε και ούτω καθεξής», λέει ο Τσαλάστρας. «Κάνουμε οικονομία εδώ και 40 χρόνια και έχουμε ήδη πουλήσει τα πάντα, δεν μας έχει μείνει τίποτα», συμπληρώνει.

Το Ομπερχάουζεν κατατάσσεται μεταξύ των πόλεων με το υψηλότερο χρέος στη Γερμανία. «Βρισκόμαστε σε μια πραγματικά δεινή κατάσταση», δηλώνει στην DW ο δήμαρχος Τόρστεν Μπεργκ (SPD). Τα μεγαλύτερα δημοσιονομικά βάρη της περιοχής αφορούν την πρόνοια των νέων και τη μακροχρόνια φροντίδα ηλικιωμένων. Την ίδια στιγμή, οι μεγαλύτερες πηγές εσόδων είναι ο φόρος επιχειρήσεων και ο φόρος ακίνητης περιουσίας σε γη και ακίνητα. Ωστόσο, η οικονομική κρίση, η οποία έχει πλήξει τη Γερμανία εδώ και επτά χρόνια, έχει επηρεάσει σημαντικά τα φορολογικά έσοδα.

Ο Τσαλάστρας είναι υπεύθυνος για τα οικονομικά του Ομπερχάουζεν από το 2010. «Αυτή τη στιγμή έχουμε ετήσιο προϋπολογισμό 1,2 δισεκατομμυρίων ευρώ και τα έσοδά μας υπολείπονται κατά περίπου 100 εκατομμύρια ευρώ», αναφέρει. Μέχρι τα τέλη του 2025 το Ομπερχάουζεν είχε συσσωρεύσει χρέος 2 δισεκατομμυρίων ευρώ. Μια ένεση ρευστότητας από την κυβέρνηση του κρατιδίου της Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας το μείωσε στα 800 εκατομμύρια ευρώ.

Νέες νομοθετικές πρωτοβουλίες

Παρόμοιες δυσκολίες αντιμετωπίζουν πάντως και άλλοι δήμοι στη Γερμανία. Ολοένα περισσότεροι από τους περίπου 10.700 δήμους της χώρας βρίσκονται χρεωμένοι. Μέχρι το 2025 οι τοπικές κυβερνήσεις στη Γερμανία είχαν συλλογικά αναλάβει σχεδόν 30 δισεκατομμύρια ευρώ σε νέο χρέος – ποσό που αποτελεί ρεκόρ. Το υπάρχον χρέος έχει πλέον αυξηθεί σε περισσότερα από 200 δισεκατομμύρια ευρώ. Σύμφωνα με τις χρηματοοικονομικές προβλέψεις των τοπικών κυβερνήσεων έως το 2028 αναμένονται κάθε χρόνο παρομοίως υψηλά επίπεδα νέου χρέους.

«Οι δήμοι βρίσκονται σε μια πολύ επισφαλή οικονομική κατάσταση», δήλωσε στα τέλη Ιουνίου ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς (CDU). Ο ίδιος συμφώνησε με τους πρωθυπουργούς των κρατιδίων πως είναι αναγκαία η αναδιοργάνωση της κατανομής των δημόσιων αρμοδιοτήτων. Γι’ αυτό και αποφασίστηκε η τροποποίηση της νομοθεσίας για την ανάθεση έργων στους δήμους, προκειμένου να διασφαλίζεται πως αυτοί θα έχουν πράγματι τη δημοσιονομική ικανότητα να τα φέρουν εις πέρας δίχως να επιβαρυνθούν δυσανάλογα με νέα χρέη.

Ο δήμαρχος Μπεργκ χαιρετίζει αυτή την απόφαση. «Αλλά μας βοηθά μόνο λίγο επειδή δεν αλλάζει θεμελιωδώς την κατάσταση. Αν θέλει κανείς να αλλάξει τα πράγματα, τότε η ομοσπονδιακή κυβέρνηση θα πρέπει πραγματικά να βάλει χρήματα στο τραπέζι», προσθέτει.

Ένα αίτημα είναι να αυξηθεί το μερίδιο των δήμων στα συνολικά εθνικά φορολογικά έσοδα. Επιπλέον, οι δήμοι ζητούν ελάφρυνση χρέους. «Θα έλεγα ότι είναι λίγο σαν συλλογικές διαπραγματεύσεις», παρατηρεί ο Μπεργκ. «Και οι διαπραγματεύσεις είναι συχνά σκληρές. Οπότε συνεχίζουμε να αναδεικνύουμε τη δύσκολη θέση των δήμων και σιγά-σιγά τα πράγματα αρχίζουν να βελτιώνονται».

Επιμέλεια: Γιώργος Πασσάς

Πηγή: Deutsche Welle