ΆλλαΣχετικά άρθρα
Τα ενδιαφερόμενα μέρη μπορούν να συμμετάσχουν στη δημόσια διαβούλευση έως τις 20 Σεπτεμβρίου 2024.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ξεκίνησε σήμερα δημόσια διαβούλευση με την οποία καλεί όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν παρατηρήσεις σχετικά με το σχέδιο κανόνων για τις χερσαίες και πολυτροπικές μεταφορές, οι οποίοι αντικαθιστούν τις κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις στις σιδηροδρομικές επιχειρήσεις («κατευθυντήριες γραμμές για τους σιδηροδρόμους»), καθώς και σχετικά με τον νέο κανονισμό απαλλαγής κατά κατηγορία για τις μεταφορές («TBER»).
Τα ενδιαφερόμενα μέρη μπορούν να συμμετάσχουν στη δημόσια διαβούλευση έως τις 20 Σεπτεμβρίου 2024.
Οι κανόνες που καθορίζονται στον TBER θα είναι συμπληρωματικοί έναντι των κανόνων που ορίζονται στις νέες κατευθυντήριες γραμμές στον τομέα των χερσαίων και πολυτροπικών μεταφορών (στο εξής: κατευθυντήριες γραμμές ΧΠΜ), οι οποίες θα αντικαταστήσουν τις κατευθυντήριες γραμμές για τους σιδηροδρόμους. Στις κατευθυντήριες γραμμές ΧΠΜ, η Επιτροπή καθορίζει τους όρους υπό τους οποίους θα αξιολογεί τις περιπτώσεις κοινοποιηθείσας δημόσιας στήριξης για βιώσιμες χερσαίες μεταφορές η οποία δεν απαλλάσσεται κατά κατηγορία. Από κοινού, τα δύο αυτά σύνολα κανόνων θα αποτελέσουν ένα επικαιροποιημένο και ολοκληρωμένο εγχειρίδιο κανόνων για τη χορήγηση κρατικών ενισχύσεων στον τομέα των βιώσιμων χερσαίων μεταφορών.
Κατευθυντήριες γραμμές στον τομέα των χερσαίων και πολυτροπικών μεταφορών
Οι κατευθυντήριες γραμμές για τους σιδηροδρόμους καθορίζουν τους όρους υπό τους οποίους οι ενισχύσεις σε σιδηροδρομικές επιχειρήσεις μπορούν να θεωρηθούν συμβατές με την εσωτερική αγορά και τους κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις βάσει του άρθρου 93 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ). Οι προτεινόμενες αλλαγές αποσκοπούν στα εξής:
Διεύρυνση του πεδίου εφαρμογής των κατευθυντήριων γραμμών ώστε να καλύπτουν όλους τους χερσαίους τρόπους μεταφοράς που είναι λιγότερο ρυπογόνοι από τις αμιγώς οδικές μεταφορές, όπως οι σιδηροδρομικές, οι εσωτερικές πλωτές μεταφορές και οι βιώσιμες πολυτροπικές μεταφορές. Οι ισχύουσες κατευθυντήριες γραμμές για τους σιδηροδρόμους πρόκειται συνεπώς να αντικατασταθούν από τις κατευθυντήριες γραμμές ΧΠΜ.
Παγίωση και εξορθολογισμός της πρακτικής που ακολουθεί η Επιτροπή με βάση τις κατευθυντήριες γραμμές για τους σιδηροδρόμους και το άρθρο 93 της ΣΛΕΕ. Αυτό θα περιλαμβάνει, για παράδειγμα, την εισαγωγή νέων κατηγοριών λειτουργικών και επενδυτικών ενισχύσεων, όπως οι ενισχύσεις για την κατασκευή πολυτροπικών εγκαταστάσεων, οι ενισχύσεις για την έναρξη νέων εμπορικών συνδέσεων και οι ενισχύσεις που συνιστούν αντιστάθμιση για την εκπλήρωση υποχρεώσεων παροχής δημόσιας υπηρεσίας στον τομέα των σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών.
Πρόβλεψη πιο ευέλικτων κανόνων για τις ενισχύσεις που συμβάλλουν άμεσα στην πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση, συμπεριλαμβανομένων των ενισχύσεων για τη μείωση του εξωτερικού κόστους των μεταφορών και την προώθηση της διαλειτουργικότητας (π.χ. ευκολότερη και ασφαλέστερη λειτουργία σε όλα τα εθνικά σιδηροδρομικά συστήματα) για την προώθηση της στροφής από τις οδικές προς πιο βιώσιμους τρόπους μεταφοράς.
Θέσπιση διασφαλίσεων για τη στήριξη της εισόδου και της ανάπτυξης νέων φορέων εκμετάλλευσης στην αγορά βιώσιμων χερσαίων μεταφορών, για παράδειγμα με τη διευκόλυνση της πρόσβασής τους σε χρηματοδότηση για την αγορά τροχαίου υλικού και σκαφών εσωτερικής ναυσιπλοΐας.
Κανονισμός απαλλαγής κατά κατηγορία στον τομέα των μεταφορών
Ο νέος TBER θα κηρύσσει ορισμένες κατηγορίες κρατικών ενισχύσεων συμβατές με την εσωτερική αγορά και θα τις απαλλάσσει από την υποχρέωση προηγούμενης κοινοποίησης και έγκρισης από την Επιτροπή, υπό την προϋπόθεση ότι πληρούν ορισμένες προϋποθέσεις. Αυτές οι κατηγορίες ενισχύσεων για πιο βιώσιμους τρόπους μεταφοράς περιλαμβάνουν ορισμένα είδη ενισχύσεων υπέρ των σιδηροδρομικών, εσωτερικών πλωτών και πολυτροπικών μεταφορών, ιδίως δε ενισχύσεις για τη στήριξη του συντονισμού των μεταφορών, οι οποίες έχουν περιορισμένες δυνατότητες στρέβλωσης του ανταγωνισμού.
Η απαλλαγή αυτή θα αποτελέσει σημαντική απλούστευση, η οποία θα παρέχει στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να χορηγούν γρήγορα ενισχύσεις, όταν πληρούνται οι προϋποθέσεις που περιορίζουν τη στρέβλωση του ανταγωνισμού στην ενιαία αγορά. Ως εκ τούτου, υψηλό ποσοστό των κοινοποιήσιμων σήμερα μέτρων κρατικών ενισχύσεων θα εφαρμόζονται στο μέλλον από τα κράτη μέλη χωρίς να απαιτείται προηγούμενη έγκριση από την Επιτροπή. Τούτο συνάδει με την προσέγγιση της Επιτροπής να επικεντρωθεί στην επίτευξη περισσότερων και ταχύτερων αποτελεσμάτων, με παράλληλη μείωση του περιττού διοικητικού φόρτου.
Επόμενα βήματα
Εκτός από τη διαβούλευση που δρομολογήθηκε σήμερα, το σχέδιο TBER θα συζητηθεί επίσης σε δύο συνεδριάσεις μεταξύ της Επιτροπής και των κρατών μελών. Το σχέδιο κατευθυντήριων γραμμών ΧΠΜ θα συζητηθεί επίσης σε πολυμερή συνεδρίαση με τα κράτη μέλη.
Με τον τρόπο αυτόν θα εξασφαλιστεί ότι τόσο τα κράτη μέλη όσο και τα λοιπά ενδιαφερόμενα μέρη θα έχουν επαρκείς ευκαιρίες να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους για τα σχέδια προτάσεων της Επιτροπής.
Η έγκριση των αναθεωρημένων κατευθυντήριων γραμμών και του νέου TBER έχει προγραμματιστεί για το τέλος του 2025.
Ιστορικό
Οι υπό διαβούλευση προτάσεις ακολουθούν τα συμπεράσματα του ελέγχου καταλληλότητας σχετικά με τους ισχύοντες κανόνες που εφαρμόζονται στον τομέα των χερσαίων και πολυτροπικών μεταφορών.
Ο έλεγχος καταλληλότητας έδειξε ότι οι κατευθυντήριες γραμμές για τους σιδηροδρόμους συνέβαλαν σημαντικά στην ενθάρρυνση της στροφής προς τις σιδηροδρομικές μεταφορές, οι οποίες συνεπάγονται χαμηλότερο εξωτερικό κόστος σε σχέση με άλλους τρόπους μεταφοράς, όπως οι οδικές μεταφορές, και στην προώθηση της διαλειτουργικότητας ώστε να διασφαλιστεί η συνεργασία των διαφόρων τεχνικών συστημάτων των σιδηροδρόμων της ΕΕ. Ταυτόχρονα, η αξιολόγηση αποκάλυψε ότι χρειάζονταν προσαρμογές ώστε να αντικατοπτρίζονται οι εξελίξεις της αγοράς και της τεχνολογίας και οι τρέχουσες στρατηγικές προτεραιότητες της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων, ιδίως, της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και της στρατηγικής για βιώσιμη και έξυπνη κινητικότητα.
Την 1η Οκτωβρίου 2021 η Επιτροπή δημοσίευσε αρχική εκτίμηση επιπτώσεων σχετικά με την αναθεώρηση των κατευθυντήριων γραμμών για τους σιδηροδρόμους. Την ίδια ημερομηνία, η Επιτροπή δημοσίευσε χάρτη πορείας σχετικά με μια πρωτοβουλία που αποσκοπεί να παρέχει στην Επιτροπή τη δυνατότητα να εκδώσει νέο κανονισμό απαλλαγής κατά κατηγορία για τις σιδηροδρομικές, τις εσωτερικές πλωτές και τις διατροπικές μεταφορές και να διευκολύνει τη χορήγηση ενισχύσεων για την προώθηση λιγότερο ρυπογόνων μορφών μεταφορών. Στις 19 Δεκεμβρίου 2022, το Συμβούλιο εξέδωσε εξουσιοδοτικό κανονισμό που εξουσιοδοτεί την Επιτροπή να εκδώσει νέο κανονισμό απαλλαγής κατά κατηγορία για τις σιδηροδρομικές, εσωτερικές πλωτές και διατροπικές μεταφορές. Στις 6 Μαρτίου 2024, η Επιτροπή δημοσίευσε πρόσκληση υποβολής στοιχείων σχετικά με τον TBER.
Μαργκρέτε Βέστεϊγιερ, Εκτελεστική Αντιπρόεδρος αρμόδια για την Πολιτική Ανταγωνισμού
Οι σημερινές προτάσεις αποσκοπούν να διασφαλίσουν ότι οι κανόνες μας για τις κρατικές ενισχύσεις στις χερσαίες και πολυτροπικές μεταφορές είναι κατάλληλοι για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και αντικατοπτρίζουν τις εξελίξεις της αγοράς. Οι αναθεωρημένοι κανόνες και ο προτεινόμενος νέος κανονισμός θα διευκολύνουν και θα επιταχύνουν την παροχή χρηματοδότησης από τα κράτη μέλη, χωρίς να προκαλούν αδικαιολόγητες στρεβλώσεις του ανταγωνισμού στην ενιαία αγορά. Καλούμε όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη να εκφράσουν τις απόψεις τους.
Νίκος Ανδρίτσος
