Του Στέφανου Νικολαΐδη
Για πρώτη φορά μετά το 1991, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις προειδοποιούν δημόσια για την πιθανότητα μιας ρωσικής επιθετικής ενέργειας εντός των συνόρων της Γηραιάς Ηπείρου. Ωστόσο, όπως σημειώνουν κορυφαίοι αναλυτές, η ανησυχία αυτή δεν αφορά έναν κλασικό πόλεμο — τουλάχιστον όχι με τον τρόπο που τον γνωρίζαμε.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση παραμένει ένας οικονομικός γίγαντας αλλά στρατηγικός νάνος. Η εξάρτησή της από τις ΗΠΑ, αλλά και η πολυδιάσπαση των ευρωπαϊκών εξοπλιστικών προγραμμάτων, παράγουν ένα κενό ισχύος έως το 2030.
Αυτό είναι το κενό που η Μόσχα βλέπει ως «παράθυρο ευκαιρίας».
ΆλλαΣχετικά άρθρα
Η ενεργοποίηση του προγράμματος ReArm Europe, ύψους 800 δισ. ευρώ, αναμένεται να αρχίσει να έχει ορατά αποτελέσματα προς το τέλος της δεκαετίας. Μέχρι τότε, η ΕΕ βρίσκεται σε μια μεταβατική περιοχή στην οποία:
- η Ρωσία επιδιώκει στρατηγικά κέρδη μέσω πίεσης
- οι ΗΠΑ δίνουν προτεραιότητα στο μέτωπο με Κίνα
- η Ευρώπη αναγκάζεται να επαναπροσδιορίσει τον ρόλο της
Η Μόσχα δεν θέλει πόλεμο με το ΝΑΤΟ, αλλά να εκθέσει την Ευρώπη
Μιλώντας στο skai.gr ο διεθνολόγος Αλέξανδρος Δεσποτόπουλος επισημαίνει ότι η ρωσική ηγεσία γνωρίζει ακριβώς τα όρια των δυνατοτήτων της. «Οι Ρώσοι δεν πρόκειται να χτυπήσουν ούτε το ΝΑΤΟ ούτε υποδομές αμερικανικών συμφερόντων. Αυτό που επιδιώκουν είναι να εκθέσουν την ΕΕ, ώστε να δοκιμάσουν την πολιτική της συνοχή», όπως σημειώνει.
Με άλλα λόγια, το Κρεμλίνο επιδιώκει να αποδείξει ότι:
- η ΕΕ δεν μπορεί να προστατεύσει τις δικές της υποδομές
- η ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης παραμένει εύθραυστη
- η γεωπολιτική της αυτονομία είναι περισσότερο αφήγημα παρά πραγματικότητα
Αυτό προμηνύει μια σύγκρουση χαμηλής έντασης, αλλά με υπαρκτές υλικές επιπτώσεις.
Ο πόλεμος του 21ου αιώνα δεν χρειάζεται τανκς. Χρειάζεται ευπάθειες.
Σύμφωνα με τον κ. Δεσποτόπουλο, ο πιθανότερος πυλώνας δράσης της Ρωσίας είναι ο υβριδικός πόλεμος:
- κυβερνοεπιθέσεις
- στοχευμένες διακοπές λειτουργίας ενεργειακών ή μεταφορικών κόμβων
- επιθέσεις σε υποδομές χωρίς αμερικανικά συμφέροντα, ώστε να μην ενοχληθεί η Ουάσιγκτον.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα: δεν θα χτυπηθεί ο Κάθετος Διάδρομος (που μεταφέρει αμερικανικό LNG). Θα μπορούσαν όμως να στοχοποιηθούν εναλλακτικές υποδομές που αναβαθμίζουν την ΕΕ και αποδυναμώνουν τη ρωσική επιρροή.
Το «μεγάλο τρόπαιο»: ο σιδηροδρομικός άξονας Οδησσός–Αλεξανδρούπολη
Στην κορυφή αυτής της λίστας βρίσκεται το φιλόδοξο ευρωπαϊκό σχέδιο δημιουργίας ενός νέου βαλκανικού εμπορικού διαδρόμου, που θα ενώνει:
- Οδησσό
- Κωνστάντζα
- Βάρνα
- Αλεξανδρούπολη
Περίπου 750 χιλιόμετρα — μια ευθεία αντίστοιχη της απόστασης Αθήνα–Κομοτηνή.
Αν υλοποιηθεί, το έργο θα:
- μειώσει τον χρόνο μεταφοράς προϊόντων σε 10–12 ώρες
- παρακάμψει τα Στενά
- αναβαθμίσει τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία
- μετατρέψει την Αλεξανδρούπολη σε βασικό logístics hub της Ανατολικής Ευρώπης.
Για τη Ρωσία, αυτό το έργο είναι βαθιά προβληματικό: αποσυνδέει την Ουκρανία από τα παραδοσιακά δίκτυα που ελέγχονται — ή μπορούν να διακοπούν — από τη Μόσχα.
Είναι, δηλαδή, γεωοικονομική απειλή.
Το προηγούμενο του Rail Baltica
Η ΕΕ έχει ήδη υλοποιήσει ένα τέτοιο έργο: το Rail Baltica, ύψους 2,7 δισ. ευρώ. Πρόκειται για ένα έργο που συνδέει Πολωνία, Λιθουανία, Λετονία, Εσθονία και Φινλανδία. Η Ρωσία είχε αντιδράσει έντονα — και δεν είναι μυστικό ότι αποτελεί πιθανό στόχο υβριδικών ενεργειών.
Η Επιτροπή σχεδιάζει πλέον έναν «νότιο Rail Baltica».Η διαφορά; Το νέο έργο έχει ακόμη μεγαλύτερη στρατηγική σημασία επειδή αφορά:
- εμπορικούς δρόμους
- ενεργειακές υποδομές
- τηλεπικοινωνίες
- απευθείας ένταξη της Ουκρανίας στις ευρωπαϊκές αλυσίδες
Ο Δεσποτόπουλος το θέτει ξεκάθαρα. «Αυτός ο άξονας πρέπει να γίνει ο επόμενος στόχος μας. Είναι το πραγματικό εργαλείο στρατηγικής αυτονομίας της Ευρώπης».
Η Αλεξανδρούπολη, άλλοτε παραμελημένο λιμάνι, έχει μετατραπεί σε:
- ενεργειακό κόμβο LNG
- στρατιωτικό κόμβο του ΝΑΤΟ
- εμπορικό κόμβο Ανατολικής Ευρώπης
- κόμβο των νέων σιδηροδρομικών και ενεργειακών διαδρομών
Οι ΗΠΑ έχουν επενδύσει πολιτικά στην περιοχή, ιδιαίτερα σε μια εποχή όπου η κυβέρνηση Τραμπ θέτει την οικονομική διάσταση πάνω από την κλασική διπλωματία.
Όπως λέει ο Δεσποτόπουλος, «Όταν οι ΗΠΑ έχουν επενδύσει σε LNG, σε αγωγούς και σε κόμβους όπως η Αλεξανδρούπολη, δημιουργείται μια ζώνη αμερικανικής προστασίας».
Αυτό λειτουργεί αποτρεπτικά απέναντι στη Ρωσία και παράλληλα αναβαθμίζει την ελληνική θέση στην περιοχή.
Το «παζλ» της Τουρκίας και η νέα διάθεση συνεννόησης
Η Ουάσιγκτον επιχειρεί να μαζέψει τις εκκρεμότητες στην Ανατολική Μεσόγειο. Επενδύει σε σταθερές σχέσεις με την Ελλάδα, την Κύπρο και το Ισραήλ, ενώ προσπαθεί να προσεγγίσει ξανά την Τουρκία, αποσπώντας την από τη ρωσική επιρροή.
Σε αυτό το περιβάλλον, η πρόθεση του προέδρου της Κύπρου Νίκου Χριστοδουλίδη να καλέσει την Τουρκία σε συνεδρίες της ΕΕ το 2026 — όταν η Κύπρος θα έχει την προεδρία — αποτελεί ένδειξη αλλαγής κλίματος.
Επομένως, η Δύση επιδιώκει σταθεροποίηση, όχι νέες κρίσεις.
Τι σημαίνει αυτό για την Ευρώπη;
Όχι ότι θα δει ρωσικά τανκς στα σύνορά της. Αλλά ότι θα δεχθεί ισχυρή πίεση σε κρίσιμες υποδομές.
Όχι ότι θα γίνει αποδέκτης μιας άμεσης στρατιωτικής επιχείρησης. Αλλά ότι θα χρειαστεί να θωρακιστεί απέναντι σε υβριδικά πλήγματα που μπορούν να παραλύσουν ολόκληρες χώρες.
Και σίγουρα ότι η Ελλάδα, μέσω Αλεξανδρούπολης, παύει να είναι περιφερειακός παίκτης. Γίνεται πυλώνας της νέας ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής ασφάλειας.
Το στοίχημα της επόμενης πενταετίας δεν είναι αν η Ρωσία θα επιτεθεί στρατιωτικά. Είναι αν η Ευρώπη θα μπορέσει να σταθεί όρθια στην πρώτη μεγάλη κρίση μετά τον Ψυχρό Πόλεμο.
Πηγή: skai.gr
