Τα drones και οι πράκτορες της Ρωσίας εξαπολύουν επιθέσεις σε χώρες του ΝΑΤΟ και η Ευρώπη σκέφτεται τώρα κάτι που θα φαινόταν παράλογο πριν από λίγα χρόνια: Σχεδιάζει πώς θα αντεπιτεθεί.
Όπως σημειώνει το Politico, οι ιδέες κυμαίνονται από κοινές κυβερνοεπιχειρήσεις κατά της Ρωσίας και ταχύτερη και πιο συντονισμένη απόδοση ευθυνών για υβριδικές επιθέσεις, κατηγορώντας άμεσα τη Μόσχα, έως αιφνιδιαστικές στρατιωτικές ασκήσεις υπό την ηγεσία του ΝΑΤΟ, σύμφωνα με δύο ανώτερους αξιωματούχους ευρωπαϊκών κυβερνήσεων και τρεις διπλωμάτες της ΕΕ.
«Οι Ρώσοι δοκιμάζουν συνεχώς τα όρια…ποια είναι η αντίδραση, πόσο μακριά μπορούμε να φτάσουμε;» σημείωσε η υπουργός Εξωτερικών της Λετονίας, Μπαίμπα Μπράζε, σε συνέντευξή της. «Απαιτείται μια πιο «προληπτική αντίδραση», δήλωσε στο Politico. «Και δεν είναι τα λόγια που στέλνουν το μήνυμα αλλά οι πράξεις».
Ρωσικά drones έχουν πετάξει πάνω από την Πολωνία και τη Ρουμανία τις τελευταίες εβδομάδες και μήνες, ενώ μυστηριώδη drones έχουν προκαλέσει χάος σε αεροδρόμια και στρατιωτικές βάσεις σε ολόκληρη την ήπειρο. Άλλα περιστατικά περιλαμβάνουν παρεμβολές στο GPS, εισβολές μαχητικών αεροσκαφών και πολεμικών πλοίων, καθώς και μια έκρηξη σε μια σημαντική σιδηροδρομική γραμμή της Πολωνίας που μεταφέρει στρατιωτική βοήθεια στην Ουκρανία.
«Συνολικά, η Ευρώπη και το ΝΑΤΟ πρέπει να αναρωτηθούν πόσο καιρό είμαστε διατεθειμένοι να ανεχόμαστε αυτό το είδος υβριδικού πολέμου… [και] αν πρέπει να εξετάσουμε το ενδεχόμενο να γίνουμε πιο ενεργοί σε αυτόν τον τομέα», δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ο Γερμανός υφυπουργός Άμυνας Φλόριαν Χαν στο Welt TV.
Οι υβριδικές επιθέσεις δεν είναι κάτι καινούργιο. Τα τελευταία χρόνια, η Ρωσία έχει στείλει δολοφόνους να σκοτώσουν πολιτικούς εχθρούς στο Ηνωμένο Βασίλειο, έχει κατηγορηθεί για την ανατίναξη αποθηκών όπλων στην Κεντρική Ευρώπη, έχει προσπαθήσει να αποσταθεροποιήσει την ΕΕ χρηματοδοτώντας ακροδεξιά πολιτικά κόμματα, έχει εμπλακεί σε πόλεμο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και έχει προσπαθήσει να ανατρέψει εκλογές σε χώρες όπως η Ρουμανία και η Μολδαβία.
Ωστόσο, η κλίμακα και η συχνότητα των τελευταίων επιθέσεων είναι άνευ προηγουμένου. Το Globsec, ένα think tank με έδρα την Πράγα, υπολόγισε ότι μεταξύ Ιανουαρίου και Ιουλίου πραγματοποιήθηκαν περισσότερα από 110 σαμποτάζ και απόπειρες επιθέσεων στην Ευρώπη, κυρίως στην Πολωνία και τη Γαλλία, από άτομα που έχουν σχέσεις με τη Μόσχα.
«Ο σημερινός κόσμος προσφέρει έναν πολύ πιο ανοιχτό — θα μπορούσε να πει κανείς δημιουργικό — χώρο για την εξωτερική πολιτική», δήλωσε ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν κατά τη διάρκεια της διάσκεψης Valdai τον Οκτώβριο, προσθέτοντας: «Παρακολουθούμε στενά την αυξανόμενη στρατιωτικοποίηση της Ευρώπης. Πρόκειται απλώς για ρητορική ή ήρθε η ώρα να αντιδράσουμε;».
Η Ρωσία μπορεί να θεωρεί την ΕΕ και το ΝΑΤΟ ως ανταγωνιστές ή ακόμη και εχθρούς — ο πρώην Ρώσος πρόεδρος και νυν αναπληρωτής επικεφαλής του Συμβουλίου Ασφαλείας του Κρεμλίνου Ντμίτρι Μεντβέντεφ δήλωσε τον περασμένο μήνα: «Οι ΗΠΑ είναι ο αντίπαλός μας». Ωστόσο, η Ευρώπη δεν επιθυμεί πόλεμο με μια Ρωσία που διαθέτει πυρηνικά όπλα και, ως εκ τούτου, πρέπει να βρει τρόπο να απαντήσει ώστε να αποτρέψει τη Μόσχα, χωρίς όμως να υπερβεί τα όρια του Κρεμλίνου που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε ανοιχτό πόλεμο.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η Ευρώπη πρέπει να υποκύψει, σύμφωνα με τον Σουηδό Αρχηγό Άμυνας, στρατηγό Michael Claesson. «Δεν μπορούμε να επιτρέψουμε στον εαυτό μας να φοβάται και να ανησυχεί για την κλιμάκωση της έντασης», δήλωσε σε συνέντευξή του. «Πρέπει να είμαστε αποφασιστικοί».
Μέχρι στιγμής, η αντίδραση ήταν η ενίσχυση των αμυντικών συστημάτων. Αφού ρωσικά πολεμικά drones καταρρίφθηκαν πάνω από την Πολωνία, το ΝΑΤΟ ανακοίνωσε ότι θα ενισχύσει τα αμυντικά συστήματα της συμμαχίας στην ανατολική πλευρά, μια απόφαση που υιοθέτησε και η ΕΕ.
Ακόμα και αυτό όμως εξοργίζει τη Μόσχα.
Οι Ευρωπαίοι «πρέπει να φοβούνται και να τρέμουν σαν χαζά ζώα σε κοπάδι που οδηγείται στη σφαγή», δήλωσε ο Μεντβέντεφ. «Πρέπει να λούζονται στον φόβο, αισθανόμενοι το κοντινό και οδυνηρό τέλος τους».
Αλλαγή τόνου
Οι συχνές ρωσικές προκλήσεις αλλάζουν τον τόνο στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.
Μετά την ανάπτυξη 10.000 στρατιωτών για την προστασία των κρίσιμων υποδομών της Πολωνίας, σε συνέχεια του σαμποτάζ σε μια σιδηροδρομική γραμμής που συνδέει τη Βαρσοβία με το Κίεβο, ο Πολωνός πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ κατηγόρησε την Παρασκευή τη Μόσχα ότι εμπλέκεται σε «κρατική τρομοκρατία».
Μετά το περιστατικό, η επικεφαλής της εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ, Κάγια Κάλλας, δήλωσε ότι τέτοιες απειλές αποτελούν «εξαιρετικά σοβαρό κίνδυνο» για την Ένωση, υποστηρίζοντας ότι πρέπει να «ανταποκριθεί με σθένος» στις επιθέσεις.
Την περασμένη εβδομάδα, ο Ιταλός υπουργός Άμυνας Γκουίντο Κροσέτο επέκρινε την «αδράνεια» της ηπείρου απέναντι στις αυξανόμενες υβριδικές επιθέσεις και παρουσίασε ένα σχέδιο 125 σελίδων για την αντίδραση. Σε αυτό πρότεινε τη δημιουργία ενός Ευρωπαϊκού Κέντρου για την Αντιμετώπιση του Υβριδικού Πολέμου, μιας δύναμης 1.500 ατόμων για την καταπολέμηση των κυβερνοεπιθέσεων, καθώς και στρατιωτικού προσωπικού εξειδικευμένου στην τεχνητή νοημοσύνη.
«Όλοι πρέπει να αναθεωρήσουν τις διαδικασίες ασφαλείας τους», πρόσθεσε την Πέμπτη ο Πολωνός υπουργός Εξωτερικών Ράντοσλαφ Σικόρσκι. «Η Ρωσία κλιμακώνει σαφώς τον υβριδικό πόλεμό της εναντίον των πολιτών της ΕΕ».
Αντίδραση
Παρά την ολοένα και πιο σκληρή ρητορική, το τι σημαίνει μια πιο δυναμική αντίδραση παραμένει ανοιχτό ερώτημα.
Αυτό οφείλεται εν μέρει στη διαφορά μεταξύ Μόσχας και Βρυξελλών — η τελευταία είναι πιο περιορισμένη από την υποχρέωση να ενεργεί σύμφωνα με τους κανόνες, όπως δήλωσε ο Kevin Limonier, καθηγητής και αναπληρωτής διευθυντής του think tank GEODE με έδρα το Παρίσι. «Τίθεται ένα ηθικό και φιλοσοφικό ερώτημα: Μπορούν τα κράτη που διέπονται από το κράτος δικαίου να χρησιμοποιήσουν τα ίδια εργαλεία… και τις ίδιες στρατηγικές με τους Ρώσους;», διερωτήθηκε.
Μέχρι στιγμής, χώρες όπως η Γερμανία και η Ρουμανία ενισχύουν τους κανόνες που θα επιτρέπουν στις αρχές να καταρρίπτουν drones που πετούν πάνω από αεροδρόμια και στρατιωτικά μέρη.
Οι εθνικές υπηρεσίες ασφαλείας, εν τω μεταξύ, μπορούν να λειτουργούν σε μια νομική γκρίζα ζώνη. Σύμμαχοι από τη Δανία έως την Τσεχία επιτρέπουν ήδη επιθετικές κυβερνοεπιχειρήσεις. Σύμφωνα με πληροφορίες, το Ηνωμένο Βασίλειο εισέβαλε στα δίκτυα του ISIS για να αποκτήσει πληροφορίες σχετικά με ένα πρόγραμμα drone που βρισκόταν σε αρχικό στάδιο από την τρομοκρατική ομάδα το 2017.
Οι σύμμαχοι πρέπει να «είναι πιο προληπτικοί απέναντι στις κυβερνοεπιθέσεις», δήλωσε η Μπράζε, και να επικεντρωθούν στην «αύξηση της επίγνωσης της κατάστασης, συντονίζοντας τις υπηρεσίες ασφάλειας και πληροφοριών».
Στην πράξη, οι χώρες θα μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν μεθόδους κυβερνοχώρου για να στοχεύσουν συστήματα κρίσιμα για την πολεμική προσπάθεια της Ρωσίας, όπως η οικονομική ζώνη Alabuga στο Ταταρστάν, όπου η Μόσχα παράγει drones Shahed, καθώς και ενεργειακές εγκαταστάσεις ή τρένα που μεταφέρουν όπλα, δήλωσε ο Filip Bryjka, πολιτικός επιστήμονας και εμπειρογνώμονας σε θέματα υβριδικών απειλών στην Πολωνική Ακαδημία Επιστημών. «Θα μπορούσαμε να επιτεθούμε στο σύστημα και να διαταράξουμε τη λειτουργία του», είπε.
Η Ευρώπη πρέπει επίσης να βρει τον τρόπο να ανταποκριθεί στις εκστρατείες παραπληροφόρησης μεγάλης κλίμακας της Ρωσίας με δικές της προσπάθειες εντός της χώρας.
«Η ρωσική κοινή γνώμη… είναι κάπως απρόσιτη», δήλωσε ένας ανώτερος στρατιωτικός αξιωματούχος. «Πρέπει να συνεργαστούμε με συμμάχους που έχουν αρκετά λεπτομερή κατανόηση του ρωσικού σκεπτικού. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να καθιερωθεί συνεργασία και στον τομέα του πληροφοριακού πολέμου».
Ωστόσο, οποιαδήποτε νέα μέτρα «πρέπει να έχουν εύλογη άρνηση ευθύνης», δήλωσε ένας διπλωμάτης της ΕΕ.
Επίδειξη ισχύος
Το ΝΑΤΟ, από την πλευρά του, είναι ένας αμυντικός οργανισμός και ως εκ τούτου είναι επιφυλακτικό όσον αφορά τις επιθετικές επιχειρήσεις. «Οι ασύμμετρες αντιδράσεις αποτελούν σημαντικό μέρος της συζήτησης», δήλωσε ένας διπλωμάτης του ΝΑΤΟ, αλλά «δεν πρόκειται να καταφύγουμε στις ίδιες τακτικές με τη Ρωσία».
Αντ’ αυτού, η συμμαχία θα πρέπει να δώσει προτεραιότητα σε επιδείξεις ισχύος που αναδεικνύει την ισχύ και την ενότητά της, δήλωσε η Oana Lungescu, πρώην εκπρόσωπος του ΝΑΤΟ και μέλος του think tank Royal United Services Institute με έδρα το Λονδίνο. Στην πράξη, αυτό σημαίνει να ανακοινώνεται άμεσα εάν η Μόσχα βρίσκεται πίσω από μια υβριδική επίθεση και να διεξάγονται στρατιωτικές ασκήσεις «χωρίς προειδοποίηση» στα ρωσικά σύνορα με τη Λιθουανία ή την Εσθονία.
Στο μεταξύ, το Κέντρο Αριστείας για τις Υβριδικές Απειλές στο Ελσίνκι, το οποίο υποστηρίζεται από το ΝΑΤΟ και περιλαμβάνει αξιωματούχους των συμμαχικών χωρών, «παρέχει επίσης εμπειρογνωμοσύνη και εκπαίδευση» και καταρτίζει «πολιτικές για την αντιμετώπιση αυτών των απειλών», δήλωσε ο Maarten ten Wolde, ανώτερος αναλυτής του οργανισμού.
«Αναμφίβολα, πρέπει να γίνουν περισσότερα στον τομέα των υβριδικών επιθέσεων», δήλωσε ένας ανώτερος διπλωμάτης του ΝΑΤΟ, συμπεριλαμβανομένης της ενίσχυσης της συλλογικής απόδοσης ευθυνών μετά από επιθέσεις και της διασφάλισης ότι «με διάφορα μέσα θα δείξουμε ότι δίνουμε προσοχή και μπορούμε να μετακινήσουμε πόρους με ευελιξία».
Πηγή: skai.gr
