Του James Stavridis*
Ενώ η προσοχή του κόσμου είναι στραμμένη στους πολέμους στη Μέση Ανατολή και την Ουκρανία, μια σημαντική γεωπολιτική εξέλιξη στην Ευρώπη έχει περάσει σχεδόν απαρατήρητη: Η απόφαση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ να αποσύρει 5.000 στρατιώτες από τη Γερμανία, μετά την άρνησή της να υποστηρίξει τις επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν. Αν και η κίνηση αυτή αντιπροσωπεύει λιγότερο από το 10% των περίπου 80.000 έως 90.000 Αμερικανών στρατιωτικών που βρίσκονται στην Ευρώπη, ισοδυναμεί με προειδοποίηση για την ήπειρο.
Είναι αυτή η κίνηση κυρίως συμβολική ή θα αποδυναμώσει το ΝΑΤΟ και την ευρωπαϊκή ασφάλεια; Ενδέχεται να υπάρξουν περαιτέρω εξελίξεις αν οι Ευρωπαίοι συνεχίσουν να αψηφούν τον Τραμπ; Και ποιες είναι οι μακροπρόθεσμες στρατηγικές συνέπειες, όχι μόνο στην Ευρώπη, αλλά και στην Ασία;
Η πίεση για μείωση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην Ευρώπη δεν αποτελεί κάτι καινούργιο. Κατά τη διάρκεια των τεσσάρων ετών που υπηρέτησα ως Ανώτατος Συμμαχικός Διοικητής του ΝΑΤΟ, αντιμετώπισα συχνά τέτοιες ανησυχίες. Αυτό συνέβη στο αποκορύφωμα των «αιώνιων πολέμων» στο Ιράκ και το Αφγανιστάν (2009–2013), όταν υπήρχε ανάγκη για περισσότερες δυνάμεις σε εκείνες τις περιοχές. Ήταν επίσης πριν από την εισβολή του Πούτιν στην Ουκρανία και την περίοδο της στροφής της κυβέρνησης Ομπάμα προς την Ασία. Ως αποτέλεσμα, εξετάσαμε σοβαρά τις μειώσεις της αμερικανικής παρουσίας στην Ευρώπη.
Αυτό που κάνει αυτή τη στιγμή να ξεχωρίζει είναι ο τόνος και η ρητορική που συνοδεύουν την απόσυρση. Ο πρόεδρος Τραμπ είναι προφανώς απογοητευμένος με την Ευρώπη, και ειδικά με τον Καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς, ο οποίος δήλωσε ότι οι ΗΠΑ «ταπεινώνονται» από το Ιράν. Εκτός από τη Γερμανία, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Ισπανία και η Ιταλία έχουν προκαλέσει την οργή του Τραμπ επειδή δεν παρέχουν πλήρη πρόσβαση στις αμερικανικές επιχειρήσεις στις βάσεις τους. Επομένως, είναι σίγουρα πιθανό αυτό να αποτελεί την αρχή μιας ευρύτερης αλλαγής.
Οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να συνεχίσουν την τάση μείωσης των δυνάμεών τους, μειώνοντας τον αριθμό των πολεμικών πλοίων στη Ρότα της Ισπανίας, η οποία αποτελεί τη βάση εξόδου για έξι αντιτορπιλικά του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ εξοπλισμένα με κατευθυνόμενα βλήματα. (Παρεμπιπτόντως, η Ρότα είναι ο προορισμός με τη μεγαλύτερη ζήτηση στο Πολεμικό Ναυτικό από τους ναύτες που δηλώνουν τις προτιμήσεις τους όσον αφορά την υπηρεσία τους). Ένας άλλος στόχος θα μπορούσε να είναι οι δυνάμεις του Στρατού Ξηράς στην Ιταλία, συμπεριλαμβανομένης της 173ης Αερομεταφερόμενης Ταξιαρχίας, μιας από τις δυνάμεις ταχείας αντίδρασης των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ. Οι ΗΠΑ θα μπορούσαν επίσης να επιλέξουν να αποσύρουν μοίρες της Πολεμικής Αεροπορίας από το Ηνωμένο Βασίλειο.
Εάν η αμερικανική κυβέρνηση συνεχίσει να μειώνει τις στρατιωτικές δυνάμεις στην Ευρώπη, αυτό θα έχει δύο συνέπειες. Η πρώτη θα είναι να εντείνει την «αφύπνιση» της ευρωπαϊκής άμυνας που βρίσκεται σε ενδυνάμωση από τότε που ο Πούτιν εισέβαλε στην Ουκρανία. Εάν οι ΗΠΑ συνεχίσουν να αποσύρονται από την Ευρώπη, οι Ευρωπαίοι θα ανταποκριθούν αυξάνοντας τις αμυντικές τους δαπάνες, επιστρατεύοντας περισσότερους στρατιώτες και αναλαμβάνοντας μεγαλύτερο μερίδιο του αμυντικού βάρους. Αυτό, φυσικά, δεν είναι απαραίτητα κακό.
Ωστόσο, μια άλλη συνέπεια θα είναι η αποδυνάμωση της επιρροής των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ και στους εταίρους τους στην ΕΕ. Θα είναι εξίσου πρόθυμοι να μας ακολουθήσουν στην Ασία, για παράδειγμα, και να αμφισβητήσουν τις διεκδικήσεις της Κίνας στην τεράστια Θάλασσα της Νότιας Κίνας; Πιθανότατα όχι. Θα είναι επίσης ακόμη λιγότερο πρόθυμοι όσον αφορά τη συμμετοχή τους σε περαιτέρω στρατιωτικές επιχειρήσεις των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή – για παράδειγμα, στη συμβολή για το άνοιγμα του Στενού του Ορμούζ.
Μια άλλη πιθανή συνέπεια της απόσυρσης των στρατευμάτων – ειδικά αν η κυβέρνηση Τραμπ προχωρήσει σε περικοπές των δυνάμεων στην Ιταλία, το Ηνωμένο Βασίλειο και την Ισπανία – θα είναι να αποθαρρύνει άλλες χώρες από το να επιθυμούν να μας φιλοξενήσουν. Το να είσαι χώρα υποδοχής δεν είναι φθηνό: η Ιαπωνία καλύπτει έως και το 75% του κόστους της παρουσίας των αμερικανικών δυνάμεων, για παράδειγμα υπηρεσιών κοινής ωφέλειας και κατασκευής βάσεων, ενώ η Νότια Κορέα αναλαμβάνει σχεδόν το 50%. Και οι ευρωπαϊκές χώρες συνεισφέρουν σημαντικά.
Το κάνουν αυτό επειδή η παρουσία του αμερικανικού στρατού εντός των συνόρων τους προσφέρει μεγαλύτερη αίσθηση ασφάλειας και δίνει επίσης ώθηση στην τοπική οικονομία. Αν όμως δουν τις ΗΠΑ να αποχωρούν χωρίς προειδοποίηση ή διαβούλευση, θα αρχίσουν να επανεξετάζουν αυτά τα οφέλη.
Για τις ΗΠΑ, η παρουσία στρατευμάτων στο εξωτερικό συνεπάγεται κάποιο οικονομικό κόστος – ωστόσο, η επιστροφή τους στις ΗΠΑ θα μπορούσε τελικά να αποβεί ακόμη πιο δαπανηρή. Τα πλεονεκτήματα για τις ΗΠΑ από τις στρατιωτικές βάσεις στο εξωτερικό, από την άλλη πλευρά, είναι σαφή: οι δυνάμεις μας βρίσκονται σε προωθημένες θέσεις κοντά σε διεθνείς εστίες έντασης, αποτρέπουν επιθέσεις εναντίον των συμμάχων μας και εκπαιδεύονται συνεχώς και συνεργάζονται με τους συμμάχους. Πρόκειται για σημαντικά οφέλη.
Συνολικά, αν και ενδέχεται να υπάρχουν καθημερινές δυσκολίες στο πλαίσιο του παγκόσμιου δικτύου των συμμάχων, των εταίρων και των φίλων μας, τα οφέλη της διατήρησης βάσεων στο εξωτερικό υπερτερούν γενικά των μειονεκτημάτων. Αν πρόκειται να μειώσουμε συνολικά τις δυνάμεις μας – μια αμφισβητήσιμη απόφαση, δεδομένης της ταραχώδους γεωπολιτικής συγκυρίας – ας το κάνουμε μετά από προσεκτική διαβούλευση με τους φίλους μας. Μια ξαφνική, απρογραμμάτιστη και οργισμένη αποχώρηση μπορεί να δημιουργήσει περισσότερα προβλήματα από όσα επιλύει.
*Ο James Stavridis είναι αρθρογράφος της στήλης Bloomberg Opinion, απόστρατος ναύαρχος του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ, πρώην Ανώτατος Διοικητής των Συμμαχικών Δυνάμεων του ΝΑΤΟ και αντιπρόεδρος της Carlyle.
Πηγή: skai.gr
