Ρίγη συγκίνησης. Λόγια από καρδιάς. Περιγραφή που μόνο ο Λουδοβίκος των Ανωγείων θα μπορούσε να κάνει για τον Ψαραντώνη στην εκδήλωση που οργάνωσε στην Πλάκα το Μουσείο Ελληνικών Λαϊκών Μουσικών Οργάνων.
Με την εκδήλωση αυτή ολοκληρώθηκε με τον καλύτερο τρόπο ο καλοκαιρινός κύκλος των δράσεων του Μουσείου.
Ο Λουδοβίκος συνεπήρε το ακροατήριο μιλώντας με θέμα: «Ψαραντώνης Σιωπές και εκρήξεις»
«Ο Ψαραντώνης είναι ένας άγριος θυμωμένος μουσικός . Τον τράβηξε η ομορφιά μιας εμπνευσμένης εποχής και η παράδοση μεγάλων μουσικών των Ανωγειων» είπε και συνέχισε:
«Ο ίδιος θεώρησε μουσικό του πατέρα το στραβό, το τυφλό λυράρη Μανώλη Πασπαράκη λέει ο ίδιος :
«Από μικρό παιδί οχτώ χρονών πήγαινα στους γάμους και καθόμουνα δίπλα στο μοναδικό λυράρη των παιδικών μου χρόνων. Του έδινα το τσιγάρο στο στόμα όση ωραία έπαιζε, αυτό μου έδινε μεγάλη χαρά.
Όταν εφτανα του έλεγε ο μαντολινάρης του “Μανώλη ήρθε ο φίλος σου”, μου έλεγε “το Αντωνιό είσαι ;”. “Ναι θείε εγώ είμαι”.
Μου χάιδευε το κεφάλι και μου έλεγε: “η λυρα μου είναι βαρεμένη”, έγκυος δηλαδή, “όταν γεννήσει θα σου κρατήσω θα σου χαρίσω το καλύτερο λυράκι”.
Θα το πιστέψετε ότι ακόμα το περιμένω;»
Ο στραβός κατά γενική ομολογία υπήρξε εμπνευσμένος μουσικός που έδωσε κύρος και κατεύθυνση στη μουσική παράδοση της Κρήτης.
Στα αποκαλυπτήρια του αγάλματος του αυτού του πρωτομάστορα της μουσικής των Ανωγείων, όταν ήρθε η στιγμή του Ψαραντώνη σηκώθηκε και παρέλαβε ευλαβικά από τα χέρια της γυναίκας του Στραβού την περίφημη λύρα του. Την Κανάκισε σαν μωρό την αγκάλιασε τρυφερά την φίλησε την κούρδισε και μετά έπαιξε μόνο ένα κομμάτι και είπε βουρκωμένος δεν μπορώ να παίξω άλλο και σηκώθηκε μέσα σε μια καθολική συγκίνηση του κόσμου.
Ο Ψαραντώνης είναι απόφοιτος της ανώτατης μουσικής σχολής των Ανωγειων. Πολεμησε την ασχήμια μιας περιρέουσας μουσικής αντίληψης λαθεμένης για την παράδοση. Η παράδοση κάνει το καθήκον της σου δίνει την πληροφορία που έχει επιλέξει, εσύ οφείλεις να την αφρουκαστεις χωρίς να επαναλαμβάνεις. Και σε προτρέπει να ανακαλύψεις το δικό σου βηματισμό το δικό σου αποτύπωμα.
Αυτό ακριβώς μας διδάσκει η στάση του Ψαραντώνη, ο οποίος μάτωσε τα χέρια του το μυαλό του ανοίγοντας μέσα από τα κλαδιά και αγκάθια το μονοπάτι του για μια κορυφή που κανείς άλλος ποτέ δε θα φτάσει.
Δεν άφησε μαθητές γιατί ο δρόμος που άνοιξε με τον καιρό χάθηκε στα κλαδιά
Ερωτικός και Ασυμβίβαστος
Πορεύτηκε χωρίς Εκπτώσεις
Ο δρόμος που ανοιξε χωράει μόνο το ίδιο και κανέναν άλλον. Δρόμος αδιάβατος Ανηφορικός» ανέφερε ο Λουδοβίκος.
«Δεν έχει εύκολο άκουσμα», είπε. «Για να ακούσεις τον Ψαραντώνη πρέπει να είσαι ανοιχτός στην ψυχή.
Δίδει μεγάλο κύρος στην παύση, στο ψίθυρο, στην κραυγή.
Έρχεται κατευθείαν από την αρχαια μνήμη. Έφτιαξε μια άλλη πραγματικότητα, μια άλλη μουσική πραγματικότητα. Ανακάλυψε κρυμμένες φωνές της λύρας. Άλλες φωνές άγνωστες.
Το δοξάρι του με τη λύρα είναι σε μια άγρια μάχη. Συχνά τον βλέπουμε να μαστιγώνει την λυρα, όπως ο αναβάτης το άλογο του και να τερματίζει πρώτος.
Ο Ψαραντώνης είναι ένα φιλοδώρημα του θεού στην Κρήτη. Ζει μονίμως σε ένα παράλληλο άγνωστο κόσμο. Είναι πολεμιστής, γνωρίζοντας πως ο πολεμιστής είναι ανώτερη ιδιότητα από ότι νικητή και πως ο δρόμος ανοίγεται με μικρά βήματα και μεγάλες ανάσες.
Πιστός σε ένα όραμα σε μια κατεύθυνση που κανείς δεν τον πίστεψε στην αρχή και δε λύγισε και δεν αμφεβάλε καμιά στιγμή. Πήρε τα εργαλεία που είχε και άρχισε ένα αγώνα: δοξάρι, λυρα, φωνή. Η φωνή του δεν κολακεύει με το άκουσμα, κάνει κάτι πιο βαθύ. Αφυπνίζει. Φωνή θεού!
Με τα γαλανά ουράνια μάτια του παρατηρητές υφαίνει μια αισθητική πρόταση. Καταργεί τις επαναλήψεις. Πετάει το καλό για να κρατήσει το καλύτερο, πετάει το καλύτερο για να κρατήσει το άριστο.
Πολλές φορές δινει την εντύπωση ενός θρηνωδού, που περιγραφει μοιρολογώντας μια εποχή που έφυγε οριστικά.
Όταν παίζει τον αγαπημένο του Ανωγειανο πηδηχτό, βάζει φωτιά στα πόδια των χορευτών κάνοντας τους αναστενάρηδες.
Το αποτύπωμα του Ψαραντώνη ξεκαθαρίζει το μουσικό προσωπο της Κρήτης και κρατάει μόνο την καρδιά, την ουσία και ό,τι την εξυψώνει. Παίζει με τα μάτια κλειστά και το πρόσωπο του γίνεται ενα πέτρινο δάσος κι η φωνή του, φωνή κουρασμένου θεού. Και χάνεται. Όταν επανέρχεται είναι όπως ένας μαθητης που είπε το μάθημα του και πήρε άριστα
Σε όλη του τη ζωή φέρει πάνω του την ευθύνη και το βάρος ενός Μυστη, το τραύμα ενός Μυστη. Μοιάζει με αγιογραφία σε ερημοκλήσι, μια τοιχογραφία που ξεθωριάζει σιγά-σιγά, ωστοσο αυτό πληθαίνει την αγιότητα του.
Υπήρξε ένα ωραίο λάθος στην εποχή του.
Κάθε φορά με τη λύρα του παρουσιάζει μια άποψη καινούργια άγνωστη σε ένα κοινό συντηρητικό αμετακίνητο στις παραδόσεις, δημιουργεί αμηχανία. Αυτό είναι και το παράσημο του
Βλεπω το ουράνιο βλέμμα του χαμηλωμένο να παρακολουθεί τις αντιδράσεις την ώρα που παίζει κάτι το νέο.
Ξέραμε όλοι πως στο τέλος το δίκιο είναι με το μέρος του. Μόνο αυτός που περπατεί αφήνει ίχνη πίσω, ταυτίζεται η καθημερινότητά του με το έργο του, με το χιούμορ του η ολική αφαίρεση από το παρόν, κατοικεί στη χώρα της μουσικής. Δεν ενδιαφέρεται να κολακέψει, να εντυπωσιάσει, να αρέσει. Βυθίζεται στην πραγματική του αλήθεια, σ’ αυτό που είναι προορισμένο να κάνει και την βγάζει στην επιφάνεια. Ερμηνεύει με την πιο τρυφερή αγριότητα. Η αφοσίωση του σ’ αυτό που παράγει είχε να κάνει μόνο με την αλήθεια.
Απέκτησε σ’ όλη τη ζωή του πως ο καθένας έχει προσωπικό αποτύπωμα. Το πρώτο πράγμα που θα κάνει είναι να το ανακαλύψει και μετά να το υπερασπιστεί.
Ο Ψαραντώνης είναι ένας Απόστολος. Φέρει την παλιά μνήμη την μακριά μνήμη της πατρίδας, τους καημούς και τα κλάματα. Για να επιβιώσει μέσα σε μια κοινωνία που δεν μπορεί να το καταλάβει έγινε αυστηρός, απαιτητικος, εγωιστής. Έπρεπε να περιφρουρήσει την ευαισθησία του και την αποστολή του.
Ο Ψαραντώνης είναι εκείνος που άλλαξε τη στάση του Λυραρη στην καρέκλα, έβαλε το σώμα του να δουλεύει ελεύθερα, έσπασε αυτό το ταμπού του καθωσπρέπει μουσικού με γραβάτα και ακίνητου σαν άγαλμα.
Όπως ένα παιδί που κλέβει το γλυκό από το βάζο και μετά το γυρνάει πίσω και το κρύβει στο ίδιο μέρος χωρίς τον αντιληφθούν, με τον ίδιο τρόπο έκλεβε κρυφά τη λύρα του Νίκου του μεγαλου του αδερφού. Έπαιζε και μετά την άφηνε από εκεί που την πήρε. Κκαι κάποια στιγμή τον έπιασε ο Νίκος στα πράσα. Δεν τον μάλωσε του είπε: “Για παίξε να σε ακούσω» και τον ενθάρρυνε.
Είπαμε πριν ότι ο Ψαραντωνης δεν έχει μαθητές ωστόσο φρόντισε να έχει συνεχιστές τα παιδιά του, τον Ψαρογιώργη, τον Ψαρολαμπη, την Ψαρονικη.
Σε όλο αυτό το έργο να υπολογίσουμε το μεγάλο του στήριγμα την δραστήρια υπομονετική κυρία, τη γυναίκα του Κατερίνα.
Είχα τη μεγάλη τύχη να με έχει φίλο του ο Βαγγέλης Παπαθανασίου, θαύμαζε πολύ τον Ψαραντώνη. Κάποια στιγμή μου είπε όταν ο Ψαραντώνης φύγει η Κρήτη θα γείρει.
Σας ευχαριστώ».
