Την ώρα που ο πρόεδρος του Ιράν, Μασούντ Πεζεσκιάν, περπατούσε δίπλα στο φέρετρο του Αλί Χαμενεΐ στην Τεχεράνη την περασμένη εβδομάδα, ορισμένοι από τους πενθούντες στο πλήθος που ήταν ντυμένοι στα μαύρα και βρίσκονταν δίπλα του δεν φώναζαν συνθήματα προς τιμήν του εκλιπόντος ηγέτη, αλλά σε βάρος του: «Θάνατος στον συμβιβασμένο».
Λίγο πιο πέρα, ο Αμπάς Αραγτσί, ο κορυφαίος διπλωμάτης του Ιράν που διαπραγματεύτηκε την κατάπαυση του πυρός με την κυβέρνηση Τραμπ και πέτυχε την άρση ορισμένων κυρώσεων κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας, αναγκάστηκε να εγκαταλείψει την κηδεία, αφού όχλος άρχισε να τον λιθοβολεί, φωνάζοντας συνθήματα που τον χαρακτήριζαν «προδότη που ξεπούλησε τη χώρα».
Το εχθρικό κλίμα εναντίον κορυφαίων αξιωματούχων στη διάρκεια της κηδείας αντανακλά μια θεωρία που κερδίζει έδαφος εδώ και μήνες στους πιο ριζοσπαστικούς κύκλους της Ισλαμικής Δημοκρατίας: ότι οι ηγέτες του Ιράν στη διάρκεια του πολέμου, οι οποίοι διαπραγματεύτηκαν και υπέγραψαν τη συμφωνία με την Ουάσιγκτον, οργανώνουν ένα ήπιο πραξικόπημα εναντίον της Ισλαμικής Δημοκρατίας και των επαναστατικών της ιδανικών, ενώ ο νέος ανώτατος ηγέτης παραμένει σε μεγάλο βαθμό αόρατος είτε επειδή φοβάται για τη ζωή του είτε, όπως υποστηρίζουν ορισμένοι, επειδή είναι ανίκανος να ασκήσει τα καθήκοντά του.
ΆλλαΣχετικά άρθρα
Οι σκληροπυρηνικές ομάδες που συμμετείχαν μαζικά στην κηδεία πιστεύουν ότι, αντί να εκδικηθούν τη δολοφονία του Χαμενεΐ, οι Ιρανοί αξιωματούχοι παραδόθηκαν υπογράφοντας μια συμφωνία που, κατά την άποψή τους, παραβιάζει τις εντολές του Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, γιου και διαδόχου του εκλιπόντος. Ωστόσο, ο Χαμενεΐ παραμένει κρυμμένος, χωρίς να απευθύνεται απευθείας στο έθνος ούτε να ασκεί εμφανώς την εξουσία του, παρότι οι αξιωματούχοι διαπραγματεύονται και κυβερνούν στο όνομά του.
Οι σκληροπυρηνικοί κατηγορούν την ηγεσία του Ιράν – όσους διοικούν και εκπροσωπούν τη χώρα όσο ο Χαμενεΐ παραμένει στην αφάνεια – ότι επιχειρεί να συγκεντρώσει την εξουσία, αναστέλλοντας τη λειτουργία του κοινοβουλίου και αγνοώντας τις εντολές του στις διαπραγματεύσεις.
«Προειδοποίηση προς τον λαό του Ιράν: Έρχεται πραξικόπημα;» έγραψε στην πλατφόρμα X ο Μαχμούντ Ναμπαβιάν, ένας από τους πιο έντονους εκφραστές της ριζοσπαστικής πτέρυγας, λίγες ημέρες πριν από την κηδεία του Χαμενεΐ.
«Αυτές τις στιγμές που αποχαιρετούμε τον μάρτυρα Ιμάμη (Χαμενεΐ), υψώνουμε τη σημαία της εκδίκησης για το αίμα του και στεκόμαστε σταθερά απέναντι στο πραξικόπημα», έγραψε λίγες ημέρες αργότερα.
Εν τη απουσία του Μοτζτάμπα, ο επικεφαλής διαπραγματευτής Γκαλιμπάφ, ο πρόεδρος Πεζεσκιάν και ο Αραγτσί έχουν γίνει τα πιο προβεβλημένα πρόσωπα της ηγεσίας του Ιράν. Καθώς οι σκληροπυρηνικοί δεν έχουν πρόσβαση στον νέο ανώτατο ηγέτη, όσοι είναι δυσαρεστημένοι με τις επιδόσεις των τριών τους κατηγορούν ότι οργανώνουν πραξικόπημα, δήλωσε στο CNN ο Αράς Αζίζι, ειδικός σε θέματα Ιράν και συγγραφέας του βιβλίου What Iranians Want (Τι Θέλουν Οι Ιρανοί).
«Η παρατεταμένη απουσία του Μοτζτάμπα σημαίνει ότι δεν έχουν πρόσβαση σε αυτόν και ότι ο Γκαλιμπάφ και οι σύμμαχοί του ουσιαστικά διοικούν τη χώρα… Οι υπερσκληροπυρηνικοί κατηγορούν πλέον τον Γκαλιμπάφ και τον Πεζεσκιάν ότι οργανώνουν πραξικόπημα εναντίον του Μοτζτάμπα», είπε ο Αζίζι.
Ευκαιρία για τους υπερσκληροπυρηνικούς η κηδεία
Παρά τις εκτεταμένες εκκλήσεις για εθνική ενότητα εν καιρώ πολέμου, η εβδομαδιαία μεγαλοπρεπής κηδεία του Χαμενεΐ μετατράπηκε σε επίδειξη δύναμης των πιο σκληροπυρηνικών υποστηρικτών της Ισλαμικής Δημοκρατίας, σημειώνει το CNN. Εκμεταλλεύτηκαν την περίσταση για να ενισχύσουν τις απαιτήσεις τους για εκδίκηση μέσω νέου πολέμου με την Ουάσιγκτον και να δηλώσουν την απόρριψη οποιασδήποτε συμφωνίας με τον Τραμπ.
Η επιθυμία τους φαίνεται πλέον να έχει εκπληρωθεί. Η εύθραυστη εκεχειρία μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ ουσιαστικά κατέρρευσε αυτή την εβδομάδα, όταν οι Φρουροί της Επανάστασης εξαπέλυσαν επιθέσεις εναντίον πλοίων στα Στενά του Ορμούζ, επιδιώκοντας να επιβεβαιώσουν τον έλεγχό τους στη θαλάσσια οδό. Αυτό προκάλεσε αντίποινα από την Ουάσιγκτον και νέες απαιτήσεις των σκληροπυρηνικών για εγκατάλειψη της εκεχειρίας.
Τις εβδομάδες πριν από την επανέναρξη των εχθροπραξιών, οι σκληροπυρηνικοί είχαν στρέψει την οργή τους εναντίον των ηγετών που υπέγραψαν τη συμφωνία με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
«Εμείς, η λεπίδα και ο λαιμός σας»
«Κύριε Πρόεδρε, αν δεν τηρηθούν οι όροι του ηγέτη, τότε θα είμαστε εμείς, η λεπίδα και ο λαιμός σας» προειδοποίησε τον Πεζεσκιάν ο Μοχάμαντ Αλί Μπαχσί, ένας κληρικός με δεσμούς με τις υπηρεσίες ασφαλείας και πιστός στο καθεστώς. «Θα σας κάνουμε να ζήσετε την κόλαση.»
Η ανοιχτή απειλή δολοφονίας του προέδρου προκάλεσε έντονες επικρίσεις, ωστόσο δεν έγινε γνωστό αν ο κληρικός αντιμετώπισε οποιαδήποτε νομική συνέπεια.
Μεταξύ των αξιωματούχων που βρίσκονται επίσης στο στόχαστρο των σκληροπυρηνικών είναι και ο επικεφαλής διαπραγματευτής με τις ΗΠΑ, Γκαλιμπάφ, πρώην διοικητής των Φρουρών της Επανάστασης με μακρά πολιτική εμπειρία, ο οποίος ανέλαβε κεντρικό ρόλο στη διάρκεια του πολέμου και εξελίχθηκε στον de facto βασικό διαχειριστή του καθεστώτος.
«Προσπαθούν να αναβαθμίσουν τον ρόλο του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας, υποβαθμίζοντας ταυτόχρονα τον ρόλο του Ανώτατου Ηγέτη και του κοινοβουλίου» δήλωσε στις αρχές Ιουλίου σκληροπυρηνικός βουλευτής. «Αυτό είναι το πολιτικό πραξικόπημα που έχουν σχεδιάσει και εφαρμόζουν βήμα προς βήμα» συμπλήρωσε ο ίδιος.
Παραγκωνισμός των ριζοσπαστών
Την Τρίτη, ο Ναμπαβιάν, ένας από τους κυριότερους επικριτές της συμφωνίας και από τους βασικούς υποστηρικτές της θεωρίας περί «πραξικοπήματος», απομακρύνθηκε από τη θέση του στην Επιτροπή Εθνικής Ασφάλειας του κοινοβουλίου, μαζί με έναν ακόμη βουλευτή που αντιτασσόταν στη συμφωνία.
Ο Ναμπαβιάν, ο οποίος είχε συμμετάσχει παλαιότερα στην ιρανική διαπραγματευτική ομάδα πριν στραφεί εναντίον των συνομιλιών και επιχειρήσει να υπονομεύσει τη συμφωνία διαρρέοντας το κείμενό της στα μέσα ενημέρωσης πριν από την υπογραφή της, υποστήριζε ότι η διαπραγματευτική ομάδα παραβίαζε τις «κόκκινες γραμμές» του Ανώτατου Ηγέτη. Το CNN δεν κατόρθωσε να επικοινωνήσει μαζί του για σχόλιο.
Ο ίδιος και άλλοι εκφράζουν τις απόψεις του Μετώπου Αντοχής (Jebhe-ye Paydari), μιας σκληροπυρηνικής πολιτικής ομάδας, τα μέλη της οποίας συχνά χαρακτηρίζονται από αναλυτές ως «υπερεπαναστάτες». Θεωρούν τους εαυτούς τους θεματοφύλακες των αξιών της Ισλαμικής Επανάστασης του 1979, η οποία ανέτρεψε τον φιλοδυτικό μονάρχη και εγκαθίδρυσε τη θεοκρατία στο Ιράν.
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι η σημερινή ηγεσία του Ιράν προσπαθεί ενεργά να τους περιθωριοποιήσει.
«Βλέπουμε τον Γκαλιμπάφ να ασκεί την επιρροή του για να παραμερίσει αυτά τα σκληροπυρηνικά στοιχεία» δήλωσε στο CNN ο Χαμιντρεζά Αζίζι, ερευνητής του Γερμανικού Ινστιτούτου Διεθνών και Θεμάτων Ασφάλειας. «Είναι πλέον υπερβολικά επιζήμιοι για το σύστημα και μεταφέρουν δημόσια τις εσωτερικές τους αντιπαραθέσεις, ιδιαίτερα καθώς η κατάσταση στο Ιράν γίνεται ολοένα πιο ασταθής.»
Αν και αριθμητικά αποτελούν μικρή ομάδα, κατέχουν σημαντικές θέσεις επιρροής, τόσο στο κοινοβούλιο όσο και στον κρατικό ραδιοτηλεοπτικό οργανισμό IRIB, ο οποίος ξεκίνησε δικές του εκστρατείες εναντίον του προέδρου.
Παραμένει ασαφές πόση λαϊκή υποστήριξη διαθέτουν. Ωστόσο, μία από τις πιο γνωστές προσωπικότητές τους, ο πρώην επικεφαλής του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας Σαΐντ Τζαλιλί, συγκέντρωσε περισσότερες από 13 εκατομμύρια ψήφους στις εκλογές του 2024, καταλαμβάνοντας τη δεύτερη θέση. Ο πληθυσμός του Ιράν ανέρχεται σε περίπου 93 εκατομμύρια κατοίκους.
Στη διάρκεια των μηνών που διαρκεί ο πόλεμος και οι διαπραγματεύσεις με το Ιράν, ο Ντόναλντ Τραμπ χαρακτήριζε επανειλημμένα την Ισλαμική Δημοκρατία ως «βαθιά διχασμένη», υποστηρίζοντας ότι οι εσωτερικές αντιπαραθέσεις δυσχέραιναν οποιαδήποτε συμφωνία. Ωστόσο, παρά τις εμφανείς διαφωνίες μεταξύ της νέας ηγεσίας και των σκληροπυρηνικών, οι αναλυτές εκτιμούν ότι το καθεστώς εξακολουθεί να παραμένει ενωμένο γύρω από έναν βασικό στόχο: τον τερματισμό του πολέμου με όρους που θα επιφέρουν άρση των κυρώσεων και θα διατηρήσουν τον έλεγχο της Τεχεράνης στα Στενά του Ορμούζ.
Παρ’ όλα αυτά, η συνεχιζόμενη απουσία του Χαμενεΐ, η υπό όρους στήριξή του στην εκεχειρία, η αυξανόμενη ισχύς των Φρουρών της Επανάστασης και η μαζική συμμετοχή στην κηδεία του Αλί Χαμενεΐ έχουν ενθαρρύνει τους σκληροπυρηνικούς, οι οποίοι πλέον προωθούν τη δική τους επιθετική ατζέντα υπέρ της συνέχισης του πολέμου με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ.
«Η πρότασή μου είναι να πάμε σε μία από τις αμερικανικές βάσεις στην περιοχή, όπου βρίσκονται εκατοντάδες, ίσως και χιλιάδες, από αυτούς τους Αμερικανούς τρομοκράτες» δήλωσε σε τηλεοπτική συνέντευξη την Τετάρτη ο πρώην υπουργός Εξωτερικών του Ιράν και εξέχον στέλεχος της σκληροπυρηνικής πτέρυγας, Μανουσέρ Μοτακί. «Θα αρκούσε να αιχμαλωτίσουμε 100 στρατιώτες και να τους μεταφέρουμε πίσω στο Ιράν» απείλησε.
Πηγή: skai.gr
