Εγκεφαλικές απεικονίσεις αποκάλυψαν τρεις υποτύπους της Διαταραχής Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ), συμπεριλαμβανομένης μιας πιο σοβαρής μορφής, που χαρακτηρίζεται από δυσκολία στη ρύθμιση των συναισθημάτων.
Η κλασική εικόνα ενός παιδιού με ΔΕΠΥ είναι σχεδόν στερεοτυπική: το αφηρημένο παιδί που κοιτάζει έξω από το παράθυρο, αποσπάται από οτιδήποτε, ή το ανήσυχο παιδί που δεν μπορεί να καθίσει ακίνητο, με το πόδι να κουνιέται συνεχώς κάτω από το θρανίο.
Ωστόσο, γονείς και εκπαιδευτικοί, περιγράφουν και έναν πιο ακραίο τύπο που τους δυσκολεύει: παιδιά που εκρήγνυνται συναισθηματικά, πέφτουν στο πάτωμα ουρλιάζοντας, κλαίγοντας, και μερικές φορές πετούν ή σπάνε αντικείμενα όταν κατακλύζονται από ένταση.
Για χρόνια, πολλοί γιατροί και ερευνητές υποστήριζαν ότι η συναισθηματική δυσρύθμιση δεν είναι περιφερειακό σύμπτωμα της ΔΕΠΥ, αλλά κεντρικό και υποτιμημένο στοιχείο της. Παρ’ όλα αυτά, το σύμπτωμα αυτό δεν περιλαμβάνεται στα επίσημα διαγνωστικά κριτήρια του εγχειριδίου που χρησιμοποιούν οι γιατροί για την ταξινόμηση ψυχικών διαταραχών. Αυτό έχει αφήσει τους κλινικούς χωρίς σαφή τρόπο κατηγοριοποίησης αυτών των περιπτώσεων: πρόκειται για σοβαρό άγχος, για διαταραχή του φάσματος του αυτισμού ή για κάτι άλλο; Ή μήπως η ίδια η ΔΕΠΥ πρέπει να επαναπροσδιοριστεί;
Μια μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό JAMA Psychiatry ανέλυσε 1.154 εγκεφαλικές απεικονίσεις παιδιών και εφήβων και προσφέρει νέα στοιχεία για την επανεξέταση του ορισμού της διαταραχής.
Οι ερευνητές εντόπισαν τρεις μορφές ΔΕΠΥ:
– Τον κυρίως απρόσεκτο τύπο
– Τον κυρίως υπερκινητικό/παρορμητικό τύπο
– Έναν πιο σοβαρό, συνδυαστικό τύπο με έντονη συναισθηματική δυσρύθμιση
Τα ευρήματα εντάσσονται σε μια ευρύτερη επιστημονική στροφή: η πρόοδος στις απεικονίσεις εγκεφάλου οδηγεί τους επιστήμονες πέρα από ταξινομήσεις βασισμένες μόνο σε συμπτώματα, προς πιο βιολογικά θεμελιωμένες κατηγορίες νευρολογικών διαταραχών.
Η ΔΕΠΥ είναι μία από τις πιο συχνές νευροαναπτυξιακές διαταραχές, επηρεάζοντας περίπου 1/9 παιδιά στις Ηνωμένες Πολιτείες. Παρά την ύπαρξη αποτελεσματικών φαρμάκων, η θεραπεία της παραμένει πολύπλοκη, καθώς συχνά συνυπάρχει με άλλες διαταραχές και παρουσιάζεται με διαφορετικούς τρόπους.
Οι δύο πρώτοι τύποι αντιστοιχούν στις ήδη γνωστές κατηγορίες: δυσκολίες συγκέντρωσης και προβλήματα υπερκινητικότητας/παρορμητικότητας.
Ο τρίτος τύπος, όμως, ανοίγει νέα προοπτική.
Η πιο σοβαρή αυτή μορφή εμφάνισε πολύ περισσότερες εγκεφαλικές αλλοιώσεις, 45 περιοχές σε σύγκριση με 26 στους άλλους δύο τύπους.
Οι απεικονίσεις δείχνουν ότι δεν πρόκειται απλώς για «περισσότερη ΔΕΠΥ», αλλά για κάτι ποιοτικά διαφορετικό. Παρατηρήθηκαν εκτεταμένες διαταραχές σε περιοχές που σχετίζονται με τα συναισθήματα και τον έλεγχο, όπως ο προμετωπιαίος φλοιός και το pallidum. Αυτές οι διαφορές μπορεί να εξηγούν τις έντονες εναλλαγές διάθεσης και τις εκρηκτικές αντιδράσεις.
«Ηφαίστεια που σιγοβράζουν»
Η συναισθηματική δυσρύθμιση στα παιδιά είναι εδώ και καιρό δύσκολο να οριστεί.
Υπάρχουν σχετικές διαγνώσεις, όπως η διαταραχή απορρύθμισης διάθεσης, η εναντιωματική προκλητική διαταραχή και άλλες, αλλά συχνά δεν αποδίδουν πλήρως την εικόνα.
Η ΔΕΠΥ διαγιγνώσκεται συνήθως μέσω αναφορών γονέων και εκπαιδευτικών. Όταν όμως εμπλέκονται έντονες συναισθηματικές αντιδράσεις, η διάγνωση γίνεται πιο περίπλοκη.
Έρευνες έχουν περιγράψει δύο μοτίβα έντονης δυσρύθμισης:
παιδιά που αλλάζουν γρήγορα διάθεση («σαν μπαλάκια που αναπηδούν»)
και παιδιά με πιο παρατεταμένες, εκρηκτικές αντιδράσεις («ηφαίστεια που σιγοβράζουν»)
Η δεύτερη ομάδα φαίνεται να ταιριάζει με τον νέο «ακραίο» τύπο ΔΕΠΥ. Αυτά τα παιδιά συχνά χρειάζονται πιο εντατική παρέμβαση και εμφανίζουν και άλλες διαταραχές, όπως άγχος ή κατάθλιψη.
Προς πιο στοχευμένες θεραπείες
Για αυτά τα παιδιά, οι συνηθισμένες συμπεριφορικές τεχνικές μπορεί να μην επαρκούν. Για παράδειγμα, η επιβράβευση με δώρα ή προνόμια δεν είναι πάντα αποτελεσματική.
Επίσης, τα διεγερτικά φάρμακα, η βασική θεραπεία για τη ΔΕΠΥ, δεν λειτουργούν εξίσου καλά σε όλες τις περιπτώσεις.
Η αναγνώριση συγκεκριμένων υποτύπων θα μπορούσε να οδηγήσει σε πιο εξατομικευμένες θεραπείες.
Αν και οι εγκεφαλικές απεικονίσεις δεν είναι ακόμη πρακτικές για καθημερινή χρήση λόγω κόστους και ακρίβειας, οι ειδικοί πιστεύουν ότι τέτοιες μελέτες ανοίγουν τον δρόμο για πιο ακριβείς διαγνώσεις στο μέλλον.
Η ιδέα ότι η συναισθηματική δυσρύθμιση αποτελεί βασικό στοιχείο της ΔΕΠΥ υπάρχει εδώ και περίπου 20 χρόνια και πλέον φαίνεται να ενισχύεται επιστημονικά. Όπως σημειώνουν οι ειδικοί, είναι πιθανό σε μελλοντικές εκδόσεις των διαγνωστικών εγχειριδίων να συμπεριληφθεί ένας νέος υποτύπος που να την περιλαμβάνει.
Πηγή: skai.gr
