Το προσχέδιο της ειρηνευτικής συμφωνίας ΗΠΑ–Ρωσίας που έχει διαρρεύσει ευρέως προβλέπει την παράδοση περιοχών της ανατολικής, βιομηχανικής ζώνης του Ντονμπάς που παραμένουν υπό ουκρανικό έλεγχο στην ντε φάκτο κυριαρχία της Ρωσίας του Βλαντίμιρ Πούτιν.
Οι νεότερες εκδοχές του κειμένου ζητούν επίσης από την Ουκρανία να μειώσει το μέγεθος των ενόπλων δυνάμεών της σε 600.000 στρατιώτες.
Τι αποκαλύπτει πραγματικά το προσχέδιο και ποιον ευνοεί περισσότερο
Ποια είναι τα βασικά σημεία
Υπάρχουν 28 βασικά σημεία και ορισμένα από αυτά, εκ πρώτης όψεως, θα μπορούσαν να θεωρηθούν αποδεκτά από την Ουκρανία. Άλλα εμφανίζονται ασαφή και αόριστα.
ΆλλαΣχετικά άρθρα
Το σχέδιο προβλέπει την «επιβεβαίωση» της ουκρανικής κυριαρχίας και τη σύναψη μιας «πλήρους και ολοκληρωμένης συμφωνίας μη επίθεσης μεταξύ Ρωσίας, Ουκρανίας και Ευρώπης», συνοδευόμενης από «ισχυρές» ή «αξιόπιστες» εγγυήσεις ασφάλειας για το Κίεβο, καθώς και από την απαίτηση να διεξαχθούν εκλογές εντός 100 ημερών.
Εάν η Ρωσία εισβάλλει ξανά στην Ουκρανία, το σχέδιο προβλέπει ότι θα υπάρξει μια «ισχυρή συντονισμένη στρατιωτική απάντηση», καθώς και επαναφορά των κυρώσεων και ακύρωση της συμφωνίας.
Αν και οι εκλογές είναι αδύνατες στην Ουκρανία λόγω του στρατιωτικού νόμου, θα μπορούσαν θεωρητικά να διεξαχθούν εάν υπογραφεί συμφωνία ειρήνης.
Ωστόσο, ως προς τις εγγυήσεις ασφαλείας, δεν υπάρχουν λεπτομέρειες σχετικά με το ποιος θα τις παρείχε και πόσο ισχυρές θα ήταν. Και αυτό απέχει πολύ από μια δέσμευση τύπου Άρθρου 5 του ΝΑΤΟ που προβλέπει ότι μια επίθεση σε μία χώρα θεωρείται επίθεση σε όλες. Το Κίεβο θα ήθελε πολύ περισσότερα από μια αόριστη υπόσχεση για να συμφωνήσει.
Παράδοση ουκρανικών εδαφών και μείωση των ενόπλων δυνάμεων
Από τις πιο αμφιλεγόμενες προτάσεις είναι η παράδοση ουκρανικού εδάφους που δεν βρίσκεται υπό ρωσική κατοχή και η μείωση του μεγέθους των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων.
«Οι ουκρανικές δυνάμεις θα αποσυρθούν από το τμήμα της περιφέρειας Ντονέτσκ που ελέγχουν σήμερα, και αυτή η ζώνη θα καταστεί ουδέτερη, αποστρατιωτικοποιημένη ζώνη, διεθνώς αναγνωρισμένη ως έδαφος που ανήκει στη Ρωσική Ομοσπονδία. Οι ρωσικές δυνάμεις δεν θα εισέλθουν σε αυτή την αποστρατιωτικοποιημένη ζώνη.»
Η παραχώρηση εδαφών όπου ζουν τουλάχιστον 250.000 Ουκρανοί στις πόλεις–οχυρά του Ντονέτσκ, Σλοβιάνσκ, Κραματόρσκ και Ντρούζκιβκα δεν θα είναι αποδεκτή για την πλειονότητα των Ουκρανών. Η Ρωσία έχει περάσει πάνω από έναν χρόνο προσπαθώντας να καταλάβει την πόλη Ποκρόβσκ και είναι εξαιρετικά απίθανο η Ουκρανία να παραδώσει τέτοιους στρατηγικούς κόμβους χωρίς μάχη.
Το μέγεθος των Ενόπλων Δυνάμεων της Ουκρανίας θα περιοριστεί σε 600.000 άτομα
Ο ουκρανικός στρατός υπολογιζόταν τον περασμένο Ιανουάριο σε 880.000 ενεργό προσωπικό από 250.000 που ήταν στην έναρξη της ρωσικής εισβολής, τον Φεβρουάριο του 2022.
Αν και οι 600.000 θα μπορούσαν θεωρητικά να είναι αποδεκτός αριθμός σε καιρό ειρήνης, ένας τέτοιος περιορισμός παραβιάζει την ουκρανική κυριαρχία. Θα μπορούσε επίσης να θεωρηθεί υπερβολικά μεγάλος αριθμός για να γίνει αποδεκτός από τη Ρωσία.
«Οι κόκκινες γραμμές μας είναι σαφείς και αδιαπραγμάτευτες», δήλωσε η Ουκρανή εκπρόσωπος Χριστίνα Χαγκοβισίν στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ. «Δεν θα υπάρξει ποτέ καμία αναγνώριση, επίσημη ή ανεπίσημη, των ουκρανικών εδαφών που έχουν προσωρινά καταληφθεί από τη Ρωσική Ομοσπονδία ως ρωσικών. Η Ουκρανία δεν θα δεχθεί κανέναν περιορισμό στο δικαίωμα αυτοάμυνας ούτε στο μέγεθος ή τις δυνατότητες των ενόπλων δυνάμεών της.»
Το προσχέδιο προβλέπει επίσης ότι «η Κριμαία, το Λουχάνσκ και το Ντονέτσκ θα αναγνωριστούν ως ντε φάκτο ρωσικά, ακόμη και από τις Ηνωμένες Πολιτείες».
Με άλλα λόγια, η Ουκρανία και άλλες χώρες δεν θα χρειαστεί να αναγνωρίσουν νομικά τον ρωσικό έλεγχο. Αυτό θα μπορούσε θεωρητικά να επιτρέψει στο Κίεβο να αποδεχθεί τέτοια διατύπωση, καθώς δεν θα παραβίαζε το ουκρανικό σύνταγμα, που ορίζει ότι τα σύνορα της χώρας είναι «αδιαίρετα και απαραβίαστα».
Σε άλλες περιοχές, στις νότιες περιφέρειες της Χερσώνας και της Ζαπορίζια, οι γραμμές του μετώπου θα «παγώσουν» και η Ρωσία θα εγκαταλείψει εδάφη που έχει καταλάβει σε άλλες ζώνες.
Το μέλλον της Ουκρανίας – με την ΕΕ αλλά όχι με το ΝΑΤΟ
Το προσχέδιο προτείνει σημαντικές δεσμεύσεις σχετικά με τη στρατηγική κατεύθυνση της Ουκρανίας:
«Η Ουκρανία συμφωνεί να κατοχυρώσει στο σύνταγμά της ότι δεν θα ενταχθεί στο ΝΑΤΟ και το ΝΑΤΟ συμφωνεί να συμπεριλάβει στο καταστατικό του πρόβλεψη ότι η Ουκρανία δεν θα γίνει δεκτή στο μέλλον».
«Η Ουκρανία είναι επιλέξιμη για ένταξη στην ΕΕ και θα αποκτήσει προνομιακή πρόσβαση στην ευρωπαϊκή αγορά βραχυπρόθεσμα όσο εξετάζεται το ζήτημα αυτό».
Οι πιθανότητες ένταξης της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ στο άμεσο μέλλον είναι ελάχιστες και η Ρωσία έχει το τελευταίο διάστημα μετριάσει τη στάση της σχετικά με την ευρωπαϊκή προοπτική της Ουκρανίας. Το έγγραφο φαίνεται να προσφέρει στο Κίεβο πρόσβαση στις αγορές της ΕΕ, παρακάμπτοντας όμως τις θέσεις των 27 ευρωπαϊκών χωρών.
Η ένταξη τόσο στην ΕΕ όσο και στο ΝΑΤΟ είναι κατοχυρωμένη στο ουκρανικό σύνταγμα και μία ακόμη «κόκκινη γραμμή» της Χριστίνα Χαγκοβισίν στον ΟΗΕ την Πέμπτη ήταν ότι «δεν θα ανεχθούμε κανέναν περιορισμό της κυριαρχίας μας, συμπεριλαμβανομένου του κυρίαρχου δικαιώματός μας να επιλέγουμε τις συμμαχίες στις οποίες θέλουμε να ενταχθούμε».
Επιπλέον, στο προσχέδιο περιλαμβάνονται προτάσεις ώστε το ΝΑΤΟ να δεσμευτεί ότι δεν θα σταθμεύσει στρατεύματα στην Ουκρανία, ενώ ευρωπαϊκά μαχητικά αεροσκάφη θα μεταφερθούν στην Πολωνία. Το Κίεβο, από την πλευρά του, θα πρέπει να δεσμευτεί ότι θα παραμείνει «έχει πυρηνικά όπλα».
Η πρόταση αυτή φαίνεται να έρχεται σε αντίθεση με τα σχέδια της «Συμμαχίας των Προθύμων» της Δύσης με επικεφαλής τη Βρετανία και τη Γαλλία να συμβάλει στην επιτήρηση οποιασδήποτε μελλοντικής συμφωνίας.
Επαναφορά της Ρωσίας από την απομόνωση
Αρκετά σημεία του προσχεδίου προβλέπουν την επαναφορά της Ρωσίας από τη διεθνή απομόνωση, με αναφορές όπως η «επανένταξή της στην παγκόσμια οικονομία» και η πρόσκλησή της να επιστρέψει στην ομάδα των G8.
Αυτό, όμως, μοιάζει εξαιρετικά μακρινό αυτή τη στιγμή, με τον Πούτιν να βρίσκεται υπό διεθνές ένταλμα σύλληψης από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο. Η Ρωσία αποβλήθηκε από την ομάδα των G7 μετά την κατάληψη και προσάρτηση της Κριμαίας το 2014, ενώ ο Τραμπ είχε προσπαθήσει έξι χρόνια αργότερα να επαναφέρει τον Πούτιν στην ομάδα.
Αν το Ηνωμένο Βασίλειο, ο Καναδάς, η Γαλλία, η Γερμανία, η Ιταλία και η Ιαπωνία ήταν διστακτικά πριν από την πλήρους κλίμακας εισβολή, οι πιθανότητες να συμβεί κάτι τέτοιο σήμερα είναι ακόμη μικρότερες.
Τι γίνεται με τα παγωμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία
Το προσχέδιο προβλέπει ότι 100 δισ. δολάρια από τα παγωμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία θα επενδυθούν «σε προσπάθειες πό την ηγεσία των ΗΠΑ για την ανοικοδόμηση και τις επενδύσεις στην Ουκρανία», με τις ΗΠΑ να λαμβάνουν το 50% των κερδών και την Ευρώπη να προσθέτει άλλα 100 δισ. δολάρια για την ανοικοδόμηση.
Αυτό παραπέμπει στη συμφωνία για τα ορυκτά μεταξύ Ουκρανίας και ΗΠΑ νωρίτερα φέτος, όπου η αμερικανική συμμετοχή συνοδευόταν από σημαντικό «αντάλλαγμα» για την Ουάσινγκτον. Την ίδια στιγμή, η Ευρωπαϊκή Ένωση φαίνεται να μένει με τον λογαριασμό των δαπανηρών υποχρεώσεων.
Τα ποσά που αναφέρονται ενδέχεται να μην επαρκούν: στις αρχές της χρονιάς το συνολικό κόστος ανοικοδόμησης της Ουκρανίας εκτιμήθηκε στα 524 δισ. δολάρια (506 δισ. ευρώ).
Περίπου 200 δισ. ευρώ σε παγωμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία βρίσκονται κυρίως στην Euroclear στο Βέλγιο, και η Ευρωπαϊκή Ένωση εργάζεται ήδη σε ένα σχέδιο για να χρησιμοποιήσει τα χρήματα αυτά για τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας, τόσο οικονομικά όσο και στρατιωτικά.
Το υπόλοιπο των παγωμένων περιουσιακών στοιχείων, σύμφωνα με το προσχέδιο, θα κατευθυνθεί σε ένα «αμερικανορωσικό επενδυτικό σχήμα», γεγονός που σημαίνει ότι η Ρωσία θα δει μέρος των χρημάτων της να επιστρέφει, αλλά και πάλι με οικονομικό όφελος για τις ΗΠΑ.
Τι δεν περιλαμβάνει το σχέδιο
Πολλοί αναλυτές έχουν επισημάνει ότι το σχέδιο δεν απαιτεί περιορισμούς στα όπλα του ουκρανικού στρατού ούτε στη βιομηχανία οπλισμού της χώρας, παρότι υπάρχει μια πρόβλεψη που αναφέρει ότι: Αν η Ουκρανία εκτοξεύσει πύραυλο προς τη Μόσχα ή την Αγία Πετρούπολη, τότε οι εγγυήσεις ασφαλείας θα θεωρηθούν άκυρες.
Ωστόσο, δεν προβλέπεται κανένας περιορισμός στα όπλα μεγάλης εμβέλειας που αναπτύσσει η Ουκρανία όπως οι πύραυλοι Flamingo και Long Neptune.
Πρόκειται για οριστικό σχέδιο;
Οι ΗΠΑ επιθυμούν να προχωρήσουν γρήγορα με ένα «επιθετικό χρονοδιάγραμμα», με τον Τραμπ να επιβεβαιώνει την Παρασκευή ότι η Ουκρανία έχει διορία έως την Πέμπτη, στα τέλη της επόμενης εβδομάδας, για να συμφωνήσει.
Παράλληλα, ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, που συμμετείχε στη σύνταξη του σχεδίου, το χαρακτήρισε ως «κατάλογος πιθανών προτάσεων για τη λήξη του πολέμου». Ο Γερμανός υπουργός Εξωτερικών, Γιοχάν Βάντεφουλ, ξεκαθάρισε ότι δεν θεωρεί τα 28 σημεία ως οριστικό σχέδιο, αφού συνομίλησε με τον άλλο Αμερικανό αξιωματούχο που εμπλέκεται, τον ειδικό απεσταλμένο του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ.
Σε ορισμένα σημεία, το προσχέδιο μοιάζει με κείμενο υπό διαμόρφωση με λεπτομέρειες που διέρρευσαν σε αμερικανικά μέσα την Πέμπτη δεν εμφανίζονται πλέον.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση δήλωσε το πρωί της Παρασκευής ότι δεν έχει λάβει επισήμως το σχέδιο, ενώ το ίδιο ανακοίνωσε και το ρωσικό υπουργείο Εξωτερικών.
Είναι το προσχέδιο μια «λίστα επιθυμιών του Πούτιν»;
Ο Ρώσος ειδικός απεσταλμένος Κιρίλ Ντμίτριεφ είναι γνωστό ότι πέρασε έως και τρεις ημέρες με τον Στιβ Γουίτκοφ συζητώντας το σχέδιο, γεγονός που εγείρει υποψίες για μια συμφωνία «κομμένη και ραμμένη» στα μέτρα της Μόσχας. Ωστόσο, η ρωσική αντίδραση μέχρι στιγμής είναι προσεκτική και η Μόσχα ισχυρίζεται ότι δεν έχει καν δει το σχέδιο.
Η παράδοση ουκρανικού εδάφους στη Ρωσία, ακόμη και υπό μορφή αποστρατιωτικοποιημένης ζώνης, είναι το ισχυρότερο σημάδι ότι το σχέδιο γέρνει προς τη ρωσική αφήγηση. Όμως το «πάγωμα» των γραμμών του μετώπου στον νότο θα μπορούσε να αποδειχθεί δύσκολο για το Κρεμλίνο, το οποίο έχει ενσωματώσει τόσο τη Χερσώνα όσο και τη Ζαπορίζια στο ρωσικό σύνταγμα.
Μία από τις προτάσεις προβλέπει ότι η άρση των κυρώσεων θα «συμφωνηθεί σε στάδια και κατά περίπτωση», κάτι που η Μόσχα πιθανότατα θα θεωρήσει υπερβολικά αργό.
Ωστόσο, η πρόταση για «πλήρη αμνηστία» για όλες τις πλευρές θα γίνει δεκτή πολύ θετικά στη Ρωσία και εξαιρετικά αρνητικά στο Κίεβο και στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.
Αναλυτές επισημαίνουν ότι, παρότι φαίνεται να υπάρχουν σημαντικές παραχωρήσεις προς τον Πούτιν, ορισμένες από τις απαιτήσεις για το ΝΑΤΟ είναι τόσο ασαφείς που ενδέχεται να μην ικανοποιούν το Κρεμλίνο.
Η Ρωσία έχει επίσης επανειλημμένα απαιτήσει ότι ένα ειρηνευτικό σχέδιο πρέπει να εξαλείφει αυτό που θεωρεί «τις βασικές αιτίες» του πολέμου. Μία από αυτές είναι η επέκταση του ΝΑΤΟ στην Ανατολική Ευρώπη, κάτι που το προσχέδιο φαίνεται να αντιμετωπίζει.
Ορισμένα από τα 28 σημεία κάνουν επίσης νύξη στους ισχυρισμούς της Ρωσίας περί διακρίσεων εις βάρος του ρωσόφωνου πληθυσμού της Ουκρανίας, χωρίς όμως να τους υιοθετούν ανοιχτά.
Ένα σημείο είναι σαφές αλλά ισορροπημένο: «Και οι δύο χώρες θα συμφωνήσουν να καταργήσουν όλα τα διακριτικά μέτρα και να εγγυηθούν τα δικαιώματα των ουκρανικών και ρωσικών ΜΜΕ και της εκπαίδευσης».
Μια άλλη προφανής προσπάθεια για δίκαιη μεταχείριση προέρχεται από μια πρόταση για την κατανομή της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από τον υπό ρωσική κατοχή πυρηνικό σταθμό Ζαπορίζια – τον μεγαλύτερο στην Ευρώπη – «ισότιμα μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας» .
Πηγή: skai.gr
