Ουκρανία: Στρατηγικές και καινοτομίες του πολέμου

Ακριβώς τέσσερα χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Τις διακυμάνσεις του πολέμου περιγράφουν Ουκρανοί στρατιωτικοί στην Deutsche Welle.Ο πόλεμος στην Ουκρανία είχε πολλές διακυμάνσεις, από τις παραδοσιακές χερσαίες επιχειρήσεις μέχρι τις «ζώνες θανάτου», στις οποίες κυριαρχούν τα drones. Το πρώτο που θυμούνται σήμερα οι Ουκρανοί από την έναρξη του πολέμου είναι οι ουρές των εθελοντών που περίμεναν για να καταταγούν. Κάτι τέτοιο θα ήταν σήμερα αδιανόητο, επισημαίνουν.

Ο Στανίσλαβ Κοτσέρχα, υποδιοικητής τάγματος για τον χειρισμό drones, θυμάται ότι στις αρχές του 2022 «επικρατούσε ακόμη χάος» στο μέτωπο. «Υπήρχαν στρατιωτικές μονάδες που δεν επικοινωνούσαν μεταξύ τους», λέει. Κάποια στιγμή η κατάσταση σταθεροποιήθηκε και «ξέσπασε ένας χερσαίος πόλεμος, όπως απαντάται στα στρατιωτικά εγχειρίδια», πόλεμος που κρίνεται από τους οπλίτες, τα τεθωρακισμένα, το πυροβολικό και την κάλυψη της πολεμικής αεροπορίας.

Το πρώτο «game changer» του πολέμου

Η προμήθεια των αμερικανικών οπλικών συστημάτων HIMARS στην Ουκρανία ήταν το πρώτο «game changer» του πολέμου, επισημαίνει ο Βλάντισλαβ Ουρουμπκόφ, πρώην οπλίτης και σήμερα συνεργάτης του ιδρύματος Come Back Alive, που παρέχει τεχνική υποστήριξη στις ουκρανικές ένοπλες δυνάμεις. Όπως λέει ο ίδιος, «οι HIMARS συνέβαλαν αποφασιστικά στην επιτυχία της ουκρανικής αντεπίθεσης στο Χάρκοβο».

2023: Μαζική χρήση drones

Το 2023 ο ουκρανικός στρατός άρχισε να αξιοποιεί με επιτυχία το κινεζικό μη επανδρωμένο αεροσκάφος Mavic, αρχικά για αναγνωριστικούς λόγους, στη συνέχεια και ως επιθετικό όπλο, το οποίο πλήττει εχθρικούς στόχους με ρίψεις εκρηκτικών. Ακολούθησαν τα αποκαλούμενα «ντρόουνς-καμικάζι», που άρχισαν να χρησιμοποιούν μαζικά και οι δύο πλευρές από το καλοκαίρι της ίδιας χρονιάς.

«Ήμουν τυχερός που υπηρέτησα στο πεζικό πριν κυριαρχήσουν τα drones» λέει σήμερα ο Ολεξάντρ Κασάμπα, για να συμπληρώσει ότι σχεδόν όλα όσα είχε κάνει θα ήταν σήμερα ανεφάρμοστα στο πεδίο της μάχης. Σε απόσταση μόλις ενάμισι χιλιομέτρου από τις γραμμές των Ρώσων, ο Κασάμπα είχε διανύσει μεγάλες αποστάσεις σε ανοιχτό χώρο, μετέφερε πυρομαχικά και προμήθειες όπου χρειαζόταν, ενώ παράλληλα συμμετείχε σε επιχειρήσεις εκκένωσης και διάσωσης.

Την εποχή εκείνη οι τραυματίες μεταφέρονταν με τεθωρακισμένο όχημα από την πρώτη γραμμή του μετώπου σε απόσταση τεσσάρων χιλιομέτρων, όπου τους περίμεναν οι διασώστες και ακολουθούσε η μεταφορά με συμβατικό όχημα στα μετόπισθεν. Κάτι τέτοιο δεν μπορεί να γίνει σήμερα, καθώς διευρύνονται οι «ζώνες θανάτου» στις οποίες κυριαρχούν τα drones. «Τότε οι τραυματίες έρχονταν σε λίγες ώρες, τώρα η μεταφορά διαρκεί μέρες ολόκληρες» λέει μία νοσοκόμα.

2024: Μετατόπιση του μετώπου

Τον Φεβρουάριο του 2024 οι Ρώσοι άρχισαν να επιταχύνουν την προέλαση στην περιοχή του Ντονέτσκ. Ήταν η εποχή που άρχισε να γίνεται αισθητή πλέον η έλλειψη στρατευσίμων, λέει ο Ολεξάντρ Κασάμπα, ο οποίος στο μεταξύ είχε μετατεθεί στο επιτελείο λόγω των τραυματισμών που υπέστη.

Παράλληλα, εμφανίστηκαν νέα, εξελιγμένα drones. Ο ουκρανικός στρατός χρησιμοποίησε για πρώτη φορά τα «εξακόπτερα», τα οποία μπορούσαν παράλληλα να πλήττουν εχθρικούς στόχους και να ναρκοθετούν εχθρικά εδάφη. Όπως λέει ο Βλάντισλαβ Ουρουμπκόφ, μία αποφασιστική εξέλιξη για την τροπή του πολέμου ήταν η χρήση των «ντρόουνς-καμικάζι» και ιδιαίτερα της τεχνολογίας FPV με θερμική κάμερα «στα τέλη του 2023 και στις αρχές του 2024, όταν καθυστερούσε η αποστολή πυρομαχικών από τη Δύση».

Από την πλευρά του, ο Στάνισλαβ Κοτσέρχα εκτιμά ότι η χρήση εξελιγμένων drones δεν οφείλεται σε κάποια καθυστέρηση εκ μέρους της Δύσης, αλλά πολύ απλά στο γεγονός ότι τα νέα όπλα ήταν αποτελεσματικά και σχετικά οικονομικά. «Οι στρατιωτικές μονάδες στο μέτωπο άλλαξαν τακτική καθώς μεγάλωνε συνεχώς η ακτίνα δράσης των drones, άρχισαν να σκάβουν χαρακώματα και να εφαρμόζουν τακτικές παραλλαγής» λέει ο έμπειρος στρατιωτικός. «Ενώ στην αρχή του πολέμου ένα τεθωρακισμένο παραμόνευε σε απόσταση τριών χιλιομέτρων από την πρώτη γραμμή του μετώπου, από το 2024 μεταφέρεται σε απόσταση από 10 έως 15 χιλιομέτρων».

Επιχείρηση Κουρσκ και μελλοντικές προσδοκίες

Το καλοκαίρι του 2024 ο ουκρανικός στρατός κατάφερε να προελάσει γρήγορα σε εδάφη της Ρωσικής Ομοσπονδίας στην περιοχή του Κουρσκ, όχι όμως και να διατηρήσει τις θέσεις του. Αποφασιστική συμβολή στη ρωσική αντεπίθεση είχαν τα drones με οπτικές ίνες, που δεν επηρεάζονταν από παραδοσιακές τακτικές ηλεκτρονικού πολέμου.

Από την άλλη πλευρά, τα drones βοηθούν και στις προσπάθειες για διάσωση των τραυματιών. Σήμερα οι στρατιωτικοί γιατροί μπορούν να συνομιλούν απευθείας με τους τραυματίες στο μέτωπο και να στέλνουν πρώτες βοήθειες με drones, ενώ στη διάσωση χρησιμοποιούνται και ρομπότ εδάφους. Έτσι, οι τραυματίες στο μέτωπο που υποφέρουν από μεγάλη αιμορραγία ή και ακρωτηριασμούς μπορούν να επιβιώσουν, ακόμα και αν χρειαστούν εβδομάδες ολόκληρες μέχρι να ολοκληρωθεί η επιχείρηση διάσωσης.

Για το 2026 η σημαντική εξέλιξη, λέει ο Βλάντισλαβ Ουρουμπκόφ, είναι η απενεργοποίηση των τερματικών Starlink που χρησιμοποιούσαν οι ρωσικές δυνάμεις για τον συντονισμό των επιχειρήσεών τους. «Προσδοκούμε ότι οι Ρώσοι δεν θα μπορούν πλέον να κάνουν στο μέτωπο όλα αυτά που μπορούμε να κάνουμε εμείς χάρη στη χρήση Starlink» λέει ο ίδιος. Κατά τα άλλα, ο Βλάντισλαβ Ουρουμπκόφ ελπίζει πως η εξέλιξη της τεχνολογίας θα συνεχιστεί, φέρνοντας την Ουκρανία σε θέση επιτιθέμενου. Διότι τώρα, όπως επισημαίνει, «είμαστε σε μόνιμη θέση αμυνόμενου, με ελάχιστες εξαιρέσεις. Πολύ θα ήθελα να αλλάξει αυτό…».

Επιμέλεια: Γιάννης Παπαδημητρίου

Πηγή: Deutsche Welle