Παχυσαρκία: Δεν είναι επιλογή, είναι ασθένεια

«Αν πραγματικά ήθελε, θα αδυνάτιζε»
«Φαντάσου πόσο τρώει για να είναι τόσο χοντρός»
«Έχει εξάρτηση από το φαΐ.»
«Αν δεν πας γυμναστήριο, πώς θα χάσεις κιλά;»

Οι προκαταλήψεις που συνδέονται με την παχυσαρκία πολλές και το στίγμα για τους ασθενείς τεράστιο.

Όμως η παχυσαρκία δεν είναι επιλογή ούτε απλώς παραπανίσια κιλά που κάποιος μπορεί να πετάξει από πάνω του κόβοντας το φαγητό. Είναι νόσος και μάλιστα πολυπαραγοντική με γενετικό υπόβαθρο.

Η παχυσαρκία ως νόσος 

Τα άτομα με παχυσαρκία ζουν με μια ασθένεια, η οποία επηρεάζεται όχι μόνο από το πόσο τρώμε και πόσο κινούμαστε, αλλά και από πλήθος άλλων παραγόντων που δεν είναι πάντα στον έλεγχο μας.

• Κληρονομικότητα – Σύμφωνα με μελέτες, η παχυσαρκία κληρονομείται σε ποσοστά από 40% έως 70%. Έχουν εντοπιστεί περισσότερες από 900 γενετικές παραλλαγές που συνδέονται με την παχυσαρκία.
• Ορμονικές διαταραχές – Ενδοκρινικές παθήσεις όπως ο υποθυρεοειδισμός, το σύνδρομο Cushing, το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών ή ακόμα και φυσιολογικές ορμονικές αλλαγές όπως η εμμηνόπαυση ή η εφηβεία μπορεί να οδηγήσουν σε αύξηση βάρους.
• Περιβάλλον & τρόπος ζωής – Τα πολλά επεξεργασμένα τρόφιμα, η καθιστική ζωή και οι κακές διατροφικές συνήθειες επηρεάζουν το βάρος μας.
• Έλλειψη ύπνου – Ο ανεπαρκής ύπνος μπορεί να αυξήσει την όρεξη και να επηρεάσει τον μεταβολισμό, προκαλώντας ειδικά συσσώρευση σπλαχνικού λίπους.
• Στρες & ψυχική υγεία – Το άγχος, η κατάθλιψη και οι συναισθηματικές διαταραχές συνδέονται με την αύξηση βάρους. Η παχυσαρκία αυξάνει τον κίνδυνο κατάθλιψης, ενώ και η κατάθλιψη αυξάνει τον κίνδυνο παχυσαρκίας με αποτέλεσμα οι ασθενείς να πέφτουν στη δίνη ενός φαύλου κύκλου.
• Φαρμακευτική αγωγή – Φάρμακα για τον διαβήτη, αντικαταθλιπτικά, κορτικοστεροειδή και αντιψυχωσικά  είναι μερικά από τα σκευάσματα που μπορεί να συμβάλλουν στην αύξηση του βάρους. 

ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΜΕΤΡΗΣΗΣ 
Το πιο εύκολο, ευρέως διαθέσιμο και χαμηλού κόστους εργαλείο για την αξιολόγηση του βάρους είναι ο λεγόμενος Δείκτης Μάζας Σώματος (ΔΜΣ= Βάρος (Kg) / Ύψος² (m²). 
 

Το συγκεκριμένο εργαλείο, όμως, δεν δείχνει ούτε την αναλογία λίπους και άλιπης μάζας, ούτε δίνει πληροφορίες για επιπλοκές που σχετίζονται με την παχυσαρκία, ούτε λαμβάνει υπόψη την ηλικία, το φύλο και τις τυχόν φυλετικές διαφορές που επηρεάζουν το σώμα.

Για αυτόν τον λόγο χρησιμοποιείται και η περίμετρος της μέσης (Π.Μ.) που δίνει και πρόσθετες πληροφορίες σχετικά με τον καρδιαγγειακό κίνδυνο που διατρέχει ο ασθενής. 

Οι επιπλοκές της παχυσαρκίας 

Μελέτες δείχνουν ότι η παχυσαρκία αποτελεί προγνωστικό παράγοντα εμφάνισης στεφανιαίας νόσου, εμφράγματος του μυοκαρδίου αλλά και ισχαιμικού αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου,  ανεξάρτητα από την ηλικία, το φύλο, την εθνικότητα, αλλά και το κάπνισμα.

Και δεν είναι μόνο ο καρδιαγγειακός κίνδυνος, η παχυσαρκία συνδέεται με περισσότερες από 200 επιπλοκές. Ένα από τα σημαντικότερα νοσήματα είναι ο Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου II. Πρόσφατη μελέτη στο Ηνωμένο Βασίλειο έδειξε ότι δείκτης μάζας σώματος της τάξεως του 30-35 kg / m2 συσχετίζεται με πενταπλάσιο κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου ΙΙ. Ο κίνδυνος αυτός εκτοξεύεται στο δωδεκαπλάσιο για άτομα με δείκτη μάζας σώματος 40-45 kg / m2.  

Παράλληλα, η παχυσαρκία σχετίζεται με σημαντικά νοσήματα του γαστρεντερικού συστήματος όπως η λιπώδης διήθηση του ήπατος, που μπορεί να φτάσει ακόμα και σε κίρρωση, η χολολιθίαση, η χρόνια γαστρίτιδα, η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση, καθώς και κάποιες μορφές καρκίνου.

Επίσης, τα άτομα με παχυσαρκία υποφέρουν συχνά από υπνική άπνοια και μυοσκελετικά προβλήματα όπως η οστεοαρθρίτιδα των γονάτων, η σπονδυλαρθρίτιδα και η αρθρίτιδα των ισχίων.

Το στίγμα βάζει εμπόδια στη θεραπεία 

Παρ’ όλα αυτά η ανάγκη θεραπείας της παχυσαρκίας δεν είναι πάντοτε αυτονόητη. Το στίγμα που συνοδεύει τη νόσο περιθωριοποιεί τους ασθενείς καθιστώντας τους θύματα διακρίσεων όχι μόνο σε κοινωνικό και εργασιακό επίπεδο, αλλά ακόμα και στο χώρο της υγείας. 

Εξαιτίας της προκατάληψης και του στιγματισμού, η παχυσαρκία δεν διαγιγνώσκεται ούτε αντιμετωπίζεται πάντα κατάλληλα, ενώ οι διαθέσιμες θεραπείες πολλές φορές δεν αποζημιώνονται.

Η απλοϊκή άποψη «τρώτε λιγότερο και ασκηθείτε περισσότερο» υπονομεύει τη θεραπεία της παχυσαρκίας, η οποία απαιτεί συνδυαστική αντιμετώπιση με αλλαγή του τρόπου ζωής, φαρμακοθεραπεία ή ακόμα και μεταβολική χειρουργική.

Πώς αντιμετωπίζεται η παχυσαρκία; 

Η αλλαγή του τρόπου ζωής είναι το πρώτο βήμα στη διαχείριση της παχυσαρκίας. Αυτό το βήμα περιλαμβάνει την ισορροπημένη διατροφή, την αύξηση της σωματικής δραστηριότητας και τη συμπεριφορική υποστήριξη προκειμένου οι ασθενείς να αλλάξουν συνήθειες.

• Φαρμακευτική αντιμετώπιση: Συμπληρωματικά με την ολοκληρωμένη παρέμβαση στον τρόπο ζωής οι ασθενείς μπορούν να ωφεληθούν και από τα φάρμακα κατά της παχυσαρκίας που βοηθούν στη ρύθμιση της όρεξης και στη διαχείριση του βάρους. Τα φάρμακα αυτά ενδείκνυνται για άτομα που έχουν δείκτη μάζας σώματος (ΔΜΣ) μεγαλύτερο ή ίσο με 30 kg / m2 ή ΔΜΣ μεγαλύτερο ή ίσο με 27 kg / m2 και με τουλάχιστον μία συννοσηρότητα (π.χ. διαβήτης τύπου ΙΙ, υπέρταση, υπερλιπιδαιμία ή αποφρακτική άπνοια ύπνου). Τα φάρμακα όμως δεν είναι πανάκεια και η διατήρηση του αποτελέσματος προϋποθέτει αφενός τη μακροχρόνια λήψη της αγωγής και αφετέρου τη διατήρηση του υγιεινού τρόπου ζωής.
• Βαριατρική χειρουργική: Η λύση της βαριατρικής χειρουργικής οδηγεί σε ακόμα πιο βελτιωμένα αποτελέσματα, αλλά δεν ενδείκνυται για όλους. Εξετάζεται σε ασθενείς που έχουν κίνητρο, αλλά δεν έχουν επιτύχει επαρκή απώλεια κιλών μετά από συμπεριφορική θεραπεία, με ή χωρίς φαρμακοθεραπεία και για συνιστάται για άτομα με ΔΜΣ: 

          –    ≥35 kg/m2 ανεξάρτητα από την παρουσία, την απουσία ή τη σοβαρότητα των συννοσηροτήτων  

          –    30–34,9 kg/m2 με μεταβολική νόσο

Με την υποστήριξη της Φαρμασέρβ-Lilly

Πηγή: skai.gr