Πόσο μπορεί να κρατήσει ο «μήνας του μέλιτος» ΗΠΑ – Κίνας;

Η δεύτερη θητεία του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο ξεκινάει καλά για την Κίνα. Ο νέος πρόεδρος των ΗΠΑ έχει αποφύγει μέχρι στιγμής να πραγματοποιήσει την απειλή του για την επιβολή υψηλών δασμών στην Κίνα, είπε από το βήμα του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ στο Νταβός ότι οι δύο χώρες θα μπορούσαν να έχουν «πολύ καλές σχέσεις» και φέρεται να εξέφρασε την πρόθεσή του να επισκεφθεί την κινεζική πρωτεύουσα τους επόμενους μήνες.

Ο Τραμπ ανέστειλε επίσης για 75 ημέρες την εφαρμογή του νόμου που απαγορεύει τη λειτουργία του κινεζικής ιδιοκτησίας TikTok και άφησε να εννοηθεί ότι θα προσπαθήσει να καταργήσει τον νόμο που υποχρεώνει την εταιρεία να πουλήσει τις δραστηριότητες της στις ΗΠΑ προκειμένου να την απαγορευτεί.

Όλα τα παραπάνω στέλνουν ένα ισχυρό μήνυμα ότι ο νέος πρόεδρος είναι διατεθειμένος να συζητήσει -και να προχωρήσει σε συμφωνίες- με την Κίνα. Τουλάχιστον επί του παρόντος, όπως σημειώνει σε ανάλυσή του το CNN.

Πρόκειται για μια θετική εξέλιξη για το Πεκίνο, το οποίο προετοιμάζεται για μια ταραχώδη περίοδο στις σχέσεις ΗΠΑ-Κίνας, καθώς ο Τραμπ έχει «επιστρατεύσει» στο υπουργικό του συμβούλιο αρκετά «γεράκια» που ζητούν πιο σκληρή στάση απέναντι στο Πεκίνο και έχει απειλήσει ότι θα επιβάλλει υψηλούς δασμούς στα κινεζικά προϊόντα που εισάγουν οι ΗΠΑ.

«Η Κίνα συνειδητοποιεί ότι έχει μια ευκαιρία να διαπραγματευτεί με τον Τραμπ», σημειώνει ο πολιτικός σχολιαστής Λιου Ντονγκσού στο City University του Χονγκ Κονγκ. «Και μια καλύτερη σχέση μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας είναι πιο σημαντική για την Κίνα παρά για τις Ηνωμένες Πολιτείες… έτσι η Κίνα είναι πρόθυμη» να την επιδιώξει, προσθέτει.

Το διακύβευμα είναι υψηλό για το Πεκίνο, καθώς ένας εμπορικός πόλεμος, όπως αυτός κατά τη διάρκεια της προηγούμενης θητείας του Τραμπ, θα έπληττε την εξαρτώμενη από τις εξαγωγές κινεζική οικονομία σε μια δύσκολη συγκυρία. Και οι ηγέτες της Κίνας θέλουν να εκμεταλλευτούν την ευκαιρία να αμβλύνουν τη σκληρή στάση του Τραμπ.

Ο Κινέζος πρόεδρος Σι έκανε λόγο για «μια νέα αρχή» στις σχέσεις ΗΠΑ-Κίνας κατά τη διάρκεια της τηλεφωνικής επικοινωνίας που είχε με τον Τραμπ πριν την ορκωμοσία του και απέστειλε τον αντιπρόεδρο Χαν Ζενγκ στην Ουάσιγκτον προκειμένου να παραστεί στην τελετή ορκωμοσίας του. Ο Ζενγκ είναι ο ανώτερος Κινέζος αξιωματούχος που έχει παραστεί ποτέ σε μια τέτοια εκδήλωση, γεγονός που σηματοδοτεί τη σημασία που δίνει η Κίνα στη βελτίωση των σχέσεων με την Ουάσιγκτον.

Εν τω μεταξύ, στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός αυτήν την εβδομάδα, ο αντιπρόεδρος της Κίνας Ντινγκ Σουεσιάνγκ δήλωσε ότι το Πεκίνο θέλει «μια ισορροπημένη εμπορική σχέση» και όχι «πλεονασματική» με τον υπόλοιπο κόσμο – σε μια ευθεία αναφορά στις κατηγορίες του Τραμπ όσον αφορά τη σχέση μεταξύ των δύο μεγαλύτερων οικονομιών του πλανήτη. 

Ωστόσο, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής της Κίνας δεν τρέφουν ψευδαισθήσεις για το πόσο γρήγορα θα μπορούσε να αλλάξει το κλίμα στις σχέσεις ΗΠΑ και Κίνας – και πιθανότητα αξιολογούν προσεκτικά πώς μπορούν να εκμεταλλευτούν την παρούσα θετική συγκυρία για να διαπραγματευθούν με τον «μετρ» του είδους τους επόμενους μήνες. 

Η δαμόκλειος σπάθη των δασμών

Το τρέχον καλό κλίμα όμως, παραμένει υπό τη σκιά της εμπορικής συμφωνίας «πρώτης φάσης» που είχαν συνάψει οι δύο χώρες κατά την πρώτη θητεία του Τραμπ.

Η συμφωνία του 2020 τερμάτισε τον εμπορικό πόλεμο των δύο χωρών, στο πλαίσιο του οποίου ο Τραμπ αύξησε ή επέβαλε δασμούς σε κινεζικά προϊόντα που εισάγονται στις ΗΠΑ αξίας εκατοντάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων – μια κίνηση που ισχυριζόταν τότε ότι θα ισοσκελίσει την ανταγωνιστικότητα με την Κίνα και η οποία σε μεγάλο βαθμό παραμένει σε ισχύ έως σήμερα.

Σήμερα, αυτή η συμφωνία, την οποία οι αναλυτές λένε ότι δεν εφάρμοσε ποτέ πλήρως το Πεκίνο, έχει επανέλθει στο μικροσκόπιο της Ουάσιγκτον στο πλαίσιο μιας ευρύτερης έρευνας για τις οικονομικές και εμπορικές σχέσεις ΗΠΑ και Κίνας που ζήτησε ο Τραμπ με διάταγμα που υπέγραψε κατά την πρώτη ημέρα του στην προεδρία.

Η επαναξιολόγηση της συμφωνίας θα καθορίσει το αν ο Λευκός Οίκος θα επιβάλλει δασμούς στην Κίνα, ωστόσο το πόρισμα αναμένεται να απαιτήσει μήνες. Έτσι, το Πεκίνο έχει χρόνο να οικοδομήσει μια νέα σχέση με τον Τραμπ, πιέζοντας ίσως για μια προληπτική συμφωνία προκειμένου να αποφύγει αυστηρότερες οικονομικές συνέπειες

Σε συνέντευξη που παραχώρησε στο Fox News την Πέμπτη, ο Τραμπ χαρακτήρισε τους δασμούς ως μοχλό «τεράστιας πίεσης» στην Κίνα, αλλά πρόσθεσε ότι «θα προτιμούσα να μην χρειαστεί να το χρησιμοποιήσω» και ότι οι δύο χώρες θα μπορούσαν να καταλήξουν σε μια εμπορική συμφωνία. Παραμένει όμως, ασαφές εάν ο Τραμπ θα αυστηροποιήσει τους ελέγχους στις εξαγωγές ευαίσθητων τεχνολογιών που εφάρμοσε ο προκάτοχός του Τζο Μπάιντεν.

«Η Κίνα έχει συνειδητοποιήσει ότι μπορεί να διαπραγματευτεί με τον Τραμπ, αλλά αυτός είναι διαφορετικός, ένας νέος Τραμπ – και οι δεσμεύσεις της προηγούμενης φοράς μπορεί να μην ικανοποιούν τις νέες βλέψεις του», σημειώνει ο αναλυτής διεθνών σχέσεων Σεν Ντίνγκλι. Αυτήν τη φορά, αντί να «συρθεί» σε έναν εμπορικό πόλεμο από τον Τραμπ, το Πεκίνο μπορεί καλύτερα «να χαμογελάσει, να διατηρήσει την ψυχαιμία του και να αρχίσει να συζητά μαζί του», προσθέτει ο Σεν.

Η επιβολή των δασμών 10% στα κινεζικά προϊόντα που εισάγουν οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να εφαρμοστούν ήδη από τον επόμενο μήνα ως αντίποινα για τον ρόλο που διαδραματίζει η Κίνα, σύμφωνα με τον Τραμπ, στην κρίση φαιντανύλης που αντιμετωπίζει η Αμερική.

Ωστόσο, το ύψος αυτό των δασμών απέχει πολύ από τους δασμούς 60% με τους οποίους είχε απειλήσει προεκλογικά ο Τραμπ – και οι αναλυτές εξωτερικής πολιτικής της Κίνας θεωρούν ότι το Πεκίνο πιθανότατα βλέπει αυτές τις απειλές ως μοχλούς που θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει για να κατευνάσει τον Τραμπ.

Για παράδειγμα, οι Κινέζοι αξιωματούχοι θα μπορούσαν να εκπληρώσουν περισσότερους από τους όρους που προέβλεπε η συμφωνία «πρώτης φάσης» και επιπλέον να ανοίξουν την τεράστια κινεζική αγορά στις ξένες επιχειρήσεις. Θα μπορούσαν επίσης να λάβουν πρόσθετα μέτρα για να περιορίσουν τις εξαγωγές χημικών συστατικών που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή φαιντανύλης.

Την επιλογή μιας προσέγγισης διαλόγου και συνεργασίας αντί της υιοθέτησης «σκληρών γραμμών» προκρίνουν και οι ειδικοί στις σχετικές συζητήσεις που λαμβάνουν χώρα στο εσωτερικό της Κίνας. 

Ο Jia Qingguo, πρώην κοσμήτορας της υψηλού κύρους Σχολής Διεθνών Σπουδών του Πανεπιστημίου του Πεκίνου, το είπε ευθαρσώς σε πρόσφατη συνέντευξή του στο κρατικό οικονομικό έντυπο Yicai. «Αντί να υιοθετήσει ένα ολικό βέτο σε όλες τις προτάσεις των ΗΠΑ”, η Κίνα θα πρέπει «να αναλύσει ποια ζητήματα χρήζουν αντιμετώπισης και σε ποια μπορεί να υπάρξει συνεργασία με βάση τα συμφέροντά μας», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Εάν ο Τραμπ όντως επισκεφθεί το Πεκίνο τους επόμενους μήνες, κάτι που σύμφωνα με πηγές κοντά στον Αμερικανό πρόεδρο σημειώνουν ότι σκέφτεται να κάνει, θα προσφέρει επίσης στο Πεκίνο μια καλή ευκαιρία να τον προσελκύσει.

«Δεν πρέπει να εφησυχάσουμε»

Υπάρχουν ωστόσο όρια στο πόσο μπορεί να κάνει τα «χατίρια» του Τραμπ η Κίνα – αλλά και σκεπτικισμός σχετικά με το πόσο εφικτή είναι μια συνεργασία μαζί του. Ο Σι το επεσήμανε αυτό στην τηλεφωνική συνομιλία που είχε με τον Τραμπ πριν την ορκωμοσία του. 

«Το σημαντικό είναι να σεβόμαστε ο ένας τα συμφέροντα του άλλου», ανέφερε ο Κινέζος ηγέτης, αναφερόμενος στην Ταϊβάν, την αυτοδιοικούμενη δημοκρατία που το Πεκίνο ισχυρίζεται και έχει δεσμευτεί να επαναφέρει υπό τον έλεγχο, ως ένα ζήτημα που οι ΗΠΑ πρέπει να αντιμετωπίσουν με «σύνεση». Από την άλλη πλευρά, πρόσθεσε υπάρχει ένας «ευρύ πεδίο συνεργασίας» σε άλλους τομείς, όπως οι οικονομικοί δεσμοί.

Εντός της Κίνας γίνεται επίσης πολύ κουβέντα σχετικά με το πώς θα πρέπει να αντιδράσει η κινεζική κυβέρνηση εάν ο πρόεδρος των ΗΠΑ αρχίσει να αυξάνει τους δασμούς στα κινεζικά προϊόντα – και δείχνει ότι το Πεκίνο προετοιμάζεται για μια ενδεχόμενη «μάχη».

Το Πεκίνο αυστηροποίησε στα τέλη του προηγούμενου έτους τους κανονισμούς ελέγχου των εξαγωγών, διευρύνοντας τη δυνατότητά του να περιορίζει τις εξαγωγές των λεγόμενων αγαθών διπλής χρήσης. Επίσης, έχει ήδη περιορίσει τις εξαγωγές ορισμένων κρίσιμων ορυκτών και συναφών τεχνολογιών στις οποίες βασίζονται οι χώρες για την κατασκευή μιας ευρείας γκάμας προϊόντων, όπως στρατιωτικών συστημάτων και ημιαγωγών – ένα ακόμη εργαλείο που θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει η Κίνα προκειμένου να αποφύγει τους αμερικανικούς δασμούς.

Εν τω μεταξύ, οποιαδήποτε συμφωνία μεταξύ Πεκίνου και Ουάσιγκτον δεν μπορεί να απαγκιστρωθεί από τις μυριάδες κόντρες που έχουν οι δύο χώρες για σειρά θεμάτων, όπως η προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Κίνα, ο ανταγωνισμός για τεχνολογική και στρατιωτική κυριαρχία και η ισορροπία δυνάμεων στην Ασία.

Η Κίνα είναι απίθανο να σταματήσει τις ενέργειες που πυροδοτούν αυτές τις εντάσεις – όπως την προσπάθεια εκσυγχρονισμού και ενίσχυσης του στρατού της και την εντεινόμενη επιθετικότητά για εδαφικές διεκδικήσεις στη Θάλασσα της Νότιας Κίνας και στην Ταϊβάν. Την ίδια στιγμή, πολλοί Αμερικανοί βουλευτές, σε αντίθεση με τον Τραμπ, δεν είναι πρόθυμοι να συνεργαστούν με τη χώρα που βλέπουν ως κύρια απειλή για τον ρόλο της Αμερικής ως μοναδικής υπερδύναμης.

Την Πέμπτη, για παράδειγμα, οι βουλευτές κατέθεσαν ένα δικομματικό νομοσχέδιο που αναιρεί από την Κίνα το προτιμησιακό καθεστώς εμπορικού εταίρου των ΗΠΑ, προβλέπει τη σταδιακή επιβολή δασμών και τερματίζει τις δασμολογικές απαλλαγές για κινεζικές εισαγωγές χαμηλής αξίας.

Οι ηγέτες της Κίνας, επίσης, καλούνται να διασφαλίσουν ότι παραμένουν ισχυροί συνομιλητές με τις ΗΠΑ, τόσο στο εσωτερικό τους ακροατήριο όσο και στις χώρες του Παγκόσμιου Νότου, όπου το Πεκίνο φιλοδοξεί να διαδραματίσει ηγετικό ρόλο.

Έτσι, παρότι οι Κινέζοι αξιωματούχοι υποδέχονται θετικό τη λιγότερο μαχητική στάση του Τραμπ κατά την πρώτη εβδομάδα της προεδρίας του, παραμένουν επιφυλακτικοί όσον αφορά το πόσο θα διαρκέσει αυτός ο «μήνας του μέλιτος».

«Αυτό δεν σημαίνει ότι η σχέση Κίνας-ΗΠΑ έχει γίνει ευκολότερη, απλώς η προσέγγιση των ΗΠΑ έχει αλλάξει», σημειώνει ο Jin Canrong, αναπληρωτής διευθυντής του Ερευνητικού Κέντρου Κίνας-ΗΠΑ στο Πανεπιστήμιο Renmin στο Πεκίνο, σε ένα βίντεο που δημοσιεύτηκε στον λογαριασμό του στην πλατφόρμα κοινωνικής δικτύωσης Weibo. «Δεν πρέπει να εφησυχάσουμε… οι ΗΠΑ εξακολουθούν να θεωρούν την Κίνα στρατηγικό αντίπαλο».

Πηγή: skai.gr