Του Στέφανου Νικολαΐδη
Περίπου 55 χρόνια μετά την αναστολή λειτουργίας της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης από το τουρκικό κράτος, οι διεθνείς εξελίξεις φέρνουν την ιστορική Σχολή ξανά στο προσκήνιο. Για πρώτη φορά μετά από δεκαετίες, δημιουργείται ένα πραγματικό «παράθυρο ευκαιρίας» για την επανέναρξη της σχολής, η οποία υπήρξε κορυφαίο πνευματικό κέντρο της Ορθοδοξίας.
Τη σημαντική αυτή εξέλιξη αποκάλυψε στον ΣΚΑΪ και τον Μανώλη Κωστίδη ο Αμερικανός πρέσβης στην Άγκυρα, Τομ Μπάρακ: στόχος – όπως είπε – είναι η Σχολή να μπορέσει να ανοίξει ξανά τις πύλες της το φθινόπωρο του 2026.
ΆλλαΣχετικά άρθρα
Το νέο «παράθυρο ευκαιρίας» – Η αποκάλυψη του Αμερικανού πρέσβη
Σύμφωνα με τον Τομ Μπάρακ:
«Όταν η Παναγιότητά του επισκέφθηκε τον πρόεδρο στο Οβάλ Γραφείο, έθιξε το ζήτημα της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης… Θέλαμε να παρακολουθήσουμε την πρόοδο και να δούμε πώς μπορούμε να διευκολύνουμε μια πιθανή επαναλειτουργία τον Σεπτέμβριο του 2026.»
Η δήλωση αυτή δεν είναι μια απλή δημόσια τοποθέτηση. Όπως εκτιμούν διπλωματικές πηγές:
- έχει προηγηθεί συνεννόηση με την Άγκυρα
- σχετίζεται άμεσα με την προσωπική σχέση Τραμπ – Ερντογάν
- εντάσσεται στην αμερικανική ατζέντα για θρησκευτικές ελευθερίες και αναγνώριση του Οικουμενικού Πατριαρχείου ως θεσμικού συνομιλητή
Η παρουσία του θέματος στη συνάντηση Τραμπ – Ερντογάν στον Λευκό Οίκο τον Σεπτέμβριο ήταν καθοριστική. Ο Τούρκος πρόεδρος διαβεβαίωσε ότι «θα κάνει ό,τι του αναλογεί», προαναγγέλλοντας ότι θα συζητήσει το θέμα με τον Πατριάρχη Βαρθολομαίο.
Στη συνέντευξή του στην «Καθημερινή» στις 23 Νοεμβρίου, ο Οικουμενικός Πατριάρχης δεν έκρυψε την αισιοδοξία του. «Ελπίζουμε, αισιοδοξούμε και οραματιζόμαστε μία αναγεννημένη Θεολογική Σχολή… ένα δυναμικό εκπαιδευτικό ίδρυμα που θα προσφέρει πολλά στην Ορθοδοξία και στην κοινωνία.»
Παράλληλα, υπογράμμισε ότι η επαναλειτουργία της Σχολής θα συμπέσει με την ολοκλήρωση των εκτεταμένων ανακαινιστικών έργων, τα οποία έχουν προχωρήσει χάρη στη μεγάλη δωρεά του Αθανάσιου Μαρτίνου.
Το παρασκήνιο ΗΠΑ – Τουρκίας: Γιατί τώρα;
Η επαναφορά του θέματος δεν είναι τυχαία — αποτελεί κίνηση με σημαντικά πολιτικά οφέλη για τον Ερντογάν.
Σύμφωνα με διπλωματικές και πολιτικές αναλύσεις:
Γιατί εξυπηρετεί τον Ερντογάν
- Μπορεί να παρουσιάσει το άνοιγμα ως μεταρρυθμιστική χειρονομία
- Στέλνει μήνυμα προς ΗΠΑ και Ευρώπη ότι η Τουρκία κάνει βήματα στις θρησκευτικές ελευθερίες
- Βοηθά να αμβλύνει την κριτική για:
- φυλακίσεις δημοσιογράφων
- μετατροπή της Αγίας Σοφίας σε τζαμί
- περιορισμούς στις μειονότητες
- Εμφανίζεται ως «καλός γείτονας» προς την Ελλάδα σε μια περίοδο που στο Κογκρέσο παραμένουν ισχυρές αντιστάσεις για τα F-35
Γιατί εξυπηρετεί τον Τραμπ
- Ενισχύει το θρησκευτικό/χριστιανικό προφίλ του ενόψει εκλογών
- Δείχνει ότι λύνει ένα πρόβλημα που εκκρεμεί από το 1971
- Στέλνει μήνυμα στην ισχυρή ελληνορθόδοξη κοινότητα των ΗΠΑ ότι στηρίζει τα αιτήματά της
Διπλωματικές πηγές εκτιμούν ότι η δημόσια παρέμβαση Μπάρακ δεν θα είχε γίνει αν δεν υπήρχε ήδη προκαταρκτική συμφωνία με την Τουρκία.
Το νομικό εμπόδιο του 1971 — Τι ζητά η Άγκυρα
Το 1971, η Τουρκία ανέστειλε τη λειτουργία όλων των ιδιωτικών ανώτατων σχολών που δεν υπάγονταν στον άμεσο κρατικό έλεγχο. Το Πατριαρχείο δεν αποδέχθηκε να περάσει η Σχολή υπό το τουρκικό κράτος — και έτσι η Σχολή έκλεισε.
Σήμερα η Άγκυρα λέει: «Θέλετε αυτοδιοίκητο; Αφήστε κι εμάς να αυτορρυθμίσουμε τα του οίκου μας, όπως αναφορικά με τα της μουσουλμανικής μειονότητας στη Θράκη»
Όμως ειδικοί τονίζουν ότι:
- η κατάσταση δεν είναι συγκρίσιμη
- η Ελλάδα έχει θρησκευτική μειονότητα, αλλά η Τουρκία ελληνική μειονότητα με διαφορετικά νομικά πλαίσια
- το Οικουμενικό Πατριαρχείο πρέπει να λειτουργεί χωρίς κρατική παρέμβαση σύμφωνα με διεθνείς συνθήκες
Η σημασία της Χάλκης για την Ορθοδοξία
Εάν ανοίξει ξανά, η Θεολογική Σχολή:
- θα αποτελέσει ανώτατη εκκλησιαστική σχολή με διεθνή ακτινοβολία
- θα προσελκύσει στελέχη και κληρικούς από όλον τον ορθόδοξο κόσμο
- θα ενισχύσει την οικουμενικότητα του Πατριαρχείου, η οποία έχει πληγεί λόγω της θεσμικής αδυναμίας να λειτουργήσει σχολή για τη μόρφωση του κλήρου
Όπως σημειώνουν αναλυτές:
«Αυτός είναι και ο πραγματικός λόγος που μέχρι σήμερα η Άγκυρα κρατούσε κλειστή τη Σχολή: φοβόταν την ενίσχυση της διεθνούς ακτινοβολίας του Πατριαρχείου.»
Τα έργα ανακαίνισης στο ιστορικό κτήριο του 1896 προχωρούν εντυπωσιακά. Χάρη στη μεγάλη δωρεά του Αθανάσιου Μαρτίνου οι εργασίες βρίσκονται στην τελική ευθεία, αναμένεται να ολοκληρωθούν περίπου το Πάσχα, το κτήριο θα είναι έτοιμο να υποδεχθεί ξανά φοιτητές… 55 χρόνια μετά.
Πόσο κοντά είμαστε
Οι εκτιμήσεις συγκλίνουν:
- Η Τουρκία δεν έχει εσωτερικά εμπόδια να προχωρήσει
- Η αμερικανική πίεση είναι συνεχής και προσωπικά παρακολουθείται από τον Τραμπ
- Το Πατριαρχείο είναι έτοιμο θεσμικά και υλικά
- Τα έργα ολοκληρώνονται εντός του 2025–26
Όλα δείχνουν ότι για πρώτη φορά από το 1971, η επαναλειτουργία της Σχολής είναι όχι μόνο πιθανή — αλλά και κοντά.
Μετά από μισό αιώνα σιωπής, η Θεολογική Σχολή της Χάλκης φαίνεται πως εισέρχεται ξανά στον ιστορικό της ρόλο: να αποτελέσει φάρο ορθόδοξης θεολογικής παιδείας και πνευματικής ακτινοβολίας.
Αν το 2026 η Σχολή ανοίξει τις πύλες της, δεν θα είναι απλώς μια εκπαιδευτική επανεκκίνηση: θα είναι μια διπλωματική, θρησκευτική και ιστορική τομή, που αλλάζει ισορροπίες και συμβολισμούς σε ολόκληρη την περιοχή.
Πηγή: skai.gr
