Ρουμανία: Γιατί έχει τέτοια απήχηση η Ακροδεξιά;

Τις δεκαετίες που ακολούθησαν την πτώση της δικτατορίας Τσαουσέσκου, η Ρουμανία βιώνει τη μία πολιτική κρίση μετά την άλλη. Το ίδιο συμβαίνει και τους τελευταίους μήνες έπειτα από την ακύρωση των προεδρικών εκλογών του Νοεμβρίου.

Εν προκειμένω ωστόσο υπάρχει μία σημαντική διαφορά σε σύγκριση με παλαιότερες πολιτικές κρίσεις στη χώρα: ποτέ άλλοτε από το 1990 δεν υπήρχαν τόσο ισχυρές ακροδεξιές, αντιδυτικές και φιλορωσικές δυνάμεις στη Ρουμανία όσο τώρα. Και ποτέ άλλοτε τα τελευταία 35 χρόνια δεν υπήρχε τόσο έντονη δυσαρέσκεια στη ρουμανική κοινωνία.

Το βράδυ της περασμένης Κυριακής έλαβαν χώρα στο Βουκουρέστι διαδηλώσεις που στιγματίστηκαν από σοβαρές αναταραχές. Υποστηρικτές των ακροδεξιών κομμάτων ξεχύθηκαν στους δρόμους της πρωτεύουσας, κατέστρεψαν καταστήματα και καφετέριες και ήρθαν σε βίαιες συγκρούσεις με τις αστυνομικές δυνάμεις. Στις κινητοποιήσεις συμμετείχαν μονάχα μερικές εκατοντάδες άνθρωποι – η πόλη όμως δεν είχε βιώσει εδώ και χρόνια παρόμοια σκηνικά.

Αφορμή για τις διαδηλώσεις ήταν η απόφαση του Κεντρικού Εκλογικού Γραφείου της Ρουμανίας (BEC) να αποκλείσει τον ακροδεξιό Καλίν Γκεοργκέσκου από τις νέες προεδρικές εκλογές, οι οποίες πρόκειται να διεξαχθούν τον Μάιο. Ο λόγος είναι ότι ο Γκεοργκέσκου έχει προβεί σε συγκεκριμένες δηλώσεις που αντίκεινται στην υποχρέωσή του να προστατεύσει ως πρόεδρος το Σύνταγμα και το δημοκρατικό πολίτευμα στη χώρα και ως εκ τούτου δεν του επιτρέπεται πλέον να θέσει υποψηφιότητα.

Έρευνες για προδοσία κατά της Ρουμανίας

Τον Νοέμβριο ο Γκεοργκέσκου επικράτησε στον πρώτο γύρο των εκλογών και σήμερα εξακολουθεί να είναι ο δημοφιλέστερος υποψήφιος βάσει δημοσκοπήσεων. Το Συνταγματικό Δικαστήριο αποφάσισε ωστόσο να ακυρώσει τις εκλογές επειδή, όπως αποδείχθηκε ο Γκεοργκέσκου χρηματοδότησε με παράνομα μέσα την προεκλογική του εκστρατεία, ενώ στις διαδικασίες φέρεται να επενέβη και η Ρωσία μέσω κυβερνοεπιθέσεων προς όφελος του Γκεοργκέσκου.

Η περίπτωση Γκεοργκέσκου έλαβε διεθνείς διαστάσεις, όταν ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζ. Ντι Βανς, αναφέρθηκε σε αυτήν κατά τη Διάσκεψη του Μονάχου ως μία «απόδειξη» πως στην Ευρώπη δεν υπάρχει πλέον δημοκρατία – ο δε Γκεοργκέσκου απολαμβάνει επίσης τη στήριξη και του Ίλον Μασκ.

Την ίδια περίοδο προέκυψε και μία άλλη συνταρακτική εξέλιξη στη Ρουμανία. Η διεύθυνση κατά του οργανωμένου εγκλήματος και της τρομοκρατίας DIICOT συνέλαβε έξι άτομα με την κατηγορία της προδοσίας και βάσει πληροφοριών πως σχεδίαζαν να ανατρέψουν την κρατική εξουσία.

Όπως και οι συνωμότες, έτσι και ο Γκεοργκέσκου θέλει να ανατρέψει την πολιτική ελίτ. Ο ίδιος ισχυρίζεται πως είναι ήδη ο πρόεδρος της Ρουμανίας και ότι ενσαρκώνει τη βούληση ολόκληρου του ρουμανικού λαού. Αυτοπαρουσιάζεται ως ένας Μεσσίας, ο οποίος υπόσχεται να μετατρέψει τη Ρουμανία σε παγκόσμια υπερδύναμη – και επιπλέον δηλώνει πως ως πρόεδρος θα ταχθεί υπέρ της διάλυσης της Ουκρανίας και του διαμοιρασμού των εδαφών της στη Ρουμανία, τη Ρωσία, την Ουγγαρία και την Πολωνία.

Πώς έφτασε ως εδώ η κατάσταση;

Πίσω από αυτήν την απολύτως έκρυθμη κατάσταση που υπάρχει σήμερα στη Ρουμανία πάντως, υπάρχει μία χρόνια κακοδιαχείριση, η οποία συνίσταται κυρίως στην απουσία πολιτικής βούλησης για μεταρρυθμίσεις και για μία πιο χρηστή, διαφανή και βιώσιμη διακυβέρνηση εκ μέρους της πολιτικής ελίτ.

Παρ’ ότι σε επίπεδο μακροοικονομίας η Ρουμανία έχει παρουσιάσει ισχυρή ανάπτυξη τις τελευταίες δεκαετίες, πολλές περιοχές της επαρχίας είναι σε άσχημη κατάσταση και αντιμετωπίζουν επιπλέον προβλήματα εξαιτίας της μετανάστευσης. Η χώρα μαστίζεται από τη διαφθορά, τον νεποτισμό, τη διασπάθιση του δημοσίου χρήματος από την ελίτ, την έλλειψη διαφάνειας στις κρατικές διαδικασίες και την άσκηση πολιτικής επιρροής στη δικαιοσύνη. Παράλληλα, η ανάπτυξη των υποδομών της χώρας προχωράει αργά και με πολλά εμπόδια, συχνά κιόλας χωρίς να υπάρχει και κάποιο συγκεκριμένο σχέδιο. Το εκπαιδευτικό σύστημα χρήζει επίσης σημαντικών μεταρρυθμίσεων, οι οποίες ωστόσο δεν υλοποιούνται.

Ακροδεξιοί όπως ο Γκεοργκέσκου βρίσκουν μέσα σε όλα αυτά την ευκαιρίανα διασπείρουν ψευδείς ειδήσεις σε πλατφόρμες social media, σε συνεντεύξεις και δημόσιες τοποθετήσεις τους και τα ρουμανικά μέσα ενημέρωσης αδυνατούν να σταθούν στο ύψος των περιστάσεων.

Ερωτηματικά γύρω από την υπόθεση Γκεοργκέσκου

Ο Κλάους Γιοχάνις, ο οποίος διατελεί πρόεδρος από το 2014, είχε υποσχεθεί στην αρχή της θητείας του να προβεί σε ριζικές μεταρρυθμίσεις χωρίς ωστόσο να υλοποιήσει ποτέ την εν λόγω υπόσχεση. Ως αποτέλεσμα τρία ακροδεξιά κόμματα απέκτησαν ολοένα και μεγαλύτερη απήχηση στη ρουμανική κοινωνία, φτάνοντας στο 35% στις κοινοβουλευτικές εκλογές του Δεκεμβρίου 2024.

Η πολιτική ελίτ κατηγορείται τώρα πως επιδιώκει να σταματήσει τον Γκεοργκέσκου με αντιδημοκρατικά μέσα. Και πράγματι υπάρχουν αρκετά ερωτηματικά σχετικά με την εξέλιξη των διαδικασιών εναντίον του Γκεοργκέσκου. Για παράδειγμα από το 2022 οι αρχές έχουν εκκινήσει ποινικές διαδικασίες σε βάρος του Γκεοργκέσκου, επειδή εξυμνεί το φασιστικό κίνημα της Σιδηράς Φρουράς, που είχε έντονη δραστηριότητα στη Ρουμανία από το 1927 και ως τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ακόμη και τον Νοέμβριο του 2024 ωστόσο δεν προβλεπόταν ο αποκλεισμός ενός υποψηφίου από τις προεδρικές εκλογές για κάτι τέτοιο.

Την Τρίτη (11 Μαρτίου) το ρουμανικό Συνταγματικό Δικαστήριο αποφάσισε εν τέλει πως ο Γκεοργκέσκου δεν επιτρέπεται να συμμετάσχει στις προεδρικές εκλογές του Μαΐου. Όπως επεσήμανε όμως και η δημοσιογράφος Ιοάνα Ενέ Ντόγκοϊου, «αυτό δεν σημαίνει πως τώρα όλα είναι μια χαρά και συνεχίζουμε όπως πριν. Βρισκόμαστε σε μία βαθιά κρίση, με μία πληγωμένη δημοκρατία, μία πολωμένη κοινωνία, απογυμνωμένους θεσμούς και μία βαθύτατη δυσπιστία των ψηφοφόρων προς την πολιτική ηγεσία. Αυτά είναι μείζονα προβλήματα, τα οποία ο Γκεοργκέσκου απλώς εκμεταλλεύτηκε. Και εφ’ όσον αυτά συνεχίσουν να υφίστανται, είναι θέμα χρόνου να βρεθεί ο επόμενος που θα τα εκμεταλλευτεί επίσης».

Επιμέλεια: Γιώργος Πασσάς