Κάτω από δύο «χωριά φαντάσματα» στη δυτική Ουκρανία — τον τόπο των σφαγών της εποχής του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου — η αρχαιολογική σκαπάνη φέρνει στο φως οστά που βρίσκονται στην καρδιά μιας διαμάχης που φθείρει εδώ και χρόνια τις σχέσεις μεταξύ Βαρσοβίας και Κιέβου.
Οι διαφωνίες σχετικά με το τι συνέβη και ποιος είναι υπεύθυνος για τις σφαγές στο Βολίν (Βολυνία) έχουν εδώ και καιρό επισκιάσει τις σχέσεις μεταξύ των δύο γειτόνων, που κατά τα άλλα διατηρούν στενούς δεσμούς αναφέρει το δίκτυο CBS News.
Μεταξύ 1943 και 1945, δεκάδες χιλιάδες πολίτες σκοτώθηκαν από τον Ουκρανικό Επαναστατικό Στρατό (ΟΕΣ – UPA) σε εδάφη που κατείχε η Ναζιστική Γερμανία, σύμφωνα με πολωνικές εκτιμήσεις για τον αριθμό των νεκρών.
ΆλλαΣχετικά άρθρα
Η Βαρσοβία κάνει λόγο για «γενοκτονία» κατά της πολωνικής μειονότητας, ενώ η Ουκρανία χαιρετίζει τον UPA ως μαχητές της ελευθερίας, θεωρεί τα γεγονότα ως «τραγωδία» πολέμου και λέει ότι Ουκρανοί σκοτώθηκαν σε αντίποινα.
Ο ακριβής αριθμός των ανθρώπων που σκοτώθηκαν εκείνη την περίοδο παραμένει αμφισβητούμενος, αλλά το Ινστιτούτο Εθνικής Μνήμης της Πολωνίας (IPN) εκτιμά ότι περίπου 100.000 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους κατά την αντιπολωνική εκστρατεία των ετών 1943-45 στις περιοχές της Βολινίας, της Ανατολικής Γαλικίας και του Λούμπλιν. Το ινστιτούτο εκτιμά επίσης ότι τουλάχιστον 10.000 άνθρωποι πέθαναν σε πολωνικές επιθέσεις αντιποίνων.
«Θέλουμε να αποκαταστήσουμε τα ονόματα και τα επώνυμά τους… για να εκπληρώσουμε το χρέος που βαραίνει εμάς ως κληρονόμους εκείνων που δολοφονήθηκαν εδώ», δήλωσε ο Κάρολ Πολειόβσκι, αντιπρόεδρος του IPN.
Τα λείψανα πάνω από 50 ανθρώπων έχουν ανακτηθεί σε μια σειρά εκταφών που πραγματοποιούνται στην περιοχή, αλλά δεν έχουν ακόμη ταυτοποιηθεί. Ένας χειροποίητος ξύλινος σταυρός, τοποθετημένος κοντά στους τάφους, είναι ένα από τα λίγα σημάδια ότι τα χωριά υπήρξαν ποτέ.
Οι πολιτικοί ηγέτες και στις δύο χώρες πιστεύουν ότι οι εκταφές μπορούν να αποτελέσουν ένα πρώτο βήμα για την αποκατάσταση των σχέσεων, οι οποίες εντάθηκαν φέτος λόγω της ρήξης που προκλήθηκε όταν ο
Ουκρανός πρόεδρος Βολόντιμιρ Ζελένσκι έδωσε σε μια στρατιωτική μονάδα το όνομα του UPA.
«Οδηγήθηκαν στο πεδίο του θανάτου ξυπόλυτοι»
Σε μια λευκή σκηνή σχεδόν 10 χιλιόμετρα από τα πολωνικά σύνορα, οι ειδικοί τοποθετούν σχολαστικά τους σκελετούς των ανακτημένων θυμάτων, μετρώντας τα οστά και προσπαθώντας προσεκτικά να ταιριάξουν θραύσματα κρανίου.
Ένας μικρός αριθμός άλλων αντικειμένων – κομπολόγια, φυλαχτά και παπούτσια – έχει επίσης ανακαλυφθεί κάτω από γεμάτο από κίτρινα και μαύρα ηλιοτρόπια τοπίο, ένα από τα εθνικά σύμβολα της Ουκρανίας.
«Τα λείψανα ήταν τοποθετημένα με εξαιρετικά άτακτο τρόπο. Τα περισσότερα από τα σώματα είχαν μεταφερθεί στον λάκκο ταφής και απλώς είχαν πεταχτεί μέσα σε αυτόν», δήλωσε στο AFP η Όλγα Μινέικο, ανθρωπολόγος στο Ουκρανικό Κέντρο Μνήμης και Αναζήτησης.
Τα θύματα πιθανότατα «οδηγήθηκαν στο πεδίο του θανάτου ξυπόλυτοι και χωρίς προσωπικά αντικείμενα», δήλωσε o Πολεγιόφσκι.
Το γενετικό υλικό συλλέγεται, με το IPN να απευθύνεται στους Πολωνούς που πιστεύουν ότι μπορεί να έχουν χάσει συγγενείς στη σφαγή να παράσχουν το δικό τους για να βοηθήσουν στην εύρεση ταυτοτήτων.
Ιατροδικαστές και ανθρωπολόγοι θα εξετάσουν επίσης τα οστά για να προσδιορίσουν την κατά προσέγγιση ηλικία, το φύλο και την αιτία θανάτου καθενός από αυτά.
Πιστεύεται ότι το 30 έως 40% των 50 λειψάνων που έχουν ανακαλυφθεί μέχρι στιγμής στο σημείο ήταν παιδιά, σύμφωνα με τον Πολεγιόφσκι.
Διπλωματική σύγκρουση
Οι σφαγές αποτελούν χρόνια εστία διαμάχης μεταξύ Βαρσοβίας και Κιέβου.
O UPA ήταν μια παραστρατιωτική οργάνωση συνδεδεμένη με το ουκρανικό κίνημα ανεξαρτησίας που πολέμησε τον Κόκκινο Στρατό. Αλλά συνεργάστηκε με τους Ναζί όταν εισέβαλαν για πρώτη φορά στη Σοβιετική Ένωση, συγκρούστηκε με την πολωνική αντίσταση και σκότωσε Πολωνούς, Εβραίους και άλλους πολίτες.
Από την εισβολή της Ρωσίας το 2022, η UPA έχει τιμηθεί στην Ουκρανία ως δύναμη που αγωνίστηκε για την ανεξαρτησία από τη Μόσχα υπό τη Σοβιετική Ένωση. Το Κίεβο επέμεινε ότι η επιλογή του ονόματος του Βολοντίμιρ Ζελένσκι για τη στρατιωτική μονάδα δεν στρεφόταν εναντίον της Βαρσοβίας.
Αλλά ο Πολωνός πρόεδρος Κάρολ Ναβρότσκι του αφαίρεσε το ανώτατο παράσημο της Πολωνίας «Λευκός Αετός» ως απάντηση. Τρεις πρώην Ουκρανοί πρόεδροι αργότερα επέστρεψαν τα παράσημο «Λευκός Αετός» στην Πολωνία σε ένδειξη αλληλεγγύης προς τον Ζελένσκι, ανέφερε το BBC News.
Στην Πολωνία, το ζήτημα πολιτικοποιήθηκε ακόμη περισσότερο, καθώς τα εθνικιστικά κόμματα επιδιώκουν να συσπειρώσουν τη βάση τους ενόψει των βουλευτικών εκλογών του επόμενου έτους — στο πλαίσιο μιας ευρύτερης εκστρατείας για την καλλιέργεια αντιουκρανικού κλίματος.
Η Πολωνία φιλοξενεί εκατοντάδες χιλιάδες Ουκρανούς πρόσφυγες — με τις αντιδράσεις κατά της παρουσίας τους να έχουν αυξηθεί κατά τη διάρκεια μιας διχαστικής προεδρικής εκλογικής εκστρατείας πέρυσι, την οποία κέρδισε ο δεξιός Ναβρότσκι.
Η χώρα εξακολουθεί να αποτελεί βασικό κόμβο για την παροχή στρατιωτικής και ανθρωπιστικής βοήθειας στην Ουκρανία, και η φιλοευρωπαϊκή κυβέρνηση του πρωθυπουργού Ντόναλντ Τουσκ έχει επανειλημμένα ζητήσει αποκλιμάκωση.
Πηγή: skai.gr
