Τι προμηνύει το χάσμα Ανατολικής – Δυτικής Γερμανίας για τις εκλογές

Παρότι αποτελούν λιγότερο από το 1/5 του συνολικού πληθυσμού στη Γερμανία, οι ψηφοφόροι της Ανατολικής Γερμανίας βρίσκονται στο μικροσκόπιο εν όψει των γενικών εκλογών της 23ης Φεβρουαρίου λόγω της δημοφιλίας του ακροδεξιού κόμματος Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) στην περιοχή. 

Οι εκλογικές περιφέρειες στην Ανατολική Γερμανία, από την πτώση του Τείχους του Βερολίνου και μετά, είναι από τις πιο ασταθείς στη χώρα, περνώντας συχνά από το ένα κόμμα στο άλλο. Αυτή η αστάθεια τις καθιστά κρίσιμης σημασίας «εκλογικά πεδία μάχης», δεδομένου ότι οι ψηφοφόροι στον Νότο και τη Δύσης ψηφίζουν με συνέπεια το ίδιο κόμμα από τη δεκαετία του 1990.

Στην πραγματικότητα, με εξαίρεση τις εκλογές του 2005 -που η διαφορά ήταν τόσο μικρή ώστε τόσο η Άνγκελα Μέρκελ της Χριστιανοδημοκρατικής Ένωσης (CDU) όσο και ο Γκέρχαρντ Σρέντερ του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος (SPD) διακήρυξαν τη νίκη τους μόλις ανακοινώθηκαν τα exit polls-, η Ανατολική Γερμανία από την επανένωση και μετά διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στην εκλογή του καγκελάριου.

Ιστορικές διαφορές

Το χάσμα μεταξύ Ανατολικής και Δυτικής Γερμανίας δεν εξαλείφθηκε μετά την πτώση του Τείχους του Βερολίνου το 1989. Ένα αόρατο «τείχος» εξακολουθεί να χωρίζει τη χώρα σε όρους κρίσιμων δημογραφικών δεικτών. 

Τα παραδοσιακά κόμματα που κυριαρχούν επί μακρόν στη Δύση, όπως το SPD και το CDU, δεν έχουν ιδιαίτερα βαθιές ρίζες στην Ανατολική Γερμανία, λόγω του κομμουνιστικού παρελθόντος της. Το γεγονός αυτό δημιουργεί πεδίο δόξης λαμπρό για ανερχόμενες πολιτικές δυνάμεις όπως το AfD από το δεξιό άκρο του πολιτικού φάσματος, αλλά και ακροαριστερά κόμματα όπως Η Αριστερά (Die Linke).

Ορισμένοι αναλυτές αποδίδουν τις εκλογικές τάσεις που επικρατούν στην ανατολική Γερμανία στις παγιωμένες δημογραφικές και οικονομικές διαφορές της: στο παρελθόν έχει χρησιμοποιηθεί πολλάκις μια εκδοχή του επιχειρήματος «είναι η οικονομία, ηλίθιε» προκειμένου να εξηγηθεί η αποδοκιμασία των κατοίκων της ανατολικής Γερμανίας προς τα παραδοσιακά κόμματα. Επιπλέον, η δυσαρέσκεια για την ελλιπή εκπροσώπηση των κρατιδίων της πρώην Ανατολικής Γερμανίας σε κορυφαίες θέσεις της κυβέρνησης και της κοινωνίας παραμένει, σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα. 

Οι έρευνες υποδηλώνουν επίσης ότι η συμπάθεια προς το Κρεμλίνο είναι πιο εμφανής στην Ανατολή, γεγονός που εξηγεί σε έναν βαθμό γιατί τα κόμματα με φιλικές προς τη Ρωσία θέσεις, και στα δύο άκρα του πολιτικού φάσματος, καταγράφουν δυσανάλογα καλές επιδόσεις.

Αντίθετα, ορισμένοι πολιτικοί, όπως ο βουλευτής του CDU Μάρκο Βάντερβιτς, θεωρούν ότι η πρόσφατη εμπειρία της Ανατολικής Γερμανίας με τη δικτατορία είναι ο λόγος για τη μεγάλη δημοφιλία του AfD. Το 2021, το σχόλιό του ότι οι πρώην Ανατολικογερμανοί «εν μέρει κοινωνικοποιήθηκαν από τη δικτατορία με τέτοιον τρόπο που δεν ξέρουν τη δημοκρατία» προκάλεσε αναστάτωση σε πολλούς ψηφοφόρους. 

Πέρα από την Εναλλακτική για τη Γερμανία και την Αριστερά, το νεοσύστατο λαϊκιστικό αριστερό κόμμα Συμμαχία Σάρα Βάγκενκνεχτ (BSW), η ηγέτιδα του οποίου αποσχίστηκε από την Αριστερά, επίσης σημείωσε καλές επιδόσεις στην ανατολική Γερμανία στις ευρωεκλογές που διεξήχθησαν πέρυσι αλλά και στις πρόσφατες τοπικές εκλογές.

Ο πολιτικός επιστήμονας Μάρτιν Ελφ χαρακτηρίζει την πλατφόρμα του BSW ως «μοναδικό συνδυασμό ιδεολογικών στοιχείων… που συνδυάζει τις θέσεις της παραδοσιακής αριστεράς για την οικονομία και το κράτος πρόνοιας με μια σαφή αντίθεση για τη μετανάστευση».

Παρά την ιδεολογική επικάλυψη μεταξύ AfD και BSW, ο Ελφ επισημαίνει ότι η ισχυρή δημοφιλία του AfD είναι εντυπωσιακή: «Αν κοιτάξετε την εξέλιξη των ποσοστών πρόθεσης ψήφου στις δημοσκοπήσεις, θα δείτε ότι η άνοδο του BSW δεν συνοδεύεται από μείωση των ποσοστών πρόθεσης ψήφου του AfD».

Καθώς μάλιστα το AfD αναμένεται να σημειώσει σημαντική άνοδο στα ανατολικά στις επικείμενες εκλογές, εκφράζονται φόβοι ότι η αίσθηση της απομόνωσης μεταξύ των ψηφοφόρων της πρώην Ανατολικής Γερμανίας θα μπορούσε να ενισχυθεί. 

Αν υποθέσουμε δε ότι η άνοδος του AfD θα στερήσει την εκλογή σε υποψηφίους του CDU στην ανατολική Γερμανία, η εκπροσώπηση της Ανατολής στη νέα κυβέρνηση συνασπισμού -της οποίας πιθανότατα θα ηγούνται οι συντηρητικοί- εκτιμάται ότι θα μειωθεί. «Αυτό είναι πρόβλημα, διότι οι άνθρωποι στα ανατολικά κρατίδια θα αισθανθούν ότι δεν εκπροσωπούνται», προειδοποιεί ο Γιόακιμ Μπένκε, καθηγητής πολιτικών επιστημών στο Πανεπιστήμιο Zeppelin. 

Πηγή: skai.gr